مدیرانی که اشتباهی آمده بودند
حسین عبدالهاشمپور
در «دولت فرهنگی» با جیب خالی هم میتوان رویداد ساخت. شاید در دنیای امروز، چنین ادعایی عجیب به نظر برسد؛ اما آموزههای جهانی، هوشمندی مدیر«دولت فرهنگی» را در جذب منابع و تهییج پتانسیلها اصل میداند، آن سان که دولت با طلایهداری بخش خصوصی، گامهای بلندی بر میدارد که محال است با بودجه اندک دولتی به سمتش رفت. حضور معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حراج کریستیز نمونهای شاخص بر این ادعاست. ١- «بودجه نداریم لذا برنامهای نداریم، کاری نداریم». این عبارت، شاخصه تئوری«فرهنگ دولتی»ست. مدیرانی که همه ابتکارشان ته جیبهایشان است و به مدیر حسابداری شبیهترند تا یک مدیر فرهنگی! مدیران بودجهاند و مدیریت هزینه میکنند؛ لابد در همه دولتهای پیشین چنین مدیرانی سراغ داشتهاید اما از روی انصاف در هشت سال گذشته جامعه هنری از هجوم سیلآسای چنین مدیرانی جان به لب شد. فرهنگ دولتی، مدیرانش را از متن جامعه هنری جدا میکند و الگوی منسوخ شده «هنر سفارشی» را پیشه قرار میدهد و بیتوجه (بی اطلاع) به تحولات دنیای هنر، به پشتوانه گاو صندوق بودجههای دولتی، رویدادهای ابتر و فاقد قدرت جریانسازی خلق میکند. او هیچگاه
نمیبیند از دری که رویداد صددرصد دولتی وارد میشود، خلاقیت و نوآوری از پنجره بیرون میرود کما اینکه همه این هشت سال رفت، اهالی رسانه و هنر فریاد بر آوردند و مدیران «فرهنگ دولتی» گویا نشنیدند! ٢- پرهیز از «فرهنگ دولتی» و وعده تحقق «دولت فرهنگی» بیسبب میثاق محوری رییسجمهور و جامعه هنری نشد؛ هنرمندان دیدند در حالیکه دولت گذشته به پشتوانه درآمد مولتیمیلیاردی نفتی، میتوانست کمبودهای اساسی زیرساختها را برطرف کند و زمینهساز دگرگونی بنیادین در احداث سالنهای نمایش موسیقی یا موزههای بزرگ هنری شود، به دام رویدادپروریهای بیهوده و تاسیس نهادهای موازی بودجهخور افتاد که امروز پیداست جز اتلاف بیتالمال هیچ رهاوردی نداشته است؛ «فرهنگ دولتی» بر اساس بافت فکری اش خود را «عقل کل» تصور کرد و با بیاعتمادی به بخش خصوصی و کنار گذاشتن آن، خود را بر مصدر همه امور نشاند: خودش سیاستگذاری کرد، خودش مجریگری کرد، لذا گاهی خودش تنها مخاطب رویدادهایش بود!! به قولی«خود گفت و خود خندید و به خود گفت عجب دولت هنرمندی!» نمونه در این باب چنان فراوان است که شمارش آن از حوصله خارج است: از تاسیس فروشگاه آثار هنری گرفته تا فیلم چند
میلیاردی لاله و سه اکسپوی دولتی ناقصالخلقه که در آن گالریداران حاشیهنشین بودند و حتی یک دوره رویداد هفت نگاه توقیف شد تا اکسپوی ناکارآمد دولت، بازار هنر را سنگ روی یخ کند یا آن دوسالانه نقاشی که بدون خجالت، انجمن نقاشان را حذف کرد یا آن«اکسپوی مجازی دولتی» که در شش ماه دو سه اثر فروخت! و آن همه گلایه و شکایتهای هنرمندان همه صنوف و بخشها که هر روز کاغذ دهها روزنامه مستقل را سیاه میکرد، غافل از اینکه«فرهنگ دولتی» بر مبنای استراتژیش، مدیرانی را بر مسند نشانده بود که از سر تصادف مدیر هنری شده بودند. ٣- این روزها قرار است در به روی پاشنه دیگری بچرخد، «دولت فرهنگی» دلخواسته جامعه هنری ایران است؛ واگذاری امور هنر به هنرمندان، احیای انجمنهای هنری، تشکیل صنوف و اتحادیههای هنر که در این میان گالریداران یک ماه پیش استارت زدهاند... در چنین زمانه نوینی، مدیری که اعلام کند به دلیل کمبود بودجه، برنامههای روتین ادارهاش اجرا نمیشود، وصله ناجوری است که به کل از قافله عقب افتاده است و بدون تردید صدای انتخابات، صدای مردم را نشنیده است، بجاست از چنین مدیری پرسیده شود دو راهکار اولیه جلب سرمایه از بخش خصوصی و
نیز طراحی رویدادهای مشارکتی که بدیهی و ابتدایی به نظر میرسد چگونه از خاطر مبارکشان رفته است؟! شاید کار کردن در اتمسفر«فرهنگ دولتی» و نیز وابستگی تام وتمام به بودجههای نفتی، اینگونه راهبردها را از یاد برخی دوستان برده است! حیرت جامعه هنری از خواندن چنین مصاحبههایی آنجایی دوچندان میشود که میبیند مدیری در رسانهها تیتر میدهد: «به دلیل کمبود بودجه، امسال هیچ برنامه هنری ویژه محرم و عاشورا نداریم.» راستش برای چنین ادعایی ١٠ تا علامت تعجب هم بگذارم کم است. محرم و عاشورا «مردم نهادند» و مدیرانی که نتوانند برای اینگونه مناسبتها، حامی و اسپانسر بیابند، بیتعارف اشتباهی آمده بودند. ٤- امید به «دولت فرهنگی» با حضور مستمر مدیران در متن جامعه هنری پررنگ است. این روند باید با ریلگذاری مجدد عرصه فرهنگ و هنر و نیز حضور مدیران کاردانی که نبض جریانهای هنری را میشناسند تسریع شود؛ این تحول بیش از آنکه به بودجه نیاز داشته باشد به تغییر نگاه و دگرگونی در سیاستها نیاز دارد؛ روندی که این روزها طلیعههای آن در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به طور مثال جمعههای گالریگردی معاون هنری این وزارت تجلی یافته است. مدیران
هنری به میان هنرمندان بازگشتهاند و با جیب خالی رویداد میسازند، کافی است ابتکار عمل در پانزدهمین حراج کریستیز مورد توجه مدیران بازمانده از تئوری فرهنگ دولتی قرار گیرد، آنجایی که تنها یک اثر پرسپولیس ٢ پرویز تناولی حدود سه میلیارد تومان (معادل یک سال بودجه مرکز هنرهای تجسمی ارشاد) خریداری میشود و حضور معاون هنری در این حراج منطقهای و باز تعریف نقش دولت در حمایت از بخش خصوصی و پشتیبانی از رکوردهای بینالمللی هنرمندانمان، چنان به کام همه شیرین میآید که جیب خالی دولت فراموش میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.