|

جام‌جهانی بردگی عفو بین‌الملل:

هفته‌ای 12 کارگر مهاجر در قطر به کام مرگ می‌روند

مریم امیری: «با کارگران همانند «حیوان» برخورد می‌شود؛ آنها روزانه 12 ساعت کار می‌کنند، کارهای ساختمانی مقدماتی برای جام‌جهانی فوتبال، کارگران نپالی که هفته‌ای 12نفر از آنها به کام مرگ می‌رود» این بخشی از گزارش عفو بین‌الملل در مورد کارگران مهاجر در قطر است. همین چندماه پیش بود که جام‌جهانی فوتبال برزیل را چنان به‌هم ریخت که از اواسط دهه 80 بی‌سابقه بود. حالا هم نوبت قطر است. اگر برزیل را اعتراضات مردمی به‌هم ریخت و دولت هم با گاز اشک‌آور و وعده‌هایی چند توانست تا حدودی غایله را جمع کند، از درون کشور پادشاهی قطر صدایی به گوش نمی‌رسد. در عوض این نهادهای حقوق‌بشری هستند که فاجعه را کشف و اعلام کردند. دولت هم الزامی برای وعده به مردم برای خودش متصور نیست. به گزارش گاردین روز یکشنبه «عفو بین‌الملل» گزارشی منتشر کرد با نام «آن روی سیاه مهاجرت: بررسی بخش ساخت‌وساز در قطر برای جام‌جهانی 2022» که در آن از فاجعه‌ای انسانی که کارگران مهاجر در قطر با آن مواجهند، پرده برداشته بود. در این گزارش عفو بین‌الملل هشدار داده که نحوه رفتار کارفرماها با کارگرانی که تاسیسات مورد نیاز جام‌جهانی را می‌سازند، نرخ مرگ، بیماری و بدبختی را در این کشور جهش داده است. بیشتر کارگران مهاجری که به قطر می‌آیند از کشور فقیر نپال هستند. در ماه سپتامبر گاردین بر اساس اسنادی که از سفارت نپال گرفته بود، گزارش هولناکی منتشر کرد: «مرگ روزانه یک کارگر». گاردین آن را «برده‌داری مدرن» خوانده بود؛ چیزی که ظاهرا تا جام‌جهانی 2022، قرار است در قطر ببینیم زیرا دولت قطر تاکنون نه پاسخی داده و نه تلاشی برای بهبود آن کرده است.
مسوولان برگزاری جام‌جهانی ۲۰۲۲ می‌گویند که از نتیجه این تحقیقات «شوکه» شده‌اند. ولی به نظر می‌رسد جای زیادی برای شوکه‌شدن نیست. فیفا از پیش می‌دانست قوانین کار در قطر تا چه اندازه ناعادلانه و به زیان کارگران است. به‌ویژه اگر کارگران از کشوری چون نپال و از فرط فقر به قطر آمده باشند. همچنین جا داشت عفو بین‌الملل به فیفا هم بابت زیاده‌خواهی‌هایش هشدار می‌داد. تاسیسات لوکس و تجملاتی که فیفا برای برگزاری جام‌جهانی طلب می‌کند کمرشکن است.
در ماه مارس امسال فدراسیون بین‌المللی اتحادیه‌های کارگری (ITUC)، در مخالفت با شرایط کار اجباری و بردگی در قطر، کمپینی با هدف لغو میزبانی قطر در جام‌جهانی 2022 تشکیل داد. شارون بارو، دبیرکل کنفدراسیون جهانی اتحادیه‌های کارگری گفت: صدها کارگر در طول مدت احداث تاسیسات جام‌جهانی در قطر کشته و هزاران‌نفر دیگر مجروح شده‌اند. در بیانیه این اتحادیه آمده است با وجود وعده‌های قطر و فیفا به بهبود شرایط کارگران، تاکنون در این‌باره اقدامی نشده است. در این بیانیه با اشاره به حضور یک‌میلیون کارگر خارجی در شرایط بردگی، دستمزد بسیار پایین و محرومیت از قوانین حقوق‌بشری در قطر و عدم انطباق آن با استانداردهای بین‌المللی آمده است در چنین شرایطی مرگ کارگران در کشورهای ثروتمند هشت‌برابر شده است. نیویورک‌تایمز در همان زمان نوشت قطر که یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیاست، از پرداخت دستمزد کارگران خودداری می‌کند، حتی آنها را گرسنه نگه می‌دارد. به گزارش بی‌بی‌سی و بر اساس گزارش عفو بین‌الملل، بسیاری از کارگران بخش ساختمان در قطر، در شرایط کاری بسیار خطرناک و وضعیت مسکن بسیار بد زندگی می‌کنند. به گفته این نهاد حقوق‌بشری به این کارگران اغلب برای ماه‌ها دستمزدی پرداخت نمی‌شود. عفو بین‌الملل در این گزارش همچنین گفته است که یکی از مدیران پروژه‌های ساخت‌وساز از این کارگران به‌عنوان «حیوان» نام برده است. کارگران نپالی در تابستان داغ قطر که دمای هوا تا 45 درجه هم می‌رسد، مجبورند هفت‌روز در هفته و 12‌ساعت در روز کار کنند. کارفرماها علاوه بر نپرداختن دستمزد به آنها، حتی پاسپورت و سایر مدارک هویتشان را هم می‌گیرند. برخی کارگران از بردگی گریخته و به سفارت نپال پناه برده بودند ولی فقدان اوراق هویتی مانع بازگشت آنها شده بود. سلیل شتی، دبیرکل عفو بین‌الملل گفته است: «یافته‌های ما به سطح هشداردهنده‌ای از بهره‌کشی کارگران رسیده است.» او افزوده «فیفا وظیفه دارد تا در مورد نقض حقوق‌بشر کارگرانی که در پروژه‌های ساختمانی مربوط به جام‌جهانی فعالیت دارند، واکنش قاطعی نشان دهد.»پس از انتشار گزارش‌های هولناک از قطر، سپ بلاتر قول داد به دوحه برود و امیر قطر «تمیم بن حمد بن خلیفه آل ثانی» را ببیند. او همچنین قول داد بحث حقوق کارگران را به‌طور کلی در پروژه‌های فیفا لحاظ کند. عفو بین‌الملل می‌گوید باید اقدام عاجلی برای اصلاح سیستم اسپانسری به نام «کفالت» در قطر صورت گیرد. عفو بین‌الملل می‌گوید این سیستم اختیار کامل کارگر را به کارفرما می‌سپارد و دست آنها را برای سوءاستفاده کاملا باز می‌گذارد. عفو بین‌الملل در این گزارش برپایه بازرسی‌هایش در اکتبر 2012 و مارس 2013 می‌گوید کمیته برگزاری جام‌جهانی باید منشور جدیدی داشته باشد که تنها روی استادیوم‌های موردنیاز تاکید کند و نه زیرساخت‌ها.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.