|

5کماندار نوگرای شعر رمانتیک فارسی

فریدون توللی، هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور، سیاوش کسرایی و پرویز ناتل خانلری را می‌توان پنج‌کماندار بزرگ شعر رمانتیک فارسی دانست. در این میان نقش فریدون توللی به لحاظ تاثیر‌گذاری بر هم‌نسلان خود و شاعران جوان‌تر و شهرتی که سبک او با عنوان نو تغزلی یا شعر توللی‌وار پیدا کرده، از دیگران بارزتر است؛ هرچند غبار زمان از شهرت این شاعر درگذشته پاییز 1364 کاسته و امروز کمتر نامی از او به نسبت دیگران برده می‌شود. توللی متولد شیراز است. او شهیرترین شاعر نوگرای خطه فارس طی 60سال گذشته بوده و سبک و سیاقش بیش از تمام همشهریان هم نسل وی بر دیگران از فروغ فرخزاد گرفته تا نادر نادرپور تاثیر گذاشته. او جزو نخستین پیروان شعر نیما نیز بوده، که در دوره نخست کار شاعری پدر شعر نو فارسی در صف حامیان او و رواج‌دهندگان نظراتش ایستاد، اما پس از آنکه نیما به شعر سمبولیک تمایل پیدا کرد، او نیز به بهانه سرخوردگی مخاطب شعر، از وی فاصله گرفت و حتی در کنار منتقدان جدی و تمام وقت شعر نیما درآمد. شاعر خوش‌قریحه شیراز، همجوار حافظ عاشقانه‌سرای بزرگ و هم خاک سعدی دیگر غزلسرای نامی ادبیات فارسی، که با سرودن شعر پشیمانی در 1319 قدم در راه نوپردازی گذاشت در سال 1329 با انتشار مجموعه رها به شهرت رسید و با نشر دادن مجموعه نافه در اواخر دهه30 سخت‌ترین انتقاد‌ها را به نیما و شاگردانش وارد کرد. در میان پنج‌کماندار شعر رمانتیک نیز تنها فریدون توللی است که تا آخر عمر در همان سبک رمانتیک و عشقی و البته سیاه و سفید باقی مانده، هوشنگ ابتهاج بعدها به صف شاعران رمانتیک اجتماعی و سپس غزلسرایان نامی پیوست تا آنجا که حافظ زمانه لقبش شد، نادر نادرپور در چهارپاره‌سرایی به شهرت بسیار رسید، و سبک رمانتیک را در کنار نگاه اجتماعی قرار داد، به او عنوان تصویرساز یگانه شعر نو را باید نسبت داد، سیاوش کسرایی که از همان ابتدا نیز در سبک رمانتیسیسم اجتماعی قدم برداشته بود با سرودن شعر آرش پرچمدار شعر مقاومت و چریکی ایران، پدر معنوی این جریان لقب گرفت و پرویز ناتل خانلری نیز که به سبب 30سال ممارست در انتشار مجله سخن و ترویج ادبیات و شعر فارسی در طول این زمان موفق به ثبت‌ نام مکتبی در سال‌های دهه30 با عنوان سخن شده بود، شاعری‌اش تا انتهای دهه40 دوام آورد و عملا از او نامی در اندازه پژوهشگری صاحب نام و ارجمند به جای ماند. البته هیچ‌کدام از این مسایل به این معنا نیست که در گذر زمان این امکان وجود ندارد که سرنوشت اصحاب کماندار شعر رمانتیک روزی از نو احیا شده و شکلی دیگر پیدا کند. توللی در کنار شعر، به باستان‌شناسی نیز علاقه جدی داشته تا آنجا که مدتی رییس اداره باستان‌شناسی فارس بوده و در سال‌های پس از کودتای 28مرداد که در نتیجه آن وی از کار سیاسی به‌طور کامل فارغ شد، در کتابخانه دانشگاه شیراز به کار مشغول بوده. یادش روشن.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.