|

آدرس درست هسته‌ای

علی بیگدلی . استاد دانشگاه و تحلیلگر بین‌الملل

نخستین طرحی که توسط آقای ظریف به اشتون در دور اول مذاکرات یا همان ژنو 1 ارایه شد، در فاصله زمانی تا برگزاری ژنو2، از سوی کارشناسان دو طرف و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تایید شد. بر این اساس مذاکرات ژنو2 نیز به سرعت پیش رفت اما پس از رسیدن به لحظه توافق و حساس‌شدن مباحث، به ناگاه وزرای خارجه شش‌کشور طرف مذاکره، راهی محل مذاکرات شدند و فضا تغییر کرد. بر اساس اطلاعاتی که دارم، این حادثه با محتوای پرونده هسته‌ای و مباحث فنی و حقوقی آن و همچنین طرح پیشنهادی ایران که توسط وزیر خارجه کشورمان به صورت «پاورپوینت» به کشورهای طرف مذاکره ارایه شد، ارتباطی ندارد. فشار مضاعف خارجی که توسط چند کشور عربی و اسراییل بر آمریکا و فرانسه وارد شد، دلیل اصلی «تعلیق توافق» است. آمریکا، به دلیل نوع حمایت از اسراییل و البته آگاهی از بدبینی‌ای که در ایران پیرامون سیاست‌های این کشور وجود دارد، به طور مستقیم، به مخالفت نپرداخت و بر اساس توافق «کری» و «فابیوس»، وزیر خارجه فرانسه، به صدا درآوردن «ساز مخالف» را برعهده گرفت. در این میان البته به نوع مناسبات فرانسه با یکی از کشورهای محوری عرب نیز باید اشاره کرد؛ کشوری که چندین‌بار، صراحتا ایران را تهدید کرده است. همچنین باید توجه کرد که «فابیوس» یک یهودی است و هم از این رو، تامین منافع اسراییل را نیز مدنظر قرار داده است. تعجب چهار وزیر خارجه دیگر از موضع فرانسه ناشی از این بود که تنها این کشور و ایالات متحده در جریان خواست کشورهای عربی منطقه و اسراییل از آمریکا قرار داشتند. دعوت «اشتون» از این دو وزیر خارجه سبب شد تا او برای عادی جلوه‌دادن فضا، از سایر وزرای خارجه هم دعوت کند. همین امر، سبب شد تا روسیه و آلمان، واکنشی جدی علیه موضع فرانسه نشان ندهند اما ماموریت «فابیوس» و «کری»، ایجاد مانع در مسیر توافق حول محور مذاکرات بود و هیات ایرانی نیز که به خوبی این مساله را دریافته بود ضمن پافشاری بر چارچوب‌های مورد توافق در طرح ایران و همچنین اعلام آمادگی برای برطرف‌کردن نگرانی‌های منطقی جهانی، به درستی، توجه افکار عمومی جهانی را به سمت ریشه‌های بیرونی «تعویق توافق» در دقیقه 90 جلب کرد. در تحلیل‌هایی که طی روزهای اخیر در اختیار چند روزنامه خارجی قرار دادم نیز تاکید کردم با توجه به سیاست‌های منطقه‌ای ایران و الگوی دیپلماسی موردنظر جمهوری اسلامی، پیدایی زاویه هسته‌ای با کشورهای عربی و اسراییل، امری طبیعی است. نخست‌وزیر اسراییل به درستی به این موضوع اشاره کرده که برخی کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس، مواضع تندتری در قبال ایران در قیاس با اسراییل دارند اما بنا به مصالحی آن را بیان نمی‌کنند. حتی شایع شد ملک‌عبدالله پادشاه عربستان در جایی گفته حاضر است 110‌میلیارددلار سلاح از این سه کشور اروپایی خریداری کند که در شرایط رکود فعلی، تا حدی مشکلات آنها حل شود، البته مشروط بر اینکه برنامه‌های عربستان در منطقه به ویژه در قبال ایران، سوریه و فلسطین، موردتوجه غرب باشد. همه اینها به خوبی نشان می‌دهد کار به این سادگی نبود که در این نقطه حساس، وزرای خارجه آمریکا و فرانسه به ژنو دعوت شوند و «کری»، سفر خود را نیمه‌کاره بگذارد تا فضای تفاهم را تحت‌الشعاع قرار دهند. بر این اساس باز باید یادآور شد که توقف مذاکرات، ارتباطی به محتویات پرونده و مساله فنی و سیاسی هسته‌ای ایران ندارد. با این اوصاف، حضور «آمانو» مدیر کل آژانس بین‌المللی هسته‌ای که در دولت گذشته، مواضع تندی بر ضد ایران داشت، اگرچه نشان از درک آنها از تغییر شرایط به سود ایران با روی‌کارآمدن دولت روحانی دارد، اما نمی‌تواند، به‌تنهایی، مذاکرات ایران و شش‌کشور را وارد مرحله تازه‌ای کند. بازدید و رسیدگی به وضعیت مراکز مورد حساسیت آژانس، دستور کار سفر «آمانو» بود و مذاکرات مثبتی در دور گذشته با معاون وزیر خارجه و روز گذشته با رییس «سازمان انرژی اتمی» در این حوزه داشته است. ارایه اطلاعات جدید از وضعیت هسته‌ای ایران به اعضای آژانس، ماموریت وی بوده است اما برخی سایت‌های هسته‌ای ما هنوز تکمیل نشده‌اند و مشخص است که اعلام نام آنها و ایجاد حساسیت کاذب، شایبه جهت‌گیری سیاسی وی را ایجاد می‌کند. پرونده هسته‌ای ایران، موضوعی درونی و قابل حل است. موضع‌گیری وزیر خارجه آلمان که از شوکه‌شدن پیرامون به نتیجه‌نرسیدن مذاکرات ژنو بیان شد، نشان داد سه کشور غربی عضو شورای امنیت به ویژه فرانسه و ایالات متحده، به سبب پیوندهای عربی و ارتباط با «لابی» یهود، نگاه متفاوتی به توافق با تهران داشته و علاقه‌مندند، پرونده هسته‌ای ایران را وجه‌المصالحه ستیز برخی کشورهای عربی با ایران قرار دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.