|

ایده‌آلیسم « سنتی» و آنارشیسم «پنهان»

حسن هادی*

افراط و تفریط آفت دولت تدبیر و امید است، دولتی که با شعار اعتدال از میان توده عظیم واقع‌بین برخاست، اکنون در میان آرمان‌خواهی بی‌صبرانه عده‌ای که گذشت ثانیه‌ها را نیز بر نمی‌تابند و عجولانه منتظر تغییرات شگرف در سیاست‌های دولت منتخب خود هستند از یک طرف و هرج‌ومرج‌طلبی سیاسی یک جریان پنهان که منافع ملی را در برهه‌ای نامتجانس از تاریخ هدف قرار داده‌اند در یک ماراتن نفس‌گیر درگیر شده است. تجلی دشواری این طریق در کنش‌های رئالیستی دولت دکتر روحانی به‌خصوص در سیاست خارجی نمودی صدچندان پیدا کرده است، علی‌القاعده، متحدالمنافع‌بودن، شالوده اصلی فلسفه رئالیستی است، در این دولت قرار است هرچه می‌گویند انجام شود، قرار است این دولت، منافع ملی را مطابق با واقعیات جهان، محیط و جامعه تطبیق و تنظیم کند. دولت تدبیر و امید سعی دارد در پندار نوین خود، جهان و اوضاع و شرایط پیرامونی را با ایده‌آل‌هایش آشتی دهد، در این میان علاوه بر اینکه عوامل حقیقی و واقعیات که در ایجاد حوادث و تنش‌های داخلی و جریان عمل دخالت دارند، به‌حساب می‌آیند بلکه از آنها به‌عنوان جایگزینی در پیشبرد سیاست‌های مثبت به‌خصوص در مذاکرات رودررو با دول دیگر بهره‌گیری می‌شود، یعنی استفاده مدبرانه از فشارهای داخلی می‌تواند به ابزاری موثر در اختیار دستگاه دیپلماسی قرار گیرد تا در مقابل آن! همگرایی در ترسیم سیاستی فراگیر در حال حاضر در کشور ما بسیار نایاب شده است، آنارشیسم مرموز و پنهانی که سعی در تخدیر و منحرف‌کردن افکار توده‌ها علیه سیاست‌های واقع‌بینانه دولت یازدهم دارد، به نقیصه‌ای دردآور و آزار‌دهنده در این دولت تبدیل شده است. قالب اندیشه‌های جزم‌گرایانه گروه‌های فشار در جوامع پویا و در حال توسعه برآیندی از استعمار است که می‌توان به آن «خود استعماری» هم گفت، به این معنی که عده‌ای برای حفظ منافع خود اصرار به ماندن در چرخه استعمار را داشته و نه‌تنها تلاشی برای فرار از این حلقه آتش نمی‌کنند بلکه از استعمارستیزی دیگران نیز بیم داشته و سعی در حفظ وضع موجود می‌کنند. رهروان این فلسفه تا جایی پیش می‌روند که حتی با خود استعمار هم، علیه رفع استعمار می‌ستیزند و با سیاست‌های محرومیت‌زدایی و فقرزدایی کشورهایی‌که زمانی استعمار‌گر بودند به مقابله و مبارزه می‌پردازند. ترس از زدوده‌شدن انحصارطلبی، هرج‌ومرج‌طلبان (آنارشیست‌های) سیاسی و اقتصادی را به میدان کشانده است. در کنار این افراطیون، گروهی دیگر را می‌توان دید که با افکار آرمانی، دولت را در خدمت غایت آمال و آرمان‌های شخصی خود می‌بینند و با بی‌صبری تمام، زبان به انتقاد باز کرده و از دولتی نوپا که با‌ هزاران مشکل روبه‌روست می‌خواهند در کمترین زمان یوتوپیای (جزیره خیالی) آنان را بسازد. خطر انتقاد این به‌ظاهر دوستان آرمان‌گرا و تاثیرات منفی آن کمتر از هرج‌ومرج‌طلبان افراطی نیست، رسانه‌های مختلف از ناکامی‌ها و اطاله وعده‌ها سخن می‌گویند و آب در آسیاب افراطیون می‌ریزند، بدین طریق تعاملی نهفته بین این دو جریان ضد ترقی وجود دارد که هر دو در تضاد منافع ملی است، اندیشه‌پردازان این جنبش منتقد، از خود «افلاطون» و «توماس‌مور» هم جلوتر رفته و چنان بر سر و صورت خود می‌کوبند که گویی هم‌اکنون آنها را از مدینه فاضله خود بیرون کرده‌اند و دکتر روحانی و تیمش باید در کمترین زمان ممکن آنان را به آرزوی خود رسانده و به سرزمین رویایی‌شان برسانند. کمترین همدلی و همراهی را وظیفه خود ندانسته و تنها منتظر نتیجه مطلوب خود هستند و کوچک‌ترین کمی و کاستی را بر نمی‌تابند. دولت دکتر روحانی به‌خصوص دستگاه دیپلماسی وی که در خط مقدم جبهه مذاکره و شروع مسابقه‌ای با رویکرد به منافع ملی قرار دارد، در هیچ زمانی به این حد، به هم‌صدایی و هم‌سویی و اجماع ملی نیازمند نبوده است، یک‌رایی در سیاست و حمایت مردمی، پشتوانه قوی و محکمی در این کارزار برای دولت خواهد بود. کشور ما با ساختاری مذهبی که با اندیشه‌های منبعث از فلسفه اسلامی غنی شده است، راهی جز ورود به دنیای بیرون ندارد، دنیایی که صحنه رقابت عظیمی برای مکتب‌ها، فرهنگ‌ها و اندیشه‌های مختلفی است که برای شناساندن و ترویج خود در حال دویدن‌ روبه‌جلو هستند، نمی‌توان در این میدان «دو» بدون دویدن انتظار برنده‌شدن داشت! باید دوید و باید از روی موانع گوناگون با واقع‌بینی و وحدت‌کلمه پرید، سکون، شایسته این نظام نیست. *کارشناس حقوقی و کنسولی وزارت امورخارجه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.