|

«شب‌های نینوایی» انجمن شاعران ایران برگزار شد

عاشورا به روایت خاتمی

عسل عباسیان

انجمن شاعران ایران، پنج‌شب در شب‌های ماه محرم میزبان علاقه‌مندان به شعر و شعور و عاشورا بود. پنج‌شبی که از سوم ‌ماه محرم شروع شد و دیشب آخرین شب خود را پشت‌سر گذاشت. این سلسله‌نشست‌های سوگواری با عنوان «شب‌های نینوایی» شامگاه یکشنبه 19آبان میزبان «سیدمحمد خاتمی» رییس‌جمهور پیشین ایران و جمعی دیگر از اهالی شعر و کلمه بود. در این مراسم، پس از قرائت قرآن توسط قاری، «سهیل محمودی» که دبیری این مراسم و اجرای آن را برعهده داشت، محفل را با غزلی از خواجه شیراز حضرت حافظ، آغاز کرد. پس از شعرخوانی «سهیل محمودی»، «علی‌اکبر حجازی» خواننده و «محمود مرادی‌حقیقی» نوازنده نی به‌همراه «ساعد باقری» به اجرای شعر «نی‌نامه» از مرحوم «قیصر امین‌پور» پرداختند. سپس «مهدی ارگانی» سخنران چهارمین شب «شب‌های نینوایی» پشت تریبون رفت و دقایقی در مورد فرهنگ عاشورا و چیستی گریه بر مصایب حسین‌ابن‌علی(ع) صحبت کرد. پس از سخنرانی «مهدی ارگانی» نوبت به شعرخوانی جمعی از شاعران رسید. «حسین جنتی» نخستین کسی بود که پشت تریبون رفت و خواند: «باید گریست در غم شهری که اندر آن/ مشتی اسیر، گریه به آزاده‌‌ای کنند!» شاعر بعدی «فاطمه راکعی» بود و قطعه شعری را با شور و هیجان خاصی برای حاضران خواند، طوری که از چهره مستمعان می‌شد فهمید که مقصود شاعر را از ورای کلمات دریافته‌‌اند و او را تحسین می‌کنند. سپس «محمدرضا طاهری» شاعر جوانی بود که دو شعر برای حضار خواند و «عبدالجبار کاکایی» آخرین شاعری بود که پشت تریبون رفت. برنامه بعدی طبق معمول همه «شب‌های نینوایی»، مقتل‌‌خوانی «ساعد باقری» بود که به‌سبب تسلط او بر متون کهن و نحوه صحیح خوانش و صدای روحانی و اثرگذارش مورد توجه عموم حضار واقع شد. پس از مقتل‌خوانی او که با ترشدن چشم‌های اغلب حاضران همراه بود، «سهیل محمودی» از «سیدمحمد خاتمی» خواست تا دقایقی برای حضار صحبت کنند و با بلندشدن صدای صلوات جمع، «آقای خاتمی» از جا برخاست و پشت تریبون رفت. رییس‌جمهور دوران اصلاحات در ابتدا با تسلیت ایام شهادت حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع) و یاران او، حضورش در این مجلس را نعمتی برای خود دانست و با اشاره به مباحث عمیق و شعرهای ظریف و پرباری که شاعران قرائت کردند، گفت: «جای تاسف و تاثر است از اینکه چهره اباعبدالله(ع) درست خلاف آن چیزی است که باید در جامعه ترویج می‌شد.» رییس دولت اصلاحات سپس با انتقاد از چهره ترسیم‌شده از اباعبدالله‌الحسین در جامعه امروز ادامه داد: «امام‌حسین(ع) می‌خواست انسان عزیز باشد و این عزت سرمایه‌ای است که با هیچ‌چیز قابل معامله نیست و امام نشان داد برای این عزت حاضر است که بالاترین سختی‌ها را تحمل کند.» وی سپس ادامه داد: «شاید آنچه اتفاق افتاده هم با حسن‌نیت بوده ولی لااقل این انتظار بود که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی که خودش درس گرفته از کربلا بود و از آن سرچشمه آمده بود ما نحوه دیگری نگاه داشته باشیم به اباعبدالله. خیلی نکته‌ها و پیام‌های مهمی در زندگی اباعبدالله هست ولی آنچه آدم می‌تواند خلاصه کند و بگوید این است که اباعبدالله مظهر عزت الهی و نیز خواستار عزت انسان بود و این برخلاف چهره‌ ناتوان، محتاج و کوچکی است که از ایشان تصویر می‌شود.» او سپس اینگونه ادامه داد: «نکته ظریفی را فردی از اهل معنا و اطلاع می‌گفت که برای من هم جالب بود. بنده خودم تحقیق نکردم؛ می‌گوید ما در هیچ سند معتبری و مقتل محکمی ندیدیم که اباعبدالله تقاضای آب کرده باشند. البته یکی، دو جا طلب آب کردند به این معنا که تصمیم گرفتند خود لشگر دشمن را بشکافند و به شریعه فرات بروند یا برای خود او یا برای فرزندانش که تشنه بودند آب بیاورد و این طلب آب نه به معنی تقاضای آب و اظهار عجز و ناتوانی از تشنگی است که روح اباعبدالله بالاتر از اینهاست. امام‌حسین(ع) در قیام کربلا یا در برابر اصراری که برای تسلیم‌شدن در برابر یزید می‌شد جملات عجیبی دارند و می‌گویند فرومایه‌ای مرا میان دو امر مُخیر کرده است یا بمیر یا ذلت و خواری را بپذیر، هیهات من‌الذله! نه خداوند خواری را برای انسان خواسته است نه پیامبر او و هیچ انسان غیرتمند و آزاده‌ای هم نمی‌پذیرد که ذلت را بپذیرد و این نقشی است که امام‌حسین‌(ع) داشت.» او سپس سخنان خود را اینطور ادامه داد: «امروز خیلی صحبت از عزت و کرامت انسان می‌شود ولی شوربختانه کرامت و عزت انسان هم امروز به نام دین به پای منافع نامشروع قدرت‌ها در حال نابودشدن است. امام‌حسین(ع) می‌خواست انسان عزیز باشد و این عزت سرمایه‌ای است که با هیچ‌چیز قابل معامله نیست و امام نشان داد برای این عزت حاضر است که بالاترین سختی‌ها را تحمل کند.» رییس‌جمهور اسبق کشورمان در ادامه به روایتی از امام‌صادق(ع) مبنی بر اینکه «سوره فجر را بخوانید چون آیات پایانی آن مربوط به جدم اباعبدالله است» اشاره کرد و گفت: «در بخش‌های پایانی این سوره آمده است: «یا أَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعی‏ إِلی‏ رَبِّک راضِیة مَرْضِیة فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏» ‌ای جان مطمئن به سوی خدای خودت برگرد در حالی که تو از او خشنودی و او از تو خشنود. رضایت نسبت به خدایی که انسان را عزیز خواسته است همه وجود ابا‌عبدالله است. حضرت، هنگامی که می‌خواهد از مدینه بیاید بیرون پای قبر جدش می‌آید و آن خطبه و مطالبی را بیان می‌کند که ما راضی به رضای خدا هستیم و در آخرین لحظه‌ای که در گودال هم افتاده بودند که دیگر جوهر صدای اباعبدالله از بین رفته بود، لب‌هایش تکان می‌خورد کسی که نزدیک شد دید که می‌گویند خدایا راضی به رضای تو‌ام و در برابر تقدیر و قضای تو تسلیم هستم و معبودی جز تو مرا نیست.» «سیدمحمد خاتمی» سخنان خود را اینچنین پایان داد: «خداوند همه ما را با روح اباعبدالله، قیام و آرمان و درس‌هایی که اباعبدالله برای بشریت داد و بشر امروز سخت به آن نیازمند است آشنا گرداند. انشاءالله نظر عنایت اباعبدالله هم شامل حال همه شما به‌خصوص عزیزانی که امروز در میان ما نیستند و بسیار هم عزیزند بگرداند.» در سلسله «شب‌های نینوایی» که از 16 تا 20 آبان به همت انجمن شاعران ایران در محل این انجمن برگزار شد، چهره‌هایی همچون مهدیه الهی‌قمشه‌‌ای، سیدمحمود دعایی، علیرضا شجاع‌نوری، احمدرضا درویش، احمد پورنجاتی و... میهمان بوده و به سخنرانی درباره واقعه عاشورا پرداختند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.