|

عزاداری ماشین‌ها در محرم با شیشه‌نویسی

از یک صلوات تا یک‌میلیون

علی گنجی

لباس سیاهی را که رویش یک دستِ گِلی مُهر شده است، پوشیده. شلوار جین، کمربند «ورساچه» و پاهای برهنه، روی سرش هم گل ریخته است. یک شال سیاه را هم به شکل کراوات گردنش انداخته است. شهاب عینک دودی را روی سرش می‌گذارد و با دقت بیشتری محو کارش می‌شود. یک قوطی رنگ و یک قلمو در دست دارد. در محوطه‌ای در محله تهرانپارس ایستاده و تابلویی نصب کرده است: «شیشه‌نویسی محرم با طرح‌های جدید.» فرق نمی‌کند شیشه چه وسیله نقلیه‌ای باشد. گاه یک موتور وسپا «یا حسین» قرمزی را که روی شابلون است، با اسپری قرمز روی چراغ جلویش حک می‌کند، گاه یک پورشه چندصدمیلیونی با همکاری چند خطاط به نقوش محرم آراسته می‌شود. شهاب هم یک خطاط است. 29سال دارد و شغل پدرش را که پارچه‌نویسی بوده، ادامه می‌دهد: «محرم که می‌شود، به عشق آقا روی شیشه ماشین می‌نویسم. نذر دارم. البته چند سالی هست که این کار باب شده. من هم سعی می‌کنم کارهایم جدید باشند. مردم هم استقبال می‌کنند؛ زیاد وقت نمی‌گیرد و راحت هم پاک می‌شود. هر کسی یک جوری علاقه‌اش را به امام‌حسین نشان می‌دهد. ما هم این کار از دستمان برمی‌آید. امیدوارم خود آقا هم از ما راضی باشد.» حدود نیم‌دهه است که پدیده‌ای جدید در محرم جا باز کرده است: «شیشه‌نویسی» که ذکر‌ها و شعارهای عاشورایی را از پارچه هیات‌ها به شیشه وسایل‌نقلیه آورده است. گاهی کار بسیار ساده است؛ یک عبارت مانند «یاحسین» روی مقوا یا پلاستیک درآورده شده، روی شیشه ماشین چسبانده می‌شود و با اسپری یا قلمو رنگ می‌شود. این کار در بعضی نقاط به صورت صلواتی و رایگان انجام می‌شود، گاهی هم پنج تا 10هزارتومان آب می‌خورد. در بعضی موارد، قیمت عزاداری روی ماشین تا یک‌میلیون‌تومان هم پیش می‌رود. هادی که کارش در محرم شیشه‌نویسی است، می‌گوید: «قیمت شیشه‌نویسی بستگی به چند چیز دارد؛ اول طرح مهم است. بعضی طرح‌ها روی شابلون کار شده و چنددقیقه‌ای تمام می‌شود و ساده است. قیمتش هم از هزارتومان هست تا 10هزارتومان. بعضی طرح‌ها را با دست کار می‌کنیم که بزرگ‌تر هستند و قیمتشان بیشتر است. بستگی دارد چقدر طرح را بپرورانیم.» او می‌گوید: «بعضی وقت‌ها سایه می‌زنیم، طرح اشک یا خون اضافه می‌کنیم، زمینه را گل می‌زنیم و... گاهی اوقات تا 50هزارتومان هم می‌رود. البته بستگی به ماشین و محله هم دارد؛ مثلا با یکی از دوستانم در پاسداران بودیم و برای کمک به شیشه‌نویسی صاحب هیات رفته بودیم. طرحش شعر باز این چه شورش است... . بود که شش‌نفری کار کردیم. طرح‌های زیادی رویش پیاده کردیم و افکت‌های مختلف دادیم. یک‌بعدازظهر کامل زمان برد و واقعا یک اثر هنری خلق شد. من دستمزد خودم را گرفتم اما فکر می‌کنم با هزینه رنگ و وسایل حدود 5/1‌میلیون‌تومان شد. قسمتی از شعر را بزرگ کار کردیم و بقیه‌اش را هم ریز روی نقاط زمینه نوشتیم.» نوشته‌های روی ماشین اغلب عباراتی متداول هستند. «یاحسین مظلوم، یا ابوالفضل، یا قمر بنی‌هاشم، یا زینب و... . اما در بعضی موارد، شعارها و ذکرها حالتی عامیانه و توهین‌آمیز و طنز به خود می‌گیرد که با واکنش‌هایی از سوی گروه‌های مذهبی مواجه شده است. سلمان که جوانی 30ساله و یک روحانی است، از کودکی در هیاتی در محله‌شان فعالیت دارد. او که از فعالان فرهنگی و بسیجی مسجد محلشان است، می‌گوید: «من نمی‌دانم چرا این‌کار را می‌کنند. این‌کار عزاداری نیست؛ توهین است. دل ما عزاداران امام‌حسین می‌شکند وقتی می‌بینیم تمام باورمان اسباب خنده و مسخره‌بازی عده‌ای لاابالی می‌شود. اینها می‌خواهند دین را از ریشه بزنند. این کاری که بازیچه شما شده، موضوعی است که کل زندگی ما را تشکیل داده است. کار فرهنگی لازم است تا مردم از این طرح‌ها استقبال نکنند. اگر فردی کمی حقیقت عاشورا را درک کرده باشد، نمی‌تواند به خودش اجازه دهد روی شیشه ماشینش فحش به یزید نوشته شود. عزاداری می‌کنیم تا به یزید فحش دهیم؟» او می‌افزاید: «من مخالف شیشه‌نویسی نیستم. این نشان می‌دهد مردم ما عشق به امام دارند و دوست دارند این علاقه را ابراز کنند. اما نباید اسباب مسخره‌بازی و خنده عده دیگری شود. شاید لازم باشد ارگانی دست به‌کار شود و با این کار زشت مبارزه کند.» راهنمایی و رانندگی استان تهران، از اولین منتقدان شیشه‌نویسی بود. سال 89 رییس پلیس راهنمایی و رانندگی استان تهران اعلام کرد نوشتن روی شیشه خودروها که چند سالی است به مناسبت‌های مختلف خصوصا ماه محرم رواج یافته، تخلف محسوب شده و با متخلفان برخورد قانونی می‌شود. بر اساس قوانین راهنمایی و رانندگی، نصب هر گونه وسیله، پرده، رنگ‌آمیزی و نوشتن روی شیشه خودروها که باعث کاهش دید راننده شود، ممنوع است. این گفته سرهنگ حبیب کمالوند با واکنش‌های تند و منفی گروه‌های مذهبی روبه‌رو شد و پلیس نتوانست طرح ممنوعیت را اجرا کند. حتی شیشه‌نویسی محرم به‌وسیله ارگان‌های رسمی نیز به اجرا درمی‌آید. 15آبان، سازمان تاکسیرانی شهرداری اسلامشهر اعلام کرد به مناسبت ایام سوگواری سید و سالار شهیدان اقدام به شیشه‌نویسی رایگان خودروهای سواری کرده و تمامی دارندگان خودروهای شخصی و تاکسی می‌توانند به‌صورت رایگان از طرح شیشه‌نویسی استفاده کنند. «مریم» که در گوشه‌ای از شیشه عقب ماشینش یااباعبدالله نوشته است، از شیشه‌نویسی راضی نیست. او 59سال دارد، معلم درس دین و زندگی است و مسوولیت فعالیت پرورشی یک دبیرستان دخترانه در مرکز شهر را دارد: «محرم هرکس نوشته متفاوت‌تری داشته باشد بیشتر مورد توجه است. یک خودرو را دیدم که کل ماشین را گل مالیده و رنگ قرمز پاشیده بود. نمی‌خواهم بدبین باشم و می‌گویم حتما از ته دل امام را دوست دارند، اما این راه درستی نیست. من به همراه همسن‌وسالانم چند سالی است در پارکینگ خانه‌مان عزاداری برپا می‌کنیم. دلمان چرکین است. از بچگی در گوشمان حسین گفته‌اند. خواستیم مبارزه کنیم اما...» او می‌گوید: «شیشه‌نویسی را یک‌بار انجام دادم اما وقتی دیدم مثل طبل و علم وسیله شده است، دیگر این‌کار را نکردم. اگر کسی واقعا شیعه است، درست عزاداری می‌کند و نیازی به این حرکات نیست. هرکس هم اعتقاد ندارد، باور بقیه را وسیله سرگرمی‌اش نکند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.