دولت فلسطینی در نظر اسراییل
ماجد کیالی . نویسنده مستقل فلسطینی
اسراییل در نهایت حکومتی میخواهد که اندکی فراتر از یک دولت خودگردان و در سطحی پایینتر از یک دولت مستقل باشد هنگامی که اسحاق شامیر، نخستوزیر اسبق اسراییل مجبور شد در کنفرانس صلح مادرید (1991) شرکت کند آشکارا گفت این گفتوگوها یک یا دو دهه طول خواهد کشید. وی آن زمان تنها در اثر فشار آمریکا بود که به این مذاکرات روی آورد زیرا آمریکا پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان نظام دو قطبی مطابق طرحی که برای یک «خاورمیانه جدید» داشت، میخواست سلطه خود را برمنطقه یکپارچه کند. جانشینان شامیر نیز هرگز این «نگرش» را تکذیب نکردند. پس از او، رابین، پرز، نتانیاهو، باراک، شارون و اولمرت و باز نتانیاهو همه در طول بیش از دو دهه به این گفتوگوها ادامه دادند اما روند صلح همچنان درجا میزند و اسراییل به تصاحب زمینهای بیشتر فلسطینیها مبادرت میکند و حقوق ملی و فردی آنها را بهعنوان یک ملت نادیده میگیرد. برخی گمان میکنند ما دراینباره اغراق میکنیم. چون به هرحال دولتی فلسطینی در غزه و کرانه باختری وجود دارد که برای خودش پرچمی دارد و سرودی و روابط دیپلماتیک جهانی و پاسپورت و پروتکل و رسانه و... اما دقت دراین موارد نشان
میدهد صحبت تنها از یک دولت خودگردان است و نه بیشتر. یعنی همان مفهومی که در توافقنامه اسلو (1993) آمده بود و هنوز پابرجاست. به این ترتیب نه عملکرد خاصی وجود دارد نه گذرگاههای مستقل و نه تسلط برمنابع آب و مالیات و تبادل تجاری و... حال آنکه برای مثال کردستان عراق یا سودانجنوبی از همه این حقوق برخوردارند. توافقنامه اسلو مطابق ماده6 خود قدرت را در زمینههای مشخصی به فلسطینیها واگذار میکرد از جمله آموزش، فرهنگ، بهداشت، امور اجتماعی، مالیاتهای مستقیم، گردشگری و تاسیس یک نیروی پلیس آنهم به منظور «تامین نظم عمومی و امنیت داخلی فلسطینیها» (ماده8) در واقع تجربه دو دهه گذشته اثبات کرده است که اسراییل به هیچوجه قصد ندارد تا فرصتی برای برپایی یک دولت فلسطینی ایجاد شود بلکه اگر هم این موضوع را مطرح میکند صرفا برای مهار جنبش ملی فلسطین و از درون تهیکردنش و تبدیل بخشهای مفید آن به یک شبه دولت درکرانه باختری و غزه در یک هماهنگی امنیتی و وابستگی اقتصادی است. با برپایی همین دولت بود که سازمان آزادیبخش و جنبش ملی فلسطین افول کرد و بین فلسطینیها شکاف افتاد و اولویتهای آنها بهم ریخت و به هویت ملیشان بهعنوان یک
ملت آسیب وارد آمد. درعوض اسراییل از بار سنگینی که بهعنوان یک دولت اشغالگر در برابر فلسطینیها داشت شانه خالی کرد و از پیامدهای سیاسی و امنیتی و اخلاقی آن رهایی یافت و درعین حال به جهانیان این طور وانمود کرد که فلسطینیها دارند خودشان را اداره میکنند. به نظر میرسد مذاکرات کنونی نیز بهتر از مذاکرات گذشته نباشد. اسراییل همچنان زمان میخرد و منتظر فرسوده شدن فلسطینیها و گرفتن امتیازات بیشتری است و درهمان حال سیاستهای یکجانبهگرایانه خود از جمله شهرکسازی و دیوارحایل را ادامه میدهد. منظورکلی اسراییل تشکیل یک حکومت خودگردان بدون داشتن حاکمیت بر زمین و آب و هوا بوده و این شیوه ثابت همه دولتها و احزاب اسراییلی قبل از اسلو و بعد از آن بوده است؛ نقطه اشتراکی در نظر تمام اسراییلیها که هیچکس هم قادر به نقض آن نیست. حزب کار یا کادیما و حتی «لیکود خانه ما»، همه این سیاست را دنبال میکنند. تنها اتفاقی که اخیرا افتاده این بوده که تحولات بینالمللی منجر شد که دولت خودگردان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بهعنوان یک دولت فلسطینی نامیده شود؛ چیزی که برای اسراییلیها اهمیتی نداشت حتی اگر به تعبیر شارون مادام که تحت
سیطره اسراییل است «امپراتوری فلسطین» نامیده میشد. از لابهلای گفتوگوهای فعلی نیز چنین استنباط میشود که اسراییل نهتنها زمین یا الحاق شهرکهای یهودینشین به اسراییل را میخواهد یا اینکه دولت فلسطینی باید عاری از سلاح باشد بلکه میخواهد به گونهای باشد که سربازان اسراییلی بتوانند در مرزهای شرقی با اردن کنترل و نظارت داشته باشند تا بتوانند در موقع لزوم و به محض کمترین هشدار عمل کنند. این جدا از تضمین سلطه اسراییل بر منابع آب و هوا وحوزههای انرژی است و حتی با پیشنهاد دولت فلسطین برای حضور یک نیروی بینالمللی در منطقه نیز مخالفت میکند زیرا به گفته نتانیاهو اسراییل باید خود از خودش حراست کند. معنای دیگر این خواستهها آن است که اسراییل حتی نمیخواهد از دره اردن یا سراسر مرزهای فلسطین و اردن عقبنشینی کند؛ یعنی اسراییل یک دولت فلسطینی کاملا ضعیف و بریده از همه جا و در محاصره از همه جهات میخواهد. شایان ذکر است این موضع تنها شخص نتانیاهو نیست بلکه موضع اکثر جریانهای سیاسی حاکم بر اسراییل است و تا زمانی که در عرصه کشورهای عربی و بینالمللی یک نیروی فشار براسراییل نباشد به همین نحو استمرار پیدا خواهد کرد.
اسراییل به تعبیری سادهتر حاضر نیست فلسطینیها حتی بر 22درصد از سرزمین تاریخیشان (یعنی فقط کرانه باختری و غزه) دولتی را به نام خود تاسیس کنند. اسراییلیها پیوسته از نیاز خودشان به امنیت و دفاع از خویش میگویند، یا بر «حق»شان مبنی بر عدم عقبنشینی تا مرزهای 1967 یا داشتن بیتالمقدس بهعنوان پایتخت اسراییل تاکید میورزند. مشکل امنیت برای اسراییل تنها منحصر به مقاومت گروههای فلسطینی نمیشود زیرا این مقاومت سالهاست که از بین رفته است. حتی مساله امنیت اسراییل منوط به مرزها نیز نیست بلکه تا آن سوی سرزمینها و حتی تا ایران هم امتداد پیدا میکند به گونهای که نتانیاهو هروقت از مساله روند صلح حرف میزند پای ایران و برنامه هستهای این کشور را هم به میان میکشد. نتیجه اینکه خواستههای اسراییل پایانی ندارد و نباید آنها را جدی گرفت. برای مثال میگوید دولت فلسطینی باید عاری از سلاح باشد. انگار دولت فلسطین با این وضعیتی که دارد از چنان سرمایهای برخوردار است که بتواند هزینه تامین یک زرادخانهای همتراز با اسراییل را تامین کند یا شرایط پیرامونیاش اساسا چنین اجازهای را میدهد. بهانهجویی برسر ایران نیز یک بدعت جدید
در سطح بینالمللی است و هردولتی میتواند با چنین بهانهای به اشغال سرزمینهای دیگرروی آورد یا آن را توجیه کند. همه میدانیم که حتی اگر ایران هم نبود اسراییل برای مثال ممکن بود ونزوئلا یا مالزی یا سایر کشورها را بهانه کند. خلاصه اینکه نهایت دستاورد روند صلح کنونی با اسراییل تشکیل دولتی فلسطینی خواهد بود که کمی بالاتر از یک دولت خودگردان و درهرحال پایینتر از یک دولت مستقل واقعی خواهد بود. اسراییل سالهاست که دراین جهت کار میکند حال چه از طریق گفتوگوها یا غیر آن و با رضایت فلسطینیها یا عدم رضایتشان و این مسالهای است که باید مقامات دولت فلسطینی به آن توجه داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.