|

پوتین و روباه‌های شب

خالد الحروب: خطرناک‌ترین رهبران جهان کسانی هستند که لکه ننگ شووینیستی بر دامنشان نشسته باشد و شهوت بازگرداندن عظمت و شکوه گذشته قومشان را در ذهن داشته و به این وسیله بخواهند در ملت‌ها روحی از فداکاری و فقدان گذشته دمیده و غرایز انتقامجویانه‌شان را تحریک کنند. در تاریخ، ما هم شاهد سیاست‌های قوم‌گرایانه پسندیده هستیم و هم ویرانگر. اولی بازتاب‌دهنده گرایش طبیعی و عادی انسان نسبت به میهن و فرهنگ و هویتش است بدون اینکه اغراق کند یا به خود برتربینی‌های جاهلی و تحقیر دیگران کشیده شود. قوم‌گرایی پسندیده انرژی‌های مثبت را در مردم آزاد می‌کند تا در خدمت گروه یا کشورشان درآیند و با دیگران با تولید و دستاوردهایشان «رقابت» کنند نه اینکه بخواهند فخر بفروشند یا مدعی «پاک‌بودن خون» و«افتخارآمیزبودن» گذشته‌هایی شوند که غالبا به صورتی تخیلی و رمانتیک بوده و بیشتر از آنکه واقعیت داشته باشد خیال در آن موج می‌زند. اما قوم‌گرایی ناپسند، یک قوم‌گرایی ویرانگر است. شووینیسمی که با نژادپرستی مخلوط می‌شود و ذات یک قومی را فی‌نفسه برتر و بالاتر می‌نشاند و دیگران را درعوض در مقام و مرتبه دومی قرار داده یا به قعر سلسله‌مراتب «نژادها و اقوام» می‌فرستد. بسیاری از جنگ‌های خونین تاریخ که قربانیانش میلیون‌ها انسان بوده‌اند از همین قوم‌گرایی نژادی یا دینی نشات گرفته است. یکباره رهبری پیدا می‌شود که به‌رغم همه واقعیت‌های مخالف، شیفته برتری‌جویی و خوی فداشدن می‌شود و یکباره می‌خواهد جهت تاریخ را عوض کرده و به قول خودش آینده را در«مسیری درست» قرار دهد. بنابراین هرچه در برابر این پروژه قرار گیرد و نگذارد که تاریخ به مسیر درستش هدایت شود باید از میان برداشته و به تعبیری ریشه‌کن شود. از شرق آسیا یعنی چین گرفته تا ژاپن تا مرکز اروپا می‌توان از ده‌ها نمونه سخن به میان آورد که چنین داعیه‌هایی داشته و سرنوشت دردناکی پیدا کرده‌اند بنابراین دیگر لزومی ندارد دیگران به چنین مسیرهایی کشیده شوند. در اروپا، هنوز هم تجربه نژادپرستی نازی‌ها و رعب و وحشتی که به راه انداخته بودند در یادها باقی مانده است. آنها هم معتقد به برتری نژاد آریایی بودند و می‌خواستند به این وسیله بر اروپا و کل جهان حکومت کنند بنابراین هرکس که مانع این «پروژه طبیعی» می‌شد یا حرکت آن را کند می‌کرد، باید از میان برداشته می‌شد. هنوز جهان قوم‌گرایی صرب‌ها را فراموش نکرده است که از زیر خاکستر سال‌ها محدودیت در دوران یوگسلاوی سابق ناگهان سربرآورد و در رویای تشکیل یک دولت بزرگ صرب بود و می‌خواست همه همسایگانش را یکی بعد از دیگری قلع و قمع کند. تفکری که تنها در مغز رهبرانی چون میلوسویچ و رادوان کرادویچ جرقه زد و نتیجه‌اش کشتارها و فجایعی بود با هدف پاکسازی نژادی در بوسنی و کرواسی و کوزوو که همگان به یاد دارند. لیبرالیسم و دموکراسی از ابزارهایی است که از فضای قومیت‌گرایی‌های افراطی عبور می‌کند و اجازه رشد به آنها را نمی‌دهد. لیبرالیسم و دموکراسی فراتر از سلسله‌مراتب قومی و قبیله‌ای قرار گرفته و اجازه نمی‌دهد که نژاد به‌عنوان یک معیار برتری به حساب آید. درعوض اصول و معیارهای برابری بین افراد بشر را ملاک عمل قرار می‌دهد. روسیه دوران پوتین در واقع روسیه‌ای است که در آن وی می‌کوشد تا دوباره قومیت‌گرایی روس‌ها را بیدار کرده و آنها را با گذشته‌های افتخارآمیزشان تحریک کند. بنابراین برای تحقق هدف «روسیه برتر از همه چیز» باید سیاست‌های داخلی وخارجی به نحوی تنظیم شود که متکی بر حذف و زور در داخل باشد. پوتین مفهوم «دموکراسی حاکمیتی» را که مفهومی گنگ و پیچیده است به کار می‌برد. از ظواهر این اصطلاح چنین برمی‌آید که یعنی به هیچ طرف خارجی اجازه داده نمی‌شود تا در «حاکمیت» روسیه اخلال کند. یعنی هیچ نیروی خارجی حق ندارد در دموکراسی و احزاب و جمعیت‌های جامعه مدنی این کشور دخالت کند. اجرای مستقیم «دموکراسی حاکمیتی» طبق دیدگاه پوتین، به معنای تقویت مشت آهنین بر جامعه و سیاست و فرهنگ است. یک نمونه حیرت‌آور برای خواننده می‌تواند این باشد که شما نمی‌توانید در تمام روسیه حتی یک نظر از روزنامه‌نگاری یا روشنفکری یا یک فعال سیاسی یا استاد دانشگاه بشنوید که مخالف نظر رسمی دولت باشد. در هر کشور دیگری از ترکیه گرفته تا کشورهای اروپایی و آمریکا شما با طیف گسترده‌ای از نظرات مواجه می‌شوید که از سوی سیاستمداران، روزنامه‌نگاران، نویسندگان و دانشگاهیان بیان می‌شد به‌جز روسیه که گویی فقط یک نفر در آنجا حرف می‌زند. در سیاست خارجی نیز که از دیدگاه قوم‌گرایی پوتین نشات گرفته است، ملاحظه می‌کنید چگونه به جمهوری‌های آسیایی به‌عنوان یک منطقه حیاتی نگریسته می‌شود و مسکو تلاش می‌کند این منطقه را همچنان تحت سیطره و نفوذ خود داشته باشد، حال می‌خواهد این سیاست به اسم نظام سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی باشد یا از طریق مستقیم و بدون اینکه تحت‌پوشش‌های اید‌ئولوژیک گذشته پنهان شده باشد. پوتین اجازه نمی‌دهد در سیاست‌هایش نسبت به همسایگان هیچ تردیدی صورت گیرد. سیاستی که مبتنی بر زور و تحمیل و حتی «به زانو درآوردن دیگران» است. از چچنی‌ها و یکسان‌کردن پایتخت‌شان گروزنی با خاک گرفته تا گرجستان که دیدیم رژیم حاکم بر آنجا را به زانو درآورد و به جایش یک رژیم طرفدار مسکو را بر سرکار آورد. پوتین همان کسی است که وقتی نوبت به سوریه می‌رسد، می‌گوید باید دولت‌های دیگر قوانین بین‌المللی را رعایت کنند اما وقتی به همسایگانش می‌رسد اینچنین قانونی باید زیر پا له شده و حتی نامی هم از آن برده نشود. قیصر مسکو می‌خواهد وارد تاریخ شود زیرا این او بود که پس از یک دوران ذلت به‌خصوص بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی دوباره رستاخیز روسیه را کلید زد و منادی یکپارچگی اراضی اسلاو‌ها شد. کسی که انگیزه‌های قومی‌اش فراتر از مرزهای روسیه است و از داشتن طرفدارانی که تحت نام «باشگاه روباه‌های شب» فعالیت می‌کنند، ابایی ندارد. گروهی از موتورسواران که به داشتن موهای سر و ریش انبوه و زنجیرهایی که به بازوهایشان می‌بندند، شهرت دارند و همه آنها را از قوی‌ترین حامیان پوتین و دیدگاه‌های قوم‌گرایانه و افراطی‌اش می‌دانند. آنها به‌صورت شبانه در روسیه یا سایر کشورهای همسایه جولان می‌خورند و گاه نیز پوتین هوس می‌کند که در برخی از این گردش‌های شبانه همراه‌شان شود. یک‌بار در سال گذشته، رسانه‌ها پوتین را نشان دادند که با این «روباه‌های شب» در خلال سفرش به اوکراین دیداری داشت و با آنها به گردشی پرداخت به نحوی که حتی رییس‌جمهور اوکراین به مدت چهارساعت منتظر او ماند. در همان دیدار بود که گفته شد این روباه‌های شب در برابر پوتین عهد کرده‌اند در کنارش بمانند تا دوباره اراضی اسلاو را که دشمنان قطعه‌قطعه کرده‌اند یکپارچه سازند. کسانی که برای پوتین به خاطر «قدرت» و «عظمت»ی که در حوزه سیاست بین‌الملل نشان می‌دهد کف می‌زنند، باید به خودشان مراجعه کنند. روسیه کشوری بزرگ با تاریخی غنی است و نیازی به سیاست‌های شووینیستی برای اثبات خود ندارد. قوم‌گرایی شووینیستی پیش از اینکه به ضرر دیگران باشد به ضرر خود آدمی است. این درسی است که تاریخ از تکرار آن برای آموزش ما خسته نمی‌شود!
منبع: الاتحاد چاپ امارات

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.