|

اصول و مبانی فنی داستان‌نویسی

راست گفتن اشتباه بزرگی است

«حرفه: داستان‌نویس»، مجموعه‌ای چهارجلدی درباره اصول و مبانی فنی داستان‌نویسی است که در هریک از کتاب‌های این مجموعه، مقاله‌های مستقلی از نویسنده‌ها، منتقدان و مدرسان ادبیات داستانی گردآوری شده است. ویراستاران این مجموعه فرانک‌ای. دیکسون و ساندرا اسمیت هستند و کاوه فولادی‌نسب و مریم کهنسال‌نودهی سراغ ترجمه این مجموعه رفته‌اند و نشر زاوش ناشر آنهاست. پیش از این، جلد اول این مجموعه به چاپ رسیده بود و به‌تازگی نیز جلدهای دوم و سوم این مجموعه منتشر شده‌اند. زبان ساده از ویژگی‌های این مجموعه است و ضمنا در توضیحات هر مقاله مثال‌هایی از داستان‌های مختلف آورده شده تا موضوع مورد بحث ملموس‌تر شود. در جلد دوم، به موضوعاتی چون پی‌رنگ، شخصیت‌پردازی و زاویه دید پرداخته شده و مقالاتی از نویسندگانی چون جان‌دی. فیتز جرالد (راست‌گفتن اشتباه بزرگی است)، انسن دیبل (پی‌رنگ چیست)، پائولین بلوم (با شخصیت‌های داستانی‌تان بدرفتاری نکنید)، انسن دیبل، برایان کلیو، جانت باروی و... آمده است. در بخشی از مقاله اول کتاب با عنوان «پی رنگ چیست؟» درباره کشمکش درونی و هیجان و تعلیق داستان، می‌خوانیم: «هر داستانی- چه پایانی خوش داشته باشد چه پایانی ناخوش- باید بر مبنای کشمکشی موثر و قدرتمند بنا شود. نیروهای متقابل در این کشمکش-دو آدم، دو اندیشه، دو رفتار، یا ترکیبی از اینها- باید قدرت و توانایی مشابهی داشته باشند تا نتیجه نهایی قابل پیش‌بینی نباشد. در حقیقت نیرو یا نیروهای مقابل شخصیت اصلی باید به‌ظاهر قدرتمندتر از او باشند، تا در داستان هیجان و تعلیق به‌وجود‌ آید. البته این قدرتمندبودن خیلی هم نباید بی‌تناسب باشد. ادیپ از همان اول محکوم به فنا بود. ولی خودش نمی‌دانست و داشت همه راه‌های مبارزه را امتحان می‌کرد. اهمیت در مبارزه بود، نه در سرنوشت و این همان چیزی است که درگیری و کشمکش را تبدیل به روایتی جذاب می‌کند.» در جلد سوم اما، به صحنه‌پردازی، تغییر وضعیت و موقعیت، گفت‌وگو و توصیف پرداخته شده است. فرد گراو، وال تایسن، سوزان تیلور،‌گری پرووست، راث انگلکن، دان جیمز و... از جمله نویسندگانی‌ هستند که مقالاتی از آنها در این جلد آمده است. در مقاله ابتدایی کتاب با نام «ساختن صحنه در داستان»، این پرسش مطرح شده که آیا ماده اولیه هر داستان خوبی تصویر است؟ و یادآوری شده که اولین نوشته‌های بشری تصویرها بودند. در ادامه درباره تصویرسازی در داستان آمده: «پیش از اینکه نوشتن داستان‌تان را شروع کنید، آن را به صحنه‌های مختلف تقسیم کنید. هر کدام از این صحنه‌ها باید زمان و مکان مشخصی داشته باشند و حال و هوا، کشمکش و روابط میان شخصیت‌ها نیز در آنها روشن باشد. حتما مطمئن شوید که همه صحنه‌ها همه این عناصر را در خود دارند. دیگر اینکه صحنه شروع باید با طرح سوالی اغوا‌کننده چنان تعلیق قدرتمندی را به‌وجود بیاورد که خواننده را به دام بیندازد. اولین جمله داستان‌تان را طوری بنویسید که کنجکاوی خواننده را تحریک کند.» حرفه: داستان‌نویس (جلدهای دوم و سوم)/ ویراستاران: فرانک‌ای. دیکسون- ساندرا اسمیت/ مترجمان: کاوه فولادی‌نسب- مریم کهنسال‌نودهی / ناشر: زاوش / چاپ اول: 1392

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.