«ساز ناکوک» فرانسه در کنسرت «ژنو»
شرق، زینب اسماعیلی: عقربهها در حرکتی متضاد قرار گرفتهاند. گاه تند میگذرند و گاه کند؛ وقت خبرهای آمدن و رفتن مذاکرهکنندهها، عقربهها شتاب رفتن دارند اما وقت مذاکره پشت درهای بسته، عقربهها تنبل میشوند. مذاکره ایران و کشورهای «1+5»به روز سوم کشیده شد. اما روز سوم به مذاکره پشت درهای بسته گذشت تا به توافق بر سر کلمات و عبارات منجر شود. اما اینبار گویا فرانسه است که میخواهد بزند زیر میز و توافق را بر هم بزند. صبح؛ ساعت 8:30 قرار بود مذاکرهای که شب گذشته (جمعه 8 نوامبر) حوالی ساعت 11 به وقت ژنو بعد از پنجساعت بین محمدجواد ظریف، کاترین اشتون و جان کری نیمهکاره رها شد، از 8:30 صبح شنبه از سر گرفته شود. اما خبر صبح حکایت دیگری داشت: تعویق زمان آغاز مذاکره و هماهنگی هیاتها با پایتختها. همه خبرها و شایعهها، حولوحوش پیشنویس توافقی است که تهران میتواند با دیگر اعضای این گروه مذاکره بر سر برنامه هستهای دست پیدا کند. محتوای شایعات فراز و فرود زیادی دارد؛ از توقف کامل غنیسازی تا توقف 20 و 50 درصدی، توقف آب سنگین اراک، تبدیل اورانیوم غنیشده به میلههای سوخت و... اما شب جمعه یک منبع
نزدیک به هیات مذاکرهکننده به «شرق» گفت که در مرحله دستیابی به توافق درمورد واژهها و کلمات قرار داریم، مرحلهای که بسیار سخت است. در حالیکه همه نگران نتیجه مذاکرات و پیگیر اخبار آن هستند، فرانسه ساز مخالف را کوک میکند. لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه چند جمله میگوید و همین رسیدن به توافق نهایی را سخت و سختتر میکند: «تا به حال اطمینانی به حصول توافق در مذاکرات گروه «1+5» با ایران در ژنو وجود ندارد.» او تاکید کرده «فرانسه از پیشنویس توافق ناراضی است.»همین موضعگیری و اختلافنظر موجب شد که دیدارها بهطور سهجانبه و چهارجانبه برنامهریزی شود، نشست بین جان کری، ویلیام هیگ، لوران فابیوس و گیدوستروله، وزرای خارجه آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان. بعد از آن هم نشست سهجانبه بین کاترین اشتون، لوران فابیوس و محمدجواد ظریف و نشست بین ظریف، هیگ و وستروله و اشتون. آخرین مذاکرهای که صبح برنامهریزی شد، دیدار جان کری، کاترین اشتون و محمدجواد ظریف بود که بعد از رسیدن سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه، برنامه دیدار با او نیز برای بعد از مذاکره با کری برنامهریزی شد. دیدارهای سهجانبه و چهارجانبه کوتاه بود و از جزییات
مذاکره پشت درهای بسته خبری نبود. تصاویر تنها انگشت اشاره جان کری را به سمت ظریف نشان میداد و خنده همه اعضای مذاکرهکننده که نشان میداد شوخی نیز همنشین مذاکره جدی و نفسگیر است. مذاکرات روز سوم در هتل محل اقامت مذاکرهکنندگان پی گرفته شد. لابی هتل اینترکنتینانتال از اواسط نیمروز به حضور پررنگ پلیس درآمد و کمکم خبرنگاران را از لابی هتل به سمت بیرون هدایت کردند. منابع خبری ایرانی همان اعضای مذاکرهکننده هستند. یکی از آنها بعد از دیدار چهارجانبه میگوید: «رایزنی درخصوص موضوعات جاری در گفتوگوها مهمترین محور بحثها بود و آلمان و انگلیس حمایت خود را از روند کلی گفتوگوها اعلام کردند.» ولی از دیدار اشتون، ظریف و فابیوس خبری منتشر نشد نه امیدوارکننده نه ناامیدکننده. اما خبری مبنی بر خروج فابیوس از هتل منتشر شد که به شایعه قهر او از مذاکرات دامن زد اما فابیوس بعد از حدود یکساعت به هتل برگشت. برخی رسانهها گمانهزنی کردند که فابیوس بهعنوان یکی از اعضای 1+5 وظیفه مخالفخوانی برای امتیازگرفتن از ایران را کوک کرده و برخی دیگر نیز مخالفت او را به خاطر دلگرمی دادن به نتانیاهو و برآوردن نظرش تحلیل میکنند. به
ویژه آنکه سفر غیرمنتظره جان کری از اسراییل به ژنو رخ داد و شنیده شده که او نتوانسته بود با نتانیاهو به توافق ویژهای دست پیدا کند. از سوی دیگر برخی رسانههای مختلف شروع به گمانهزنیهایی کردند. لسآنجلس تایمز در گزارشی نوشت که مذاکرهکنندگان به مانع برخوردند. این روزنامه اضافه کرد: «به جای اینکه امروز توافقنامهای امضا شود، دیپلماتهای ناامید میگویند بر این باورند که احتمالا مذاکرات ظرف دو هفته آینده ادامه خواهد داشت.» برخی دیگر از رسانهها نیز گمانهزنی میکردند که رآکتور آبسنگین اراک موضوع مورد اختلاف بین مذاکرهکنندگان است. روسها هم تحلیل میکردند موضوع مورد خواست تهران، رفع تحریمهای نفتی است. امشب یا شاید وقتی دیگر؟ موضوع ادامه یافتن یا پایان مذاکره نیز از جمله موضوعاتی بود که همه تشنه شنیدن خبرش هستند. حوالی بعدازظهر عراقچی، عضو تیم مذاکره،کننده به خبرنگاران میگوید که «مذاکرات یا امشب تمام میشود یا به دور بعدی کشیده خواهد شد. اما اینکه مذاکرات امشب پایان میپذیرد یا به جلسه دیگری موکول شود هنوز مشخص نیست و بعد از نشست سهجانبه شاید بتوان در این خصوص اعلام نظر کرد.»در حالی که
وزرای خارجه کشورهای مذاکرهکننده برای حضور در این مذاکرات به ژنو آمدهاند واضح است که نقش آمریکا در این مذاکرات از دیگر اعضا به طور مشخصی برجستهتر است. بیش از حدود هفتساعت مذاکره بین ظریف و اشتون و کری و در ضمن ادامه یافتن یا نیافتن مذاکره در روز بعد نیز این اهمیت را بیشتر نشان میدهد. با همه مذاکرات سه یا چهار جانبهای که انجام میشود مخالفت بر سر جزییات توافق ادامه دارد. تا حوالی ساعت چهار خبری از تفاهم نیست. عراقچی دوباره به خبرنگاران گفت که هنوز مواضع دو طرف ایران و 1+5 با هم فاصله دارد ولی الان نمیتوانم درباره این موارد صحبت کنم چون این موارد درحال مذاکره است و مواضع دوطرف هنوز با هم فاصله دارد. روی برخی موارد اتفاقنظر بیشتر و روی برخی دیگر کمتر است. مذاکره 3جانبه سوم با آمریکا با اینکه همه در مورد تلاش برای رسیدن به توافق نهایی مشغول گمانهزنی بودند، مذاکره سهجانبه بین کری و اشتون و ظریف آغاز شد. این مذاکره در دور اول کمتر از دوساعت به طول انجامید و برای ساعتی تنفس متوقف شد. عصر جمعه در دو دور، مذاکره پنجساعته بین ظریف و اشتون و جان کری برپا شد. با اینکه مذاکره سه جانبه به
بهانه تنفس، متوقف شده بود اما بعد از ساعتی تنفس مذاکره با حضور لاوروف، وزیر خارجه روسیه شروع شد. لاوروف حوالی ظهر به ژنو رسیده بود و برای مذاکره با ظریف در قالب «1+5»به این جمع پیوست. ظریف پیش از این مذاکره نیز گفت: «به مرحله تدوین توافق رسیدهاند، اما ممکن است این کار امشب انجام نشود.» تیم ایرانی با دست باز مذاکره میکند مذاکره بر سر برنامه هستهای ایران در دولت یازدهم به وزارت خارجه سپرده شد و جواد ظریف سردمدار انجام این مذاکرات شد. او در مجمع عمومی سازمان ملل توانست وزرای خارجه کشورهای 1+5 را یکبار دور هم جمع کند تا نشان دهد، قصد دارد مذاکرات را به سطح وزرای خارجه ارتقا دهد تا تصمیمگیری سادهتر انجام شود. پس از آن اواسط اکتبر دو روز مذاکره در ژنو انجام شد که ایران طرح پیشنهادی را ارایه کرد و اعضای مذاکرهکننده نیز پذیرفتند که بر سر آن مذاکره کنند. این پیشنهاد در گام نهایی پروتکل الحاقی را قبول میکند اما خطوط قرمز ایران از توقف غنیسازی اورانیوم است. طرفین مذاکره تصمیم گرفتهاند که جزییات طرح ایران محرمانه بماند به همین دلیل آنچه تا پیش از این مطرح شده گمانهزنیهای رسانهای است. یک
منبع ایرانی به «شرق» میگوید هیات مذاکرهکننده ایرانی تمام سناریوها را در تهران با مقامات عالی مورد بررسی قرار داده و با دست باز مذاکره میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.