|

استخاره تلفنی

علی حیدری

«استخاره تلفنی تماس با تلفن ثابت؛ هزینه هر تماس 300تومان». این متن پیامکی تبلیغاتی بود که قبلا به‌صورت سراسری در تبلیغات پیامکی به تلفن‌همراه شهروندان فرستاده می‌شد. استخاره به معنای طلب خیرکردن و یکی از رسومی است که برخی مسلمانان به هنگام مردد بودن بین دو عمل مختلف انجام می‌دهند. با ورود فناوری به دنیای روزمره مردم، برخی فعالیت‌های مذهبی نیز با ابزار دیجیتالی انجام می‌شود؛ مثل استخاره با پیامک یا تلفن ثابت. قیمت این استخاره‌ها نیز بین 300 تا 600تومان متغیر است. گاهی تبلیغات پیامکی نیز درباره این نوع فعالیت‌ها، از شماره‌هایی که به مراکز تبلیغاتی پیامک ارتباط دارند، به‌دست مشترکان تلفن‌همراه می‌رسد. استخاره تلفنی این روزها یکی از نمونه‌های استفاده از فناوری‌های جدید برای امور دینی مردم است. شماره تلفن 20... 9092 یکی از شماره‌های استخاره تلفنی است. این استخاره 300تومان هزینه دارد که در اول تماس با آن به مخاطب اعلام می‌شود. در تماس با شماره استخاره تلفنی، تلفن گویا می‌گوید که شما با پایگاه حجت‌الاسلام «...» تماس گرفته‌اید. با فشاردادن شماره مربوط به استخاره، ابتدا از مخاطب خواسته می‌شود که شرایط استخاره را بشنود. هفت شرط در این قسمت به مخاطب گوشزد می‌شود که عبارتند از: انجام‌دادن یا ندادن کار باید در اختیار خود فرد باشد، استخاره صلاح یک فرد را در انجام‌دادن یا ندادن یک کار مشخص می‌کند، برای هر کار باید یک‌بار استخاره کرد، استخاره نباید سبب دوری از عقل شود، نیت کار مورد استخاره نباید خلاف شرع و قانون باشد، قبل از گرفتن استخاره باید تحقیق و مشورت صورت گیرد، باید توجه داشت که استخاره فقط صلاح فرد را مشخص می‌کند نه مطلوب و دلخواه او را. پس از شنیدن شرایط استخاره، دعای استخاره پخش می‌شود که با نوایی مذهبی، ترجمه فارسی دعای استخاره به مخاطب عرضه می‌شود. در این دعا گفته می‌شود که خدایا اگر این کار برای من خیر است، آن را برای من مقدر کن. پس از استخاره شماره پیگیری به فرد داده می‌شود و اعلام می‌شود نتیجه استخاره تا دو ساعت دیگر روی شبکه قرار می‌گیرد که با تلفن می‌توان نتیجه استخاره و آیه مورد استناد آن را شنید. اما مساله این است که برخی از کارشناسان دینی گفته‌اند استخاره‌هایی که به‌صورت پیامکی و نوار ضبط‌شده است، بدون اعتبار هستند. «شیخ عباس قمی» در کتاب «مفاتیح‌الجنان» از «محدث کاشانی» و او نیز از مدخل منظوم «محقق طوسی» ساعاتی را برای استخاره نقل کرده که نشان‌دهنده ضرورت در نظرگرفتن زمان مناسبی برای انجام استخاره است اما استخاره‌های بدون زمان و وابسته به سیستم‌های دیجیتالی، چنین مسایلی را در نظر نمی‌گیرند. دفتر پاسخگویی به سوالات شرعی آیت‌الله وحیدخراسانی، دو سال پیش به خبرگزاری «مهر» گفته بود: «استخاره‌کننده در انجام استخاره بی‌اثر نیست، حال فرد استخاره‌کننده، با وضوبودن،‌ روبه‌قبله بودن و خلوص وی در انجام استخاره مهم است. برخی‌ها هم با تفضل خداوند از آیات مطالبی را درمی‌یابند که سایرین نمی‌توانند. نمی‌توان گفت انجام این استخاره‌ها که از فرد استخاره‌کننده هیچ اطلاعاتی در دست نیست، معتبر باشد.» اما از سوی دیگر، گرفتن استخاره تلفنی با مشکلات قانونی هم همراه است. مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال هم اعلام کرده تاکنون هیچ مجوزی برای تبلیغات استخاره تلفنی صادر نشده و اینگونه موارد از دید ما مشکل شرعی و عرفی دارد. خبرگزاری پانا به نقل از رییس این مرکز، نوشته است مخاطبان پیام‌های تبلیغاتی می‌توانند صحت متن‌های ارسالی را از طریق واحدهای مرکز توسعه فناوری اطلاعات پیگیری کنند و بنابراین مجوز رسانه‌های آنلاین که یک شکل آن تلفن گویا است، بنا به ضوابطی ارایه می‌شود که تلفن‌های استخاره از این قاعده مستثنا هستند. نتیجه این حرف مسوولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، این است که استخاره‌های تلفنی غیرقانونی هستند. بنابراین به‌خودی‌خود، استخاره‌های پیامکی هم غیرقانونی تلقی می‌شوند. شاید برای این است که یکی از بزرگ‌ترین اپراتورهای تلفن‌همراه در ایران هم کد استخاره را از سیستم خودکار خود برای ارسال جواب استخاره حذف کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.