|

قدرت و مکانیسم‌های آن

قدرتمداران بی‌مقدار را چه اسباب و عواملی میدانداری می‌کند؟ اینان از کدام منبع جوشان حیات می‌گیرند و با کدام وزنه‌ای سینه و بازو ستبر می‌دارند؟ در این صورت چگونه می‌توان قدرت را مهار کرد تا در پهنه سیاست دیگر شاهد چنین قدرتمندانی نباشیم؟ از چه راه‌هایی می‌توان آنها را بر سر جای خود نشاند تا دیگر در جهت تطاول و گردنکشی میل نکند؟ راه‌های مهار قدرت کدام است؟ انواع مهار کدامین‌اند؟ به عبارت دیگر چه راهکاری را می‌توان برگزید که قدرت سر از استبداد باز نکند و با توجه به تراکم قدرت، افراد و گروه‌های زیردست از این اقتدار برخوردار باشند که چنانچه فرمان یا دستوری فراتر از حق جلوه کرد، از پذیرش آن امتناع ورزند؟ اینها پرسش‌هایی هستند که در اندیشه سیاسی پیوسته موضوع بحث قرار گرفته و به آن پرداخته می‌شود. کتاب مهار قدرت درواقع پاسخی است به این پرسش‌ها. در فصل نخست کتاب مهار قدرت می‌خوانیم: «ماشین قدرت، پرشتاب و در سرعت فزاینده است، قدرتمند یکریز می‏راند و می‌تازد و می‌خرامد. پیوسته نظر به توسعه دامنه خود را دارد. هیچ نوع نقد و نظارتی را بر اعمال خود نمی‌شناسد. بالذات پویا و روزافزون است، میدان پیدا کند به سمت استبداد مطلق یا توتالیتریانیسم میل می‌کند. توسعه‌طلب و زیاده‌خواه است. همواره می‌خواهد خود را برکشد، به پیش رود، مانع از میان برکند. در جریان افزونخواهی جبار و ستمگر می‌شود. از این رو هیچ‌گونه مخالفتی را برنمی‌تابد و چون مخالفی در برابر خود ببیند بر میزان سختگیری خود افزوده و سختگیر و سختگیرتر می‌شود، تا آنجا که مخالف از میان برکند. ماشین قدرت به کم قانع نیست. اشباع‌ناپذیر است. در عرصه طلب حدی نمی‌شناسد. می‌کوشد در همه جا سری باز کند. مهار قدرت بدون هیچ‌گونه ادعایی، پرداختی است سردستی از موضوعی بس مهم که در طول تاریخ دغدغه انسان سیاسی را تشکیل می‌داده است... سطرهای این دفتر تماما به منزله یادداشت‌هایی است گردآمده در ذیل موضوع مهار قدرت.» مباحث کتاب عبارتند از: سیطره قدرت، سپهر قدرت، قدرت در فرهنگ اساطیری، قدرت در اندیشه‌های فلسفی، فهم‌های نوین از گفتمان قدرت، قدرت سیاسی، خشونت سیاسی، مهار قدرت، نظریه مهار درونی قدرت، نظریه مهار بیرونی قدرت، نظارت بر قدرت، توزیع قدرت، فرمانروایی قانون، موسسات و نهادهای اجتماعی، رسانه‌ها و وسایل ارتباط جمعی، اعتماد اجتماعی، مباحثات عمومی، احزاب و تشکل‌های سیاسی، نظریه مهار دوجانبه قدرت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.