|

برای استاد «درپور» که بیماری بدون بیمارستان بود

چه سازم به خاری که بر دل نشیند

سعید برآبادی

شاید اگر او بمیرد، دیگر پنجه‌ای روی کاسه دوتار نرقصد. شاید اگر او برود، سیم‌های عاشق دوتار، قهرش را آغاز کنند با کاسه ساز. تربت جام، برود دورتر، دورتر و دورتر و از آن همه «مقام» و آن همه «شاختی» و نواهای پرنور چیزی نماند برای ما، که خودش گفته «ز بامی که برخاست، مشکل نشیند». دکترها اما این را نمی‌دانند، همان‌طور که تیغ جراحی نفهمید دارد پای «احمد شاملو» را می‌برد و آن اتول معروف نفهمید که در چهارراه مخبرالدوله، «ابوالحسن صبا» را به کشتن داده است. سیستم بیمارستانی این روزها با نگین دوتارنوازی خراسان بد تا می‌کند. استاد نورمحمد درپور که او را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین دوتارنوازان تربت جامی در تمام دنیا می‌شناسند را سکته مغزی به بیمارستان قائم مشهد پناهنده کرد اما مسوولان بیمارستان ابتدا از پذیرش او جلوگیری کردند و زمان برد تا اسطوره دوتار، از ساده‌ترین حق هر ایرانی که درمان است بهره‌مند شود. حالا راوی داستان «احمد جامی»، بی‌کمترین مددی، روی تخت بیمارستان است و بی‌آنکه دیگر قدرت تکلم داشته باشد، روزگار سختی را می‌گذراند. زیباترین مقامات خراسانی، ترانه‌هایی را به زمزمه می‌سرایند که از بخت بد عاشق می‌گویند. عاشقی که دچار بی‌مهری یار است؛ «مرنجان دلم را که این مرغ وحشی/ ز بامی که برخاست مشکل نشیند» و حالا این نه فقط حکایت درپور که حکایت بازماندگان و رفتگان موسیقی تربت‌جام است؛ مردانی که بی‌کمترین حمایتی از سوی دولت، بی‌آنکه بیمه یا حتی دستاوردی از هنرشان داشته باشند، از ساده‌ترین حقوق هنرمندی محرومند و شاید حتی آن رییس بیمارستان هم نداند که درپور که بوده و پنجه‌اش چقدر برای دنیا نواخته است. دکتر پوریا سرایی، استاد دانشگاه و از پژوهشگران موسیقی خراسان در پاسخ به این سوال که فقدان استاد چه تاثیری بر گنجینه نهفته موسیقی خراسان خواهد داشت به «شرق» می‌گوید: « فقدان سلامت بزرگی چون نورمحمد درپور، صدمه‌ای جبران‌ناپذیر برای زیرساخت‌های موسیقی و فرهنگی کشوری مثل ایران به حساب می‌آید؛ کشوری که مبنای آموزه‌های آن نامکتوب و سینه‌به‌سینه است و باید به اتکای همین آموزه‌های غنی و نامکتوب، در دهکده جهانی امروز، قد علم کند.» اما مگر جز این بوده که از آن همه مقام مانده در سینه درپور، در طول نزدیک به دو دهه، چیزی جز یکی، دو آلبوم موسیقی در ایران بیشتر منتشر نشده؟ شاید حق با سرایی باشد آنجا که می‌گوید از امثال استاد درپور نباید فقط در شأن موزه‌ای بهره‌مند شد و این دقیقا همان کاری است که نه با او بلکه با هم‌نسلانش در موسیقی خراسان شده. اگر زنده نگهدارنده «یا احمد جامی‌مدد» با این همه بی‌مهری، از آغوش دوتارش برای همیشه مرخص شود، از کهکشان غول‌های دوتار‌نوازی «تربت جام» جز استاد غلامعلی پورعطایی ستاره‌ای باقی نخواهد ماند. او اما دل‌چرکین است، در یک‌سال گذشته شاهد بی‌صدا و نالان مرگ همراهانش بوده و می‌داند که باید درپور هم از میان ما برود تا عمق بی‌مهری‌ها به موسیقی تربت جام، تکمیل شود. استاد پورعطایی شکوه تمام‌عیار است، چون نوای موسیقی‌اش که درد است و زخم: «من از زبان دیگران و هم‌نسلان خودم در موسیقی تربت جام حرف نمی‌زنم، ما همه مثل هم هستیم و اتفاقی که برای درپور افتاده، حکایت مشت نمونه خروار است. تا همین ساعتی که با شما حرف می‌زنم، از کسی توقع نداشته‌ام برای خودم، اما موضوع هنر فرق دارد. هنر چه برای ما و چه برای مردم حرمت دارد اما متاسفانه متولیان امر به جای دوستی با ما، با ما دشمنی می‌کنند.» حالا که در فاصله کمتر از یک سال، چند نفر از برجسته‌ترین دوتارنوازان خراسان از میان ما رفته‌اند، آیا پورعطایی نگران آینده‌ای شبیه به شرایط فعلی درپور نیست؟ خودش با صدایی گرفته از آن سوی خط می‌گوید: ««مرگ حق است و اگر من هم فردا مثل درپور شوم و بخواهند برایم کاری بکنند، دکتر بیاورند بالای سرم، از من جز ناسزا چیزی نخواهند شنید، چون در طول این سال‌ها، کاری برای هنرم نکرده‌اند، هنر را قدر ندانسته‌اند. آن موقع اگر بیایند، دیگر یک توهین است نه یاری، نه همراهی!» اگر درپور شکوفه‌های بادام بهاری را در روستای «باخرز» تربت جام دوباره نبیند، مردی از میان ما رفته که گنجینه بزرگی از نواهای خراسان را با خود به سینه خاک سپرده و آن گاه است که افسوس‌خوران دست به پشت دست می‌زنیم و آن ترانه پر اشکش را تکرار می‌کنیم: «یک نظر بر یار کردم/ یار نالیدن گرفت/ یک نظر بر ابر کردم/ ابر باریدن گرفت/ تکیه بر دیوار کردم/ خاک بر فرقم بریخت/ خاک بر فرقش بریزند/ آنکه یار از من گرفت.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.