|

تکلیف «ادبیات» در دولت «روحانی»

پوریا سوری . روزنامه نگار

پیش‌پرده: یکی از مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری اخیر است، حسن روحانی و محمدرضا عارف از حوزه فرهنگ می‌گویند. پاسکاری خوبی بین این دو در جریان است و اصولگرایانِ سرگردان در شش‌وبش این هستند که چطور بازی را عوض کنند. اما این حسن روحانی است که ضربه نهایی را می‌زند و از حافظ، محمد احصایی، محمدرضا شجریان، محمود فرشچیان و رضا امیرخانی به‌عنوان سفیران فرهنگی ایران در جهان نام می‌برد و همین ابتکار عمل، جای او را میان اهالی هنر و هنردوستان ایرانی محکم می‌کند و راه او برای ریاست به‌جمهور هموارتر می‌شود. میان پرده: از ماه‌ها قبل جنجال پلمب «خانه‌سینما» روی بورس خبرهاست، هیات مدیره خانه‌سینما گاهی در تعامل و همراهی با دولت احمدی‌نژاد و گاهی در تضاد و مقابله با مسوولان فرهنگی و سینمایی وقت کشور هستند و نام‌ها تکرار می‌شوند: شمقدری، خانه‌سینما، فرهاد توحیدی، خانه‌سینمای‌دو... و سرانجام که روحانی به دولت می‌رسد هیات‌مدیره اصلی خانه‌سینما هستند که از موج خبر پایین نمی‌آیند و در تاییدشان، وزیر و وکیل و هنرمند همه از خانه‌سینما می‌گویند و سینماگران باز جلو در پلمب‌شده خانه‌شان صف می‌کشند، اعتراض می‌کنند و از دولت می‌خواهند حق‌شان را باز پس دهد و نهایتا شمقدری و دارودسته همراهش بازنده نام می‌گیرند و خانه‌سینما به روی اهالی‌اش بازگشایی می‌شود. همه جا گوش به گوش و دهان به دهان مخابره می‌شود که؛ روحانی مچکریم! پرده گمشده: بخیل نیستیم و خوشحالیم که رییس‌جمهورمان به هنر اهمیت می‌دهد، می‌داند هنر تجسمی چیست و احصایی کیست! می‌داند موسیقی چه رنگ و جانی دارد و شجریانی دارد و... می‌داند سینما هنر مهمی است و توده به آن علاقه‌مند و خانه‌سینما را باید به اهلش سپرد. باور کنید بخیل نیستیم اما سوالی که از همان «پیش‌پرده» -که خردادماه 92 اجرا شد- تا به امروز در ذهن بخش مهمی از اهالی فرهنگ تکرار می‌شود این است که در گفتمان فرهنگی دولت یازدهم جای اهالی ادبیات کجاست! و این سوال تکرار می‌شود که چرا در ردیف نام‌هایی چون احصایی و شجریان و خانه‌سینما و دیگرانی که به آنها ظلمی در دولت قبل رفته بود نام هیچ‌کدام از اهالی ادبیات وجود نداشت! چرا هیچ‌کدام از مشاوران رییس‌جمهور هنگام مشاوره به ایشان از «محمود دولت‌آبادی» و «کلنل» سخنی به میان نیاوردند! چرا در میهمانی معارفه وزیر ارشاد با هنرمندان همه دعوت بودند غیر از نویسندگان و شاعران مستقل! چرا وقتی کار به تحقق وعده‌ها و بازگشایی پلمب‌ها رسید؛ وزیر ارشاد و معاونانش نام نشر مهم و تاثیرگذار ایران؛ «چشمه» به ذهنشان خطور نکرد و انتظارات اهالی ادبیات را برای رفع تعلیق این نشر -که در دولت احمدی‌نژاد به محاق رفت- برآورده نکردند و هرچه ما نوشتیم و گفتیم هم گویا یا به گوششان نرسید یا زبانمان لال خودشان را به نشنیدن زدند... یا اگر نخواهیم یک‌طرفه به قاضی رفته باشیم اقداماتی برای رفع تعلیق نشر چشمه انجام داده‌اند اما به نتیجه نرسیده‌اند! راستی چرا به نتیجه نرسیده‌اند؟ مگر نه اینکه «ادبیات» هنر اصلی ایرانیان از دیرباز بوده است و آقای رییس‌جمهور در همان مناظره یادشده از عقبه فرهنگی کشورمان تنها به «حافظ» بسنده کردند! پس چرا در میان معاصران فرهنگی کشور، ادبیات مورد عنایت و احیانا مهرورزی نیست، حتی دولت اعتدال ایشان! پرده‌آخر: در بُعد کلان، رواست رییس‌جمهور کشورمان برای یک‌بار هم شده نیم نگاهی به ادبیات ایران داشته باشند و بدانند همین نگاه می‌تواند برای ادبیات رو به افول کشورمان نجات‌بخش و آغاز‌کننده دوره‌ای جدید باشد، چه آنکه مسلما این نگاه مثبت می‌تواند به تصمیم‌گیران فرهنگی کشور هم تسری پیدا کند و موجب احیا، ارتقا و رشد هنر دیرین ایرانیان شود. ورای نظر رییس‌جمهور که بسیار مهم است، به گمانم جناب جنتی و معاونان محترمشان باید هرچه زودتر تکلیفشان را با «ادبیات» مشخص کنند و بگویند اگر هنوز به ادبیات و اهالی آن اعم از شاعر و نویسنده -مانند دولت مهرورز قبلی- به چشم «غیر»، «عنصر نامطلوب» و «مزاحم» نگریسته می‌شود اهالی ادبیات هم تکلیف‌شان را بدانند و بیش از این خاطر عاطر دولتمردانمان را نرنجانند و مدام نق نزنند که تکلیف ممیزی چه می‌شود، تکلیف نشر «چشمه» و دیگر ناشران تعلیقی چه می‌شود، تکلیف رمان مهم «کلنل» محمود دولت‌آبادی چه می‌شود، و چه و چه و چه. و سرانجام مساله‌ای که پس از تمامی این تکالیف رخ‌می‌نماید همان است که در تمامی سطور قبلی مسترر است و آن اینکه، آیا قرار است در دولت «تدبیر و امید» خیل بی‌شمار نویسندگان و شاعران مستقل ایران جزو گنجینه فرهنگی و احیانا سفیران فرهنگی کشور محسوب شوند؟ یا اینکه ایشان هنوز دیگرانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.