|

پشتوانه قدرت سیاسی

علیرضا سمیع‌آذر . کارشناس و مدرس هنر

حضور مقامات عالیرتبه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حراج اخیر موسسه کریستیز در دوبی، از جمله اخبار خوش فرهنگ‌وهنر ایران در هفته‌های گذشته بود. من آن را نویدی بزرگ برای توانمندی هرچه‌بیشتر بخش خصوصی می‌دانم. نوید حمایت بیشتر دولت از اقتصاد فرهنگ و هنر و شرایط اطمینان‌بخش‌تری که در بخش خصوصی در حال وقوع است. در نظر داشته باشیم صحنه رقابت ما با دیگر کشورهای منطقه فقط عرصه سیاسی و اقتصادی نیست، بلکه عرصه فرهنگی و هنری نیز هست. ما در حراج اخیر کریستیز به‌جز ایران شاهد حضور هنرمندانی از بیش از 20کشور دیگر منطقه بودیم. آنها آثار خودشان را ارایه کردند و به‌طور تلویحی به رقابتی مستقیم با هنرمندان ایرانی روی آوردند. بسیاری از اینها به‌طور رسمی از طرف نهاد‌های حکومتی خود در چنین رقابتی مورد حمایت قرار می‌گیرند. خیلی خوب است دولت ایران هم در این رقابت‌ها از هنرمندان خود حمایت کند. موفقیت هنر ایران می‌تواند موفقیت فرهنگ و زیبایی‌شناسی ایرانی و در مفهوم کلی‌تر موفقیت ملی ایرانیان در عرصه جهانی باشد. در نهایت همان‌طور که این حمایت‌ها در عرصه‌های دیگر وجود دارد خوب است در عرصه‌های هنری هم وجود داشته باشد تا ما از این طریق قدرت فرهنگی‌مان را که می‌تواند پشتوانه قدرت اقتصادی و سیاسی‌مان باشد. دست‌کم در منطقه و اگر آرمانگرایانه‌تر فکر کنیم در سطح جهانی، گسترش دهیم. به‌هرحال همیشه هنر با فرازونشیب همراه بوده. این فرازونشیب تا حد زیادی تابع شرایط اقتصادی و سیاسی است. همان‌طور که حوزه‌های دیگر اقتصادی از تحولات سیاسی تاثیر می‌گیرند هنر هم که با مسایل اقتصادی پیوند خورده تا حد بالایی از مسایل سیاسی تاثیر می‌گیرد. بنابراین هنر خودبه‌خود فرازونشیب‌های زیادی را شاهد بوده و بعد از این هم خواهد بود. اما در مجموع می‌بینیم به راه خود ادامه می‌دهد و همین‌طور هرچه جلوتر می‌رویم مشاهده می‌کنیم هنرمندان تازه‌ای می‌آیند و به چرخه اقتصاد هنر اضافه می‌شوند. گاهی هنرمندان قدیمی با نوسان قیمت آثارشان هم مواجه هستند ولی به‌هرحال زندگی در عرصه هنر با پشتوانه اقتصادی خیلی خوب ادامه پیدا می‌کند. به‌نوعی انگار خاطر همه جمع خواهد بود. دیگر مثل سابق با یک رکورد بالا همه هیجان‌زده نمی‌شوند و با یک افت قیمت هم مایوس نمی‌شوند. البته امیدوارم رونقی نسبی که در حوزه هنرهای تجسمی حاکم شده، در حوزه‌های دیگر هنر مانند تئاتر، موسیقی و سینما هم دیده شود و دولت، فضای امن و اطمینان‌بخشی در این زمینه فراهم کند. دولت به سهم خودش با توان مالی‌ای که دارد می‌تواند در این عرصه شرکت کند تا هنرمندانی که در چارچوب حکومتی آثار موجه‌تری خلق می‌کنند هم از حمایت‌های دولتی بهره‌مند شوند. این خواسته، درواقع کمترین انتظاری است که از دولت می‌رود. البته وقتی صحبت از دولت به میان می‌آید فقط منظورمان وزارت فرهنگ و ارشاد نیست، بلکه نهاد‌های دولتی یا نیمه‌دولتی هم طرف صحبت هستند؛ نهاد‌هایی که دستشان از مراکزی رسمی مانند وزارتخانه‌ها باز‌تر است. آنها دارای سرمایه هستند و می‌توانند اول با نیت اقتصادی و بعد هم به خاطر برخی ملاحظات فرهنگی و سیاسی به حوزه اقتصاد هنر ورود پیدا کنند. آنها می‌توانند تاثیر‌گذاری مثبتی داشته باشند. حضورشان می‌تواند برخی مشکلاتی را که در حوزه هنر به وجود می‌آید تا حد زیادی برطرف کند. این دستگاه‌های هنری می‌توانند برخی هنرمندان را که از فرصت‌های هنری محرومند، مورد حمایت قرار دهند تا نوعی تعادل ایجاد شود. منظور من از این نهاد‌ها، بانک‌ها، شرکت‌ها و موسسات دولتی هستند که دارای مشارکت خوبی هستند و می‌توانند بخشی از سرمایه خود را به آثار هنری تبدیل کنند. این می‌تواند به گسترش هنر و اقتصاد آن منجر شود؛ ضمن اینکه باعث می‌شود دستگاه‌های دولتی بخشی از سرمایه خودشان را به شکل ملموس‌تر، افتخار‌برانگیز‌تر و معتبرتر از طریق آثار هنری حفظ کنند. این مراکز به‌جای تبدیل سرمایه‌شان به ملک و دیگر اموال می‌توانند آن را تبدیل به آثار هنری کنند تا برایشان شأن و اعتباری هم به‌دنبال داشته باشد. به این ترتیب شرایط برای رونق کلی و رضایتمندی عمومی به وجود خواهد آمد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.