دستگاههای ورزشی پارکها از کجا میآیند؟
کمیت بالا؛ کیفیت پایین
بیژن سلطانی
ورزش شهروندی در واقع همان ورزش همگانی است. ورزشی است که همه شهروندان امکان استفاده از آن را داشته باشند. فوتبال، والیبال، بسکتبال و سایر رشتههای ورزشی، شاید برای همه افراد بهنحوی شناختهشده باشد، ولی هر کدام از این رشتهها فقط عده بسیار محدودی را دربر میگیرد. ورزش شهروندی همانطور که از نامش پیداست، روی همه اقشار جامعه تاکید دارد، از هر جنس و سن و طبقهای. ورزش شهروندی یا همان ورزش همگانی در ایران دو متولی دارد؛ اول فدراسیون همگانی و دوم شهرداریهای سراسر کشور. از آنجایی که فدراسیون ورزش همگانی رشتههای زیادی را به غیر از ورزش شهروندی در پیش میگیرد، بیشتر مسوولیت در این زمینه به شهرداری میرسد. در میان شهرداریهای سراسر کشور، شهرداری تهران بهعنوان مرکز تصمیمگیری و بهنوعی مرجع سایر شهرداریها در زمینههای مختلف شناختهشده است. شهرداری تهران با تشکیل سازمان ورزش، این سازمان را متولی ورزش شهروندی معرفی کرده است. در چند سال گذشته این سازمان، برای جذب مردم به سمت ورزش کارهای زیادی انجام داده که همراه با نقاط ضعف و قوت زیادی بود. ورزش شهروندی در تهران با کمیت خوبی همراه بوده اما متاسفانه از نظر کیفیت در
سطح قابلقبولی نبوده. سازمان ورزش چند سالی است با ایجاد ایستگاه تندرستی در پارکها فضایی را برای ورزشکردن شهروندان ایجاد کرده است. در حال حاضر، هزارایستگاه برای بانوان و حدود 900ایستگاه نیز برای آقایان دایر شده است. در این ایستگاهها که به صورت هر روزه در سهروز صبح و سهروزبعدازظهر است، افراد در سنین مختلف در آن ورزش میکنند. در این ایستگاه یک مربی حضور دارد که از مربیان فدراسیون آمادگی جسمانی هستند و هر ساله با شرکت در کلاسهای مختلف از جمله علم تغذیه، ورزش سالمندان، ورزش کودکان و طرق مختلف ورزش و نرمش ارتقای درجه مییابند. به طوری که یک مربی در یک ایستگاه به سوالهای مختلف ورزشکاران آن ایستگاه بتواند بهطور کارشناسی جواب دهد. این کلاس آموزش مربیان را آکادمی ورزش شهروندی شهرداری تهران برگزار میکند. به هر کدام از این مربیان ماهانه حدود صدتا 150هزارتومان پرداخت میشود. هر کس که گذارش به پارکها افتاده باشد، میبیند که وسایل ورزش در آنها نصب شده و تعدادی هم مشغول تمرینکردن هستند. این وسایل در سال ۱۹۹۸ میلادی در کشور چین ساخته شده و در سال ۱۳۸۴ وارد ایران و در پارک ملت نصب شدند. جالب این است که چنین
وسایلی در چند سال اخیر در ایران هم ساخته میشود اما شهرداری تهران به خاطر اینکه قیمت تمامشده این دستگاه در ایران گرانتر از خارج است، مجبور شده از نمونه چینی آن استفاده کند. با این حال، به گفته محمد رضایی معاون ورزش آقایان سازمان ورزش شهرداری تهران، آنها تمایل دارند از شرکتهای سازنده ایرانی خرید کنند. شهرداری تهران برای تجهیز 800 مدرسه دخترانه، تهران حدود هفتتاهشتمیلیاردتومان هزینه کرده و برای همین سود خوبی نصیب واردکنندهها و سازندههای این دستگاهها میشود. معاون سازمان ورزش در مورد انتخاب مدارس دختران میگوید: «ما مدارس دختران را انتخاب کردیم چون دختران دچار فقر حرکتی هستند و با این کار خواستیم تا حدودی آن را جبران کنیم. قرار است این طرح را در تمام مدارس تهران ادامه دهیم.» قیمت این دستگاه حداقل 250هزارتومان و حداکثر 990هزارتومان است و قیمت یک دست کامل که شامل هفتدستگاه اصلی میشود، حدود 5/3تا 5میلیونتومان برآورد میشود. البته این قیمت سازندههای داخلی است و قیمت دستگاههای چینی حدود 20درصد از این پایینتر است. نکتهای که از ابتدای ورود این وسایل مدرن به کشور مطرح بوده، موضوع استانداردنبودن
و عوارض احتمالی استفاده از آنهاست. برخی معتقدند بیشتر کاربران این وسایل، اهل انجام ورزش حرفهای و با روشهای درست حرکات آشنا نیستند و ممکن است استفاده از آنها باعث تشدید یا بروز بیماریهایی نظیر آرتروز شود. به گفته رضایی، معاون سازمان ورزش، دستگاههای ورزشی پارکها در ایران استاندارد است اما ممکن است استاندارد ایران با کشورهای دیگر تفاوت داشته باشد. با این حال، تا جایی که امکان داشته، سازمان ورزش شهرداری تهران میگوید که سعی کرده این دستگاهها آسیبی به فرد استفادهکننده از این دستگاهها نزند و حتی تابلو راهنما و مربیانی در کنار ستهای ورزش قرار دارند که به ورزشکاران کمک میکنند تا بهتر بتوانند از آنها استفاده کنند. اما نظر مخالفان هم شنیدنی است؛ بعضی از آنها میگویند بیشتر دستگاههای ورزشی موجود در پارکها، بهدلیل اینکه در آنها به جنسیت متفاوت کاربران، تناسب جثهای آنها، آمادگی جسمانی پایهای و ایمنی لازم توجه نشده، استاندارد نیستند و نمیتوان از آنها برای ارتقای آمادگی بدنی سود برد. معمولا ناآشنایی کاربر با روش صحیح استفاده از دستگاه، ندیدن آموزش لازم و نداشتن تناسب جسمی با این وسایل از عوارضی است که
بهدنبال استفاده از این وسایل بهوجود میآیند. منتقدان میگویند بیشتر این وسایل قابلیت تنظیم ندارند بنابراین ممکن است شخص پس از کار با آنها دچار التهاب تاندونی، لیگامانی، عضلانی و مفصلی به علت واردشدن نیروهای اضافی و در راستای غلط بر اعضا شود. گرچه شاید استفاده از این وسایل برای افرادی که جثهشان با آنها متناسب است و قصد دارند سطوح آمادگی قبلی خود را حفظ کنند، مناسب باشد ولی باید با روش استفاده صحیح از این وسایل و اصول گرمکردن، انعطافپذیری و سردکردن و نحوه تنفس صحیح حین تمرینهای قدرتی آشنایی کامل داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.