|

«حبیب»، استثنایی برقاعده

داوود محمدی . سردبیر

در سپهر سیاسی ایران که‌قضاوت درباره «شخصیت» فعالان سیاسی، اغلب، آمیخته به حب و بغض‌های جناحی است، کمتر چهره سیاسی- به‌ویژه شاخص- را می‌توان یافت که حتی پس از مرگ از آفت عیارسنجی با «قضاوت جناحی» مصون بماند. حبیب‌الله عسگراولادی، پیر کهنه‌کار سیاست‌ورزی ایران‌زمین، از جمله استثناهای بارز چنین قاعده ناپسندی است. دیروز، انتشار خبر درگذشت «حبیب موتلفه» بازتاب گسترده‌ای در سطح فعالان سیاسی همسو، طیف‌های متفاوت و حتی متضاد کشور برانگیخت. نقطه مشترک قاطبه این واکنش‌ها، ابراز تاسف عمیق از کوچ مردی بود که یکی از مصداق‌های عینی رعایت «اخلاق سیاسی» شناخته می‌شد. همین ویژگی موجب شد از اصولگرایان گرفته تا اصلاح‌طلبان و حتی بخش عمده‌ای از اپوزیسیون، با وجود برخی مرزبندی‌های فکری خویش با آن شادروان، به ستایش منش سیاسی و فضیلت‌های رفتاری او بپردازند. بزرگداشت عسگراولادی از جنس واکنشی احساسی به خبر درگذشت وی نیست بلکه احترام بی‌شایبه تکریم‌کنندگان به کارنامه مردی است که با بیش از نیم‌قرن سابقه مبارزاتی، در مواجهه با فرازونشیب‌ها و گاهی توفان‌های سیاسی ایران که او را به رویارویی با بسیاری از فعالان سیاسی حاضر در صحنه کشاند، همزمان با اصرار بر اصول اعتقادی خود حاضر نشد پا را از دایره قواعد «مبارزه سالم» بیرون گذارد و نه در کلام بلکه در عمل نشان داد که پیرو مکتب «پیروزی به هر قیمتی» نیست. در نگاه «حبیب» ابزاری همانند «ترور شخصیت» یا «تحقیر رقیب» جایی نداشت، او معتقد به برقراری «گفت‌وگو» با رقبا بود. بر این اساس در بحبوحه اعمال فشار برخی همسویانش بر هواداران دولت اصلاحات و به‌ویژه «حزب مشارکت»، برخلاف جو غالب، به نامه‌نگاری با محمدرضا خاتمی دبیرکل این حزب، روی آورد و با وجود انتقادهای سنگین درون‌جناحی کوشید در پیشگیری از برخوردهای حذفی و گسترش تندروی سهیم باشد. این رویکرد، پرتوی از ترجیح حق‌مداری بر منافع جناحی در اندیشه عسگراولادی بود که وی را بر آن می‌داشت تا اگر بیان نکته‌ای را در چارچوب «اخلاق» و «انصاف» تشخیص می‌داد، به بازخورد ناخوشایند «درون‌جناحی» آن توجهی نمی‌کرد. موضع‌گیری ناهمسوی وی با مواضع اغلب اصولگرایان پیرامون دو نامزد منتقد انتخابات 88 جلوه دیگری از چنین تفکری بود؛ آنجا که عسگراولادی، میرحسین و کروبی را «برادر» خطاب کرد و گفت که این دو را «در فتنه 88 مجرم نمی‌شناسم» و در پاسخ به واکنش انتقادی هم اردوگاه‌های سیاسی خویش، نهیب زد: «من باید منصفانه به مسایل بپردازم و از «مرده‌باد» و «زنده‌باد» اثر نپذیرم... آیا نباید این را بگویم، چون به من انتقاد می‌کنند؟ آقایانی که بر مرکب احساسات سوارند در آن دنیا نمی‌توانند جواب مرا بدهند... من رفتنی‌ام و آفتاب عمرم لب بام...، اگر سکوت کنم، نمی‌توانم در قیامت پاسخگو باشم.» عسگراولادی مواضعی هم داشت که به مذاق رقبای سیاسی‌اش خوش نمی‌آمد اما این تفاوت و تعارض‌های فکری، در سایه تحسین تلاش وی برای حرکت در جاده «انصاف» و «اخلاق» رنگ می‌باخت و بر این اساس، بسیاری از منتقدان وی، خالی‌شدن صحنه رقابت از عسگراولادی را نه در حد غیبت رقیبی منصف، بلکه لطمه‌ای جدی به «خردگرایی» و «اعتدال» در صحنه پرتلاطم سیاست‌ورزی کشور می‌دانند. در واقع، تکریم عسگراولادی هم پاسداشت عمری اخلاق‌مداری شخص وی و هم گرامیداشت نحله فکری‌ای است که وجدان فردی و سیاسی را با منفعت و مصلحت شخصی و جناحی، معاوضه نمی‌کنند و اگر لازم شد از شنا برخلاف امواج سیاسی روز و برانگیختن انتقادها، ابایی ندارند و ایستادگی بر اعتقادهایی که به آن باور دارند را در اولویت تام می‌دانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.