تاملی برای جلوگیری از «مرگ»
آمنه شیرافکن
«مرگ» انگارهای است بیوقفه برای فلسفیدن در زندگی روزمره آدمیان. مدام مضطربت میسازد و به روحوجانت نیشتر میزند. گویی هر لحظه در مسیری مبهم به سوی «مرگ» میشتابیم، حالا این مرگ از جنس مرگ در پیری باشد یا از آن مرگهای نابههنگام و دلخراش یا هرآنچه دیگر.
«اعدام» برآیندی از تلاش آدمیان برای تنبیه «انسان» است؛ انسان خطاکاری که عقلانیت بشر برای پایاندادن به اشتباهات او تا به امروز در برخی از کشورها، از جمله ایران به تنبیهی به نام «اعدام» رسیده است.
یکی، دو ماه است که 30، 40زن جوان و میانسال و پیر، کاغذهای «A4» به دست میهمان ورودی دربشمالی بهارستاناند، آمدهاند تا از نمایندگان مردم راهحل دیگری برای تنبیه نوع بشر- البته آن هم از نوع قاچاقچی- درخواست کنند.
نمایندگان در ساختمان مثلثی درگیر انبوه مسایلاند، برخی شخصی است و برخی جمعی. اما گذار به خطوط زندگی روزمره کمتر فرصتی به آنها داد تا پیرامون این وضعیت نامطلوب اندیشه کنند. در اینجا توصیه همگان این است که نص قانون صریح است و قابل اجرا.
حالا یکی از فرامین اجرایی حکم اعدام در شهرستان بجنورد در عین ناباوری به خطا رفته و تنبیه به نتیجه نهایی نرسیده و روح انسان بجنوردی هنوز در کالبدش جولان میدهد. حکم دوباره بر تکرار اعدام تاکید دارد.
اما آنچه برای من «شهروند روزنامهنگار» مهم است اینکه انسان بجنوردی رهاشده از اعدام، حالا با چه دریافت متفاوتی زندگیاش را ادامه خواهد داد. درست مانند داستایفسکی که در 29سالگی اعدامش در آخرین لحظه توسط جوخه آتش به تعویق افتاد. از داستایفسکی گذشته اغلب شخصیتهای داستانی جناب آقای تولستوی بر انگاره مبهم مرگ متمرکز است، در جنگ و صلح قهرمان داستان، «پییر»، از سوی سربازان ناپلئون دستگیر و به اعدام با جوخه آتش محکوم میشود. او نفر ششم صف اعدامیهاست و مجازات اعدام آدمها را میبیند ولی ناگهان در آخرین لحظه اعدامش به تاخیر میافتاد. این تجربه، زندگی اشرافزاده روسی را دگرگون میکند و او با نزدیکشدن به تجربه «مرگ»، «زندگی» متفاوتی را از سر میگیرد. از شخصیتپردازی قهرمان داستانها که بگذریم، نتایج تحقیقات دانشگاهی مختلف نیز نشان از آن دارد، افرادی که تجربه مرگ قریبالوقوع را پشتسر گذاشتهاند، احساس نیرومندی درباره کوتاهی عمر و ارزشمندی آن داشتهاند.
حالا تنها تصویری که در ذهنم مرور میشود، تصویر زنان چادرسیاه دم مجلس شورای اسلامی است، با پلاکاردهای سفید و ساده که روی آن نوشتهاند: «اعدام تا کی؟» خبرنگار پارلمانی بودن شبیه ذوبشدن لحظهبهلحظه است.
شمایل ساختمان مثلثی که از دور به چشم میخورد، اضطراب عبور از میان انبوه زنان غمناک و در انتظار خبر مرگ، هر آدمی را مضطرب میکند. باید کمی تامل کرد، پیرامون مرگ، پیرامون زندگی، پیرامون انسانهایی که در انتظار مرگ ایستادهاند و دریافتهای عجیبوغریبی از زندگی دارند؛ زندگیای که لحظهبهلحظه از آن فاصله میگیرند، زندگیای که به طناب تاب خوردهای ختم خواهد شد. درنگی باید...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.