|

پير سدكيس

محمدصالح علا

ع ا ش ق ب ی س و ا د د ل ا ش م ا ن ن د خ و ر ش ی د س ر د ا س ت
ک ه ع ا ش ق ب ا س و ا د پ ا ی ش و ر ا ه ش ی ک ی ا س ت
پیرمرد دل‌اش پرترانه بود، ولی سواد نداشت و در حسرت آن می‌سوخت. اهل بیابان می‌گفتند کسی که از دورها آمده بود او را شناخته، به ایشان گفته عمری پیش‌تر در یک
روز پاییزی آسمان ابری در بیابان رعدوبرقی می‌زند با چنان غرشی و صدای مهیبی که ابرها از ترس به آغوش هم پناه می‌برند. یکریز باران می‌ریزد و او در عنفوان جوانی خیس می‌شود، همان روز باران بند می‌آید و بیابان را قوس‌وقزح می‌گیرد، پیر خیس‌شده بی‌گدار پا به درون رنگین‌کمان می‌گذارد و بی‌هوا قوس‌وقزحی می‌گردد، از آن پس در هر فصل سال به یک رنگ در می‌آید.بهار روی‌اش سبز، چشم‌اش سبز، دهان‌اش سبز، دستش سبز، پای‌اش سبز و تابستان روی‌اش سرخ، موی‌اش سرخ، دهانش سرخ، حرف‌هایش سرخ، همه جای‌اش سرخ. می‌گفتند پیر سدکیس از سپیده تا ظهر هیزم می‌چیند، ظهر که می‌رسد با چکه‌ای آب دست می‌شوید و سفره می‌اندازد، سفره‌ای از کتان سفید رازآلوده‌ای که هم سربند و هم روانداز و هم بقچه است، نان‌اش را که می‌خورد خرده‌های نان را برای گنجشک‌ها می‌تکاند و بعد همان سفره را جانمازی می‌کند، عصر هیمه‌ها را با طنابی می‌بندد روی کول می‌گذارد و عازم آبادی می‌شود.گنجشک‌ها در لابه‌لای هیزم‌های روی کول‌اش آشیان می‌کنند و همه راه را همراه او هستند. گاهی دسته‌جمعی از لابه‌لای هیزم‌ها پر می‌کشند، دور سر او چرخی می‌زنند، خودشان را در آسمان می‌پاشند و دوباره روی هیزم‌ها می‌نشینند و جیک‌جیک می‌کنند.همه اشتیاق پیر سدکیس رسیدن به جایی سر راه آبادی است؛ عمارتی آهکی با گنبدی فیروزه‌ای که زیر گنبد جای درس استاد فتحه است.استاد فتحه روی سکوی سنگی می‌نشیند و به شاگردان جوان درس‌ها می‌دهد، پیر سدکیس به مدرس که می‌رسد با اشتیاق می‌ایستد کپه‌های هیزم را روی زمین می‌گذارد و به گنجشک‌های بازیگوش آهسته‌آهسته می‌گوید: شما زودتر به خانه بروید من اینجا می‌مانم و به درس استاد فتحه گوش می‌کنم، بعد به بازار می‌روم و از آنجا به خانه برمی‌گردم، گنجشک‌ها پر می‌زنند و می‌روند. پیر سدکیس سرش را روی دیوار آهکی کنار پنجره مکتبخانه می‌گذارد و آن وقت صدای استاد فتحه و شاگردان مثل شربتی از شیره همه انگورهای جهان در جان‌اش می‌ریزد، که برای او سواد مثل شقایق کوهی لاراودورهاست، هنگامی که می‌شنود استاد فتحه از رابطه عاشق و معشوق می‌گوید در دل‌اش شکراب می‌شود، که عشق در حوزه فلسفه مضاف است، استاد فتحه می‌گوید: شاگردان، اگر صغرای من ادراکی باشد اما کبرای‌ام شهودی، این کبرای من ممکن است برای من کبری باشد ولی برای شما صغری باشد. شاگردان ما در پی بی‌اعتبار کردن عقل نیستیم اما عشق ساحتی دارد که خودبه‌خود عقل را بی‌اعتبار می‌کند. پیر سدکیس میان درس استاد فتحه آهی می‌کشد و با خود می‌گوید: سواد و لارا بهشت خصوصی من هستند، که سواد بی‌عشق جهنمی است، سواد بی‌عشق جهانی هراسناک است و باز با اشتیاق سر بر دیوار آهکی می‌گذاشت و می‌شنید استاد فتحه می‌گوید: شاگردان، همه کاینات تعیین عددی دارند، خود انسان موجودی عددی است، هر روز که می‌گذرد عددی کم یا زیاد می‌گردد، شاگردان نگاه کنید به مقسوم‌علیه‌های ٢٨٤ که عبارت از ١٤٢ و ٧١ و ٤ و ١٠٢ که اجتماع ایشان ٢٢٠ عزیز است و ٢٢٠ عزیز یعنی دوست و دوست یعنی رابطه ٢٢٠ و ٢٨٤، اعدادی که شادروان جنت مکان استاد فیثاغورس آنها را عداد صحابه نامیده است. استاد فتحه درس‌ها می‌گفت و پیر سدکیس از شنیدن درس‌ها حض می‌کرد، و هم با حسرت در دل می‌گفت کاش می‌توانستم خودم را با یکی از این شاگردان عوض کنم، چه درس‌های قشنگی، چقدر دانش زیباست، مانند روشن کردن کبریت صدا دارد، صدای درس‌ها از پشت دیوار آهکی جان‌اش را با احساس دانایی و عشق لارا قاطی می‌کرد.استاد فتحه می‌گفت: شاگردان اکنون زنگ تفریح است. شاگردان از رسیدن زنگ تفریح شادی‌ها و شلوغی‌ها می‌کنند، چنانکه برخی روی میزها رنگ می‌گیرند، خود استاد فتحه آواز می‌خواند و بقیه دست می‌زنند تا زنگ تفریح تمام می‌شود، استاد فتحه می‌گوید: شاگردان ساکت، زنگ تفریح تمام شده، شاگردان فهم زمان‌ها خصوصیت انسان دانشی است پس لطفا شما هم سر به هوا نباشید؛ درس بخوانید. من خود زیر این گنبد فیروزه‌ای دانایی را زیر بغل‌تان می‌گذارم با خود به آبادی‌هاتان ببرید و در میان مردم‌تان نشر دهید، اکنون هنگام پرسش شما و پاسخ من است. شاگردی که از بقیه بلندتر است می‌پرسد استاد درد چندتاست؟ استاد فتحه می‌گوید:‌ ای شاگرد بلندتر از بقیه، بدان که از یک منظر درد دوتاست، درد بی‌درمان و درد بی‌دربان. درد بی‌درمان نادانی است و درد بی‌دربان درد دانایی است و بدانید که رنج، پاداش دانایی است و درد دانایی دردی مبارک است، مظهر هراس‌هاست، هراسی که مقدمه شگفت‌زدگی است و زیبایی و عشق از شگفت‌زدگی آغاز می‌شود، درس تمام می‌شود. کلاغی بر گنبد فیروزه‌ای می‌نشیند، قارقاری می‌کند و دوباره عازم دورها می‌شود.پیر قوس‌وقزحی هیزم‌ها را برمی‌دارد روی کول می‌گذارد و راه می‌افتد. در راه آبادی دل‌اش می‌خواهد درس‌های استاد فتحه را برای خودش تکرار کند اما درس‌ها همه مثل مرغان دریایی آواره‌ای که آشیان گم کرده‌اند از حافظه او پرزده رفته‌اند. پیر قوس‌وقزحی با حسرت از خود می‌پرسد چرا کلمات و معانی‌شان مثل پروانه‌ها به نسیمی از من دور می‌شوند؟ خویشتن را سرزنش می‌کند، می‌گوید: تو مثل گربه خانگی‌ای که همه تجهیزات خانه را می‌بیند، طاقچه را، پنجره، کتاب، دفتر و دستک را اما فقط شکل‌شان را می‌شناسد از جان ایشان بی‌اطلاع است، من هم بی‌سوادم و از جان جهان بی‌خبرم.سواد از من گریزان است، مرا دوست ندارد، پیش من نمی‌ماند، من هیمه‌کشی بی‌سوادم، هیچ‌کس ابن هیچ‌کس‌ام .حمالت الحطب‌ام، حتی به خودش دشنام می‌داد،‌ ای بی‌سواد نادان و بعد از فرط اندوه، اشک‌ها می‌ریخت؛ گریه‌هایی بزرگ با اشک‌هایی جورواجور که اشک چشم چپ‌اش قطره‌هایی گلابی شکل هزلولی و اشک چشم راست‌اش به شکل مکعب‌مستطیل درعین‌حال از اشک‌هایش مراقبت می‌کرد، نمی‌گذاشت اشک‌هایی که به‌خاطر بی‌سوادی می‌ریزد به هدر روند، دستارش را باز می‌کرد و همه اشک‌هایش را در آن می‌ریخت. و به راه‌اش ادامه می‌داد به امید فردا پیدا کردن راهی میان‌بر به دانایی و سواد، با خودش می‌گفت یک روز بی‌سوادی را از پا در می‌آورم که دانستن چکاد شیدایی است، سواد دانستن عیشی بی‌زوال است، عشرتی مستدام، که نتیجه چیز خوب، بد نخواهد شد، کم‌کم شب می‌رسید و باد درگوش‌اش لالایی می‌خواند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.