امیرعلی ابوالفتح، کارشناس روابط بینالملل در گفتوگو با «شرق»:
تصویب تحریم جدید، دست آمریکا را در مذاکره میبندد
شرق: مجلس نمایندگان و سنای آمریکا بهدنبال تشدید تحریمها علیه تهران و گروهی از آنها مخالف و گروهی موافق این کار هستند. تحریمهای جدید بخش دیگری از صنعت و معدن و ایجاد سد با هدف افزایش فروش نفت ایران را دنبال میکند. اما دولت آمریکا از همه کانالهایش استفاده میکند تا از تشدید تحریمها پیشگیری کند. در هفتهای که گذشت «جان کری»، وزیر خارجه آمریکا جلسه محرمانهای با سناتورها داشت، «جو بایدن»، معاون رییسجمهوری آمریکا نیز در راس هیاتی بلندپایه با کنگره آمریکا وارد گفتوگو شد تا نمایندگان را به انصراف از تحریمهای بیشتر علیه ایران قانع کند. روز پنجشنبه «جک لیو»، وزیر خزانهداری آمریکا بههمراه جان کری، وزیر امور خارجه، جلسهای پشت درهای بسته با رهبران حزب دموکرات و جمهوریخواه در کمیسیون امور بانکی سنا برگزار کردند تا آنها را در جریان گفتوگوهای شش قدرت جهانی با ایران قرار دهند. اگرچه برخی سناتورها به تلاش دولتیهای آمریکایی واکنش مورد قبولی نشان ندادند اما برخی معتقدند که این رفتار نشانه تلاش دولت ایالات متحده برای توقف تحریمها علیه تهران است. ایالات متحده و جمهوریاسلامیایران بههمراه بریتانیا،
فرانسه، آلمان، چین و روسیه در مذاکراتی با عنوان 1+5 بر سر فعالیت هستهای تهران در حال مذاکره هستند. آخرین دور این مذاکرات اواسط اکتبر در شهر ژنو برگزار شد و قرار است دور بعدی این مذاکرات پایان این هفته بار دیگر در شهر ژنو برگزار شود.
آیا سنا و مجلس نمایندگان آمریکا به یک اندازه دنبال افزایش و تشدید تحریمها علیه تهران هستند؟
معمولا سنای ایالات متحده بیش از مجلس نمایندگان به سیاست خارجی کشور توجه دارد. در صورتی که ذات مجلس نمایندگان اینگونه است که اعضای آن به حوزههای داخلی و محلی توجه بیشتری دارند. در مجلس سنا مسایل کلان کشور، سیاست خارجی و دفاعی بیشتر مورد توجه است و در مقایسه بین دو کمیته امور خارجی نمایندگان و کمیته روابط خارجی سنا، کمیته سنا از تاثیر بیشتری در روند تصمیمگیریهای کلان ایالات متحده برخوردار است به همین دلیل به مواضع آن بیشتر توجه میشود. با این استثنا که نفوذ جریانهایی که سیاستهای جمهوری اسلامی ایران بهویژه فعالیت هستهایاش را نقد میکنند که مهمترین و پرنفوذترین آن لابی اسراییل است، در مجلس سنا و مجلس نمایندگان به یک اندازه است. مجلس نمایندگان نیز فعال و هوشیار است که آنچه مورد توجه عناصر تاثیرگذار لابی صهیونیستی است را پیگیری کند.
پس به همین دلیل است که معاون رییسجمهوری آمریکا و وزیر خارجه، جلسه محرمانهای با اعضای سنا برگزار کردند که از تصویب تحریمهای جدید پیشگیری کنند؟
بر اساس قانون اساسی ایالات متحده تصمیمگیری نهایی درمورد قوانین برعهده کنگره است. اگرچه تصمیمگیری نهایی در مورد سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا برعهده رییسجمهوری است و وزارت دفاع، وزارت خارجه و برخی نهادهای اطلاعاتی به او در این مورد مشورت میدهند اما در نهایت روند قانونگذاری و تصویب قوانین از کانال مجلس نمایندگان رخ میدهد. دولت در مورد موضوع رابطه با جمهوری اسلامی ایران و فعالیت هستهای ایران، باید رضایت کنگره را جلب کند تا کنگره قوانین سختگیرانهتری علیه ایران تصویب نکند. به نظر نمیرسد قوهمقننه ایالات متحده آمریکا به اندازه قوه مجریه در مورد رابطه با ایران قانع شده و به این رابطه تمایل داشته باشد، بههمین دلیل کاخ سفید به میان آمده و تلاش میکند تازمانیکه نسبت به مذاکره با ایران خوشبینی وجود دارد و پیامهای امیدوارانهای از تهران دریافت میکند تحریمهای جدیدی علیه تهران تصویب نشود. چون در این صورت دست دولت ایالات متحده آمریکا در مذاکرات بسته و با این کار پیامهای منفی به تهران ارسال میشود.
اما سنا و کنگره میدانند که دولتشان با ایران پای میز مذاکره نشسته است و رییسجمهوری دو کشور با یکدیگر گفتوگوی تلفنی داشتهاند. در این شرایط تشدید مذاکره به چه معناست؟
از واشنگتن صدای واحدی شنیده نمیشود و اینگونه نیست که تمام سیاستمردان آمریکایی در قبال جمهوری اسلامی ایران یک موضع داشته باشند. برخی در ایالات متحده آمریکا ماهیت جمهوری اسلامی ایران را غیرقابل اصلاح میدانند که باید تغییراتی مانند عراق، افغانستان، لیبی و اخیرا سوریه را در آن ایجاد کنند. این گروه خواهان براندازی هستند. گروه دیگری در آمریکا اما با وجود اینکه انتقادات اساسی به ماهیت جمهوری اسلامی ایران دارند، بهدنبال قانعکردن ایران به رعایت برخی مواضع خودشان در قبال پرونده هستهای، حقوق بشر، روند صلح خاورمیانه و... از طریق مذاکره هستند.
گروه سومی هم هستند که اقلیتاند و به دلیل منافع مشترک با ایالاتمتحدهآمریکا انتقاداتی به هر دو طرف وارد میکنند و خواهان تغییر از سوی دو طرف هستند. این اختلاف آرا در دولت ایالات متحده هم وجود دارد و البته این یک واقعیت اجتنابناپذیر است که این اختلاف آرا میتواند دست ایالات متحده را برای چانهزنی در زمان مذاکره رودررو و بدهبستان باز کند. البته باید تاکید کنم که رفتار جمهوری اسلامی ایران نیز به تقویت و تعدیل اینگونه رفتارها کمک میکند.
به نظر شما کنگره و سنا بیشتر بهدنبال افزایش چه نوع تحریمهایی علیه تهران هستند؟
گروه تندرو در ایالات متحده فعلا دست بالا را دارد و بهدنبال تشدید تحریمها علیه ایران است. آنها تلاش میکنند تا از طریق تشدید تحریمها بر ایران فشار سنگینی وارد کنند تا از این طریق، ایران وارد باب مذاکره شود. با برقرارشدن تماس تلفنی بین باراک اوباما و حسن روحانی، آنها تصمیم گرفتند که تحریمهای فعلی علیه تهران را حفظ و تحریمهای بیشتر را فعلا متوقف کنند. اکنون آنها بهدنبال کاهش فروش نفت از سوی ایران به کمتر از 500هزار بشکه در سال هستند. این تحریم در مجلس نمایندگان تصویب شده اما در سنا متوقف شده است. دولت اوباما نیز تلاش میکند از تصویب نهایی این تحریم پیشگیری کند تا در ازای آن، از ایران امتیاز بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.