|

مروری بر مجموعه «خودم می‌خوانم»، فارسی‌آموز کلاس اولی‌ها تألیف شکوه قاسم‌نیا

لذتِ خواندن

نشر افق از جمله ناشرانی است که به صورت تخصصی و جدی به انتشار کتاب برای گروه‌های سنی کودک و نوجوان می‌پردازد و تاکنون کتاب‌های زیادی در این حوزه منتشر کرده است. افق بخشی مجزا با نام «کتاب‌های فندق» دارد که واحد کودک این انتشارات به‌شمار می‌رود. مجموعه‌هایی مثل «قصه‌های حسن کچل»، «قصه‌های یاسمن»، «قصه‌های ملانصرالدین»، «قصه‌های جنگل از کلیله و دمنه» و... در حوزه کتاب کودک و مجموعه «رمان نوجوان» از جمله کتاب‌های افق در این زمینه است که تاکنون منتشر شده‌اند. به‌تازگی نیز مجموعه‌ای دیگر از کتاب‌های کودک با نام «خودم می‌خوانم» با تالیف شاعر- نویسنده نام‌آشنا؛ شکوه قاسم‌نیا منتشر شده است که در میان مجموعه‌های افق متفاوت هم هست. این مجموعه آموزشی به کودکان و نوسوادان کلاس اول به‌تدریج می‌آموزد، تا بدون کمک نوشته‌ها و کتاب‌های درسی را بخوانند. پس مجموعه «خودم می‌خوانم» می‌کوشد تا همزمان و همپای آموزش، در کودکان مهارت خواندن و علاقه به مطالعه غیردرسی را ایجاد کند. مجموعه «خودم می‌خوانم» با عنوان فرعی «فارسی‌آموز برای کلاس اولی‌ها»، حاصل همکاری و کار جمعی تعدادی از بهترین چهره‌های آموزش ابتدایی، ادبیات، تصویرگری و طراحی گرافیک در حوزه کودک است. چهرهای نام آشنایی چون شکوه قاسم نیا (شاعر و نویسنده)، عبدالرحمن صفارپور (متخصص آموزش ابتدایی)، سحر حقگو (تصویرگر) و کیانوش غریب‌پور (طراح گرافیک و مدیر هنری)، اعضای این گروه‌ هستند که‌سال‌هاست با فعالیت‌هایشان، چه در حوزه شعر و داستان و چه در حوزه تصویر سازی، آموزش زبان فارسی را برای دانش‌آموزان آسان‌تر و لذت بخش‌تر کرده‌اند. اما بنا بر توضیحی که در کتاب‌های این مجموعه آمده، هدف از انتشار مجموعه کتاب‌های «خودم می‌خوانم» ترویج کتاب‌خوانی، افزایش لذت خواندن و ایجاد عادت به مطالعه در کودکان است. نوسوادان کلاس اول، به‌تدریج که خواندن را می‌آموزند و با شکل حروف و صداها و کلمه‌ها آشنا می‌شوند؛ خواهند توانست نوشته‌های ساده‌ غیردرسی را هم بدون کمک گرفتن از دیگران بخوانند. در همه‌جای دنیا، ترویج خواندن، ایجاد عادت به مطالعه و مهارت در آن از ضروریات تعلیم و تربیت در دوره آموزش ابتدایی است. کودک، تنها با کسب مهارت کافی در خواندن است که از مطالعه لذت خواهد برد و خواندن از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که کودکان می‌آموزند. منظور از خواندن هم، تنها روخوانی ساده کلمات و جمله‌ها نیست، بلکه درک متن و اندیشیدن درباره جنبه‌های گوناگون آن نیز هست. خواندن، ابزار اساسی اندیشیدن است و بنابراین ترویج خواندن، از ضروری‌ترین اهداف یادگیری در دوره آموزش ابتدایی به شمار می‌رود. در این میان یکی از عوامل درست خواندن و درست اندیشیدن، لذت بردن از متن و مهارت در روخوانی است. با این اوصاف هدف نهایی مجموعه «خودم می‌خوانم» این هم هست که کودکان نوسواد با توجه به تجربه‌هایی که قدم به قدم یاد می‌گیرند و همراه با آنچه در کتاب‌های فارسی پایه اول می‌آموزند، به شیوه‌های درست و لذت‌بخش، به مهارت‌های خواندن و درک آن دست می‌یابند. با توجه به ویژگی‌های این مجموعه، مخاطبان آن تنها نوآموزان نیستند و مربیان و والدین نیز می‌توانند به کمک کتاب‌های این مجموعه، برنامه‌ای مدون و علمی برای آموزش کودکان به کار گیرند. مولفان مجموعه «خودم می‌خوانم»، در توضیح ویژگی‌های این مجموعه به چهار مورد اصلی اشاره کرده‌اند: «هماهنگی با نظام آموزشی مدارس»، «همکاری تصویر و کلام»، «آموزش پلکانی» و «تنوع در شیوه‌ها». نقطه قوت این مجموعه، هماهنگی با سیستم درسی آموزش‌وپرورش است. ضمن اینکه 32جلد کتاب «خودم می‌خوانم»، مجموعه‌ای است از تلفیق تصویر و کلام. در جلدهای ابتدایی، کودکان کلمه‌هایی ساده را به همراه تصاویر فرا می‌گیرند. سپس به‌تدریج جمله‌هایی ساده می‌آموزند. با توجه به اینکه در هفته‌های ابتدایی سال تحصیلی، حروف چندانی به دانش‌آموزان، آموزش داده نمی‌شود، جلدهای ابتدایی کتاب، بیشتر از تصاویر شکل می‌گیرند تا کلمه‌ها. هر کتاب با تصویرخوانی آغاز می‌شود. در ابتدا حروف و سپس کلمه‌های مرتبط آموزش داده می‌شوند. شیوه کار هر جلد از این مجموعه نیز با بالارفتن مهارت کودک کامل‌تر می‌شود. مساله دیگری که قابل توجه است، تنوع در کلمه‌خوانی است. به این معنا که کلمه‌هایی نمونه آورده شده‌اند که حرف مورد نظر، در ابتدا، میان یا آخر کلمه به کار رفته باشد. به‌این‌ترتیب کودک با کارکردهای متفاوت حروف آشنا می‌شود. در «شعرخوانی و قصه‌خوانی»، کودک در قالب کلامی آهنگین یا داستانی همراه با چهار تصویر ساده، واژه‌هایی را که فراگرفته است، دوباره و چندباره تکرار می‌کند. در «راهیابی و رنگ‌آمیزی»، بازی و سرگرمی به کمک آموزش می‌آید تا آموختن کسالتبار نشود. در جلدهای بعدی کتاب، که دامنه واژه‌ها و حروف کودک بیشتر شده است، آموزش هم جدی‌تر و گسترده‌تر می‌شود. مثلا در «ترکیب‌خوانی و جمله‌خوانی» حروف آموزش داده شده پیشین با هم ترکیب می‌شوند و کلمه‌های جدیدی را معرفی می‌کنند. به همین ترتیب از ترکیب کلمه‌های جدید، جمله‌های طولانی و پیچیده‌تر فراگرفته می‌شوند. به‌تازگی 15جلد از این مجموعه منتشر شده که عناوین آنها عبارتند از: آب نبات، بادبادک، انار، دوچرخه، ماهی، سیب، کبوتر، تاب، روباه، نهنگ، ایران، زرافه، استخر، شمع و یاس. مجموعه خودم می‌خوانم/ نویسنده: شکوه قاسم‌نیا/ کارشناس آموزش ابتدایی: عبدالرحمان صفارپور/ تصویرگر: سحر حقگو/ ناشر: افق (کتاب‌های فندق) / چاپ اول: 1392

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.