|

دیپلماسی «ظریف»، نیاز امروز جهان به‌هم‌پیوسته

حسن هادی . کارشناس حقوقی و کنسولی وزارت امور خارجه

به صراحت می‌توان گفت از زمان ریاست‌جمهوری جناب آقای خاتمی تاکنون چنین فضایی برای تعامل با جهان به وجود نیامده بود، هنگامی که جناب آقای خاتمی با درایت و تیزبینی و اندیشه‌ای برگرفته از اسلام اصیل پا به عرصه بین‌المللی گذاشتند و بحث گفت‌وگوی تمدن‌ها را مطرح کردند، امواج بلند و غرورآفرین و عزتمندی که از این تدبیر به‌وجود آمده بود در خارج از مرزهای این کشور به‌خوبی قابل رویت و محسوس بود، نگاه‌های وامدارانه و تحقیر‌آمیز غرب، گردن‌کشی‌های اعراب همه در قعر این موج عظیم رنگ باخته و جای خود را به تمجید و تعریف از سوی آنان داد، احساس خوب ایرانی‌بودن برای کسانی‌که در آن روزگار، مقیم خارج از کشور بودند وصف‌ناپذیر بود، به‌خوبی می‌توان فهمید که در جهان امروز در عرصه روابط بین‌الملل خشونت و جنگ‌طلبی آخرین و منفورترین گزینه است، انزواطلبی در جهان به‌هم‌پیوسته امکان‌پذیر نیست، فناوری اطلاعات، گستردگی و جذابیت ارتباطات در فضاهای اجتماعی مجازی، مرزها را کنار زده و همه مردم را از هر قوم، نژ​اد و قبیله‌ای وارد صحنه سیاسی و اجتماعی کرده است، جهان یکپارچه موجود در فضای مجازی در حال سرایت و پیشروی در فضای واقعی است، از طرفی آمیختگی‌های فرهنگی، نیازهای اقتصادی و تعاملات اجتناب‌ناپذیر کشورهای درحال توسعه، این حقیقت را بیش از پیش به واقعیت نزدیک می‌کند که تکروی و ایستادگی در مقابل اراده جامعه بین‌المللی هزینه‌های سنگین و جبران‌ناپذیری بر جامعه به‌خصوص قشر آسیب‌پذیر آن وارد می‌کند. مصداق این نظریه، وضعیت کشور کره‌شمالی است. دولت جناب آقای روحانی با درک و تحلیل درست از وضع موجود، نگاهی جامع به مسایل بین‌المللی داشته و با توجه به شکست‌ها و توفیقات گذشته، راه‌های پیوستن به جهان به‌هم‌پیوسته را شروع کرده و با اقتدار به پیش می‌رود. رویکرد جناب آقای دکتر ظریف با شیوه‌ای نو و با نگاهی کاملا اجتماعی و استفاده از آرا و نظریات اقشار مختلف مردم و تلفیق و تنقیح آنها، به‌ویژه در فضای مجازی می‌تواند پژوهشگاه بسیار مطمئنی برای درک بازخورد سیاست‌های شکننده و مسایل حساس سیاست خارجی باشد زیرا سیاست خارجی ریشه در سیاست کلی نظام و بازتابی از موج و اراده ملی داخلی دارد. دیپلماسی نوین دکتر ظریف که می‌توان از آن به دیپلماسی عمومی هم یاد کرد، رویکرد و ابتکاری جدید از سوی ایشان است که با ایجاد ارتباط با کاربران در فضای مجازی جای خود را رفته‌رفته در بین مردم به‌ویژه جوانان باز کرده است، این شیوه علاوه بر اینکه به ثبات داخلی و کاهش تشویش و ایجاد امید برای آینده‌ای بهتر، به‌خصوص در میان قشر جوان کمک می‌کند، این انگیزه قوی را نیز در ایشان و دستگاه دیپلماسی کشور به‌وجود می‌آورد که با گام‌های استوارتر از گذشته، قدم بردارند. این همان ویژگی مغفول و جامانده دیپلماسی کشور ما در سال‌های اخیر بوده است. روی‌کارآمدن دکتر روحانی بدون شک برخاسته از اراده آحاد مردم یا بهتر بگوییم اکثریت توده بود، چنین مشارکتی در کشورهای در حال توسعه نشانگر رسیدن به نقطه‌ای از بلوغ سیاسی آن کشور است که به‌اصطلاح به آن مرحله ‌گذار می‌گویند. برپایه همین واقعیت، «آلوین تافلر» ا ین مرحله را‌ گذار از موج دوم به موج سوم نام‌گذاری می‌کند. او در تعریف این نظریه بیان می‌دارد که «گذار از موج دوم به موج سوم اجتناب‌ناپذیر است»، حمایت‌های مردمی در پیگیری سیاست‌های بسیط و فراگیر دولت یازدهم از جمله حرکت آرام، هماهنگ و صلح‌طلبانه در روابط بین‌الملل و تلفیق آن با ساختار‌ها و اهداف بنیادی نظام موجب ترقی و پویایی همه لایه‌های جامعه و در نهایت اعتلای عزت و توانمندی کشور خواهد شد. در موج سوم مرزها مثل گذشته نیست، اندیشه‌های فلسفی انحصاری، جای خود را به فلسفه جهانشمول داده است، مرزها قدرت پاسداشت از همه عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جمعیت خود را ندارد، آمیختگی ملل، روزبه‌روز شکل جدیدی به خود می‌گیرد، پیشرفت و ترقی یا شکست و بحران‌های اقتصادی به‌سرعت از مرزها گذشته و تاثیرات جهانی از خود باقی می‌گذارند، در این میدان مسابقه عظیم همه‌چیز رقابتی است، علوم و فنون و صنایع، ابزارهای جهش به سمت جلو هستند و در این موج، سیاست‌ خارجی جوهره‌ای فراگیر و جهانشمول دارد علاوه بر اینکه از بطن منافع ملی کشور سرچشمه می‌گیرد، جهاتی فراملی و نگرشی بسیط به مسایل و قواعد بین‌المللی دارد. به نظر می‌رسد دستگاه دیپلماسی کشور ما نیز بی‌تاثیر از این موج نبوده و با علم به این مرحله ‌گذار، ماراتن سختی را شروع کرده ‌است، در این میان، معاندان خارجی و افراطیون داخلی که تنها به منافع خود می‌اندیشند سعی وافری در زمینگیر‌کردن دکتر ظریف و همراهانش خواهند کرد، در حالی‌که خوب می‌دانند عبور از این مرحله، اجتناب‌ناپذیر است و آنها چه بخواهند و چه نخواهند، راهی است که باید طی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.