تحقق رویای ترکیه
اروپا وآسیا بههم وصل میشوند
نسرین رضایی
رویای «اردوغان» برای ثبت خود در تاریخ ترکیه محقق شده است. هرچند هزینهبر، هرچند انتقادبرانگیز اما حالا آسیا و اروپا با یک تونل زیرزمینی برای تردد ریلی از زیر آب هم به یکدیگر وصل میشوند. تونلی ضدزلزله و اولین در جهان که دو قاره را بههم پیوند میدهد. طرح پادشاه عثمانی حالا بهدست نخستوزیری وقت افتتاح شده است. نخستینبار در یکونیم قرن پیش«سلطان عبدالمجید عثمانی» پیشنهاد احداث چنین تونلی را داده بود. این تونل که ریل «مرمره» خوانده شده، در نودمین سالگرد تشکیل جمهوری ترکیه افتتاح شده است. رجب طیب اردوغان، نخستوزیر ترکیه، در سالهای گذشته برای بهنتیجهرسیدن این پروژه بزرگ تلاش زیادی کرده است؛ پروژهای که در ترکیه بهعنوان «پروژه قرن» معرفی شده است. احداث این تونل در سال ۲۰۰۴ میلادی آغاز شد اما در جریان این پروژه، یک منطقه باستانی کشف شد و حفاریهای پیامد آن، احداث تونل را کلی به تاخیر انداخت. این تونل، 13/6 کیلومتر طول دارد که 1/4 کیلومتر آن زیر آب است. کل این پروژه حدود چهارمیلیارددلار هزینه داشته که یکمیلیارد از آن با سرمایهگذاری ژاپن بوده است. دولت ترکیه امیدوار است این تونل نهایتا به یک مسیر تجاری
مهم تبدیل شود. با افتتاح این تونل، اینکه زمانی بتوان از لندن تا پکن را با قطار پیمود، دستیافتنیتر شده است. استانبول با ۱۶میلیوننفر جمعیت، یکی از بزرگترین شهرهای جهان است و حجم تردد شهری در استانبول، به ترافیک سنگینی روی پلهای فعلی روی بسفر منجر شده است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، حدود دومیلیوننفر هرروز از تنگه بسفر عبور میکنند تا به قاره آن سوی آب برسند. «قادر توپباش»، شهردار استانبول، میگوید: «احداث این محور جدید حملونقل بین شرق و غرب شهر، مشکلات ترافیکی را کاهش میدهد.» اما به گزارش خبرگزاری فرانسه، در حال حاضر کل این تونل افتتاحشده قابل بهرهبرداری نیست. طیفون قهرمان، رییس اتحادیه مهندسان استانبول و از منتقدان دولت اردوغان و سیاستهای او، از افتتاح زودهنگام این تونل انتقاد کرده و گفته که «بخشی خیلیجزیی» از آن در حال حاضر قابل بهرهبرداری است. با این حال منتقدان رجب طیب اردوغان، احداث این تونل را یکی از مجموعه پروژههای فخرفروشانه او در زمانی که شهردار استانبول بود میبینند. مخالفان اردوغان به طرحهای دیگر او هم بدبینانه نگاه میکنند؛ پروژههای احداث فرودگاه سوم در استانبول، یک کانال آبی
موازی، یک پل دیگر روی بسفر و تونل زیرآبی دوم برای تردد خودروها. در ماههای گذشته اعتراضهای گسترده به برنامه«نوسازی» یک پارک در مرکز استانبول، به درگیریهای ادامهدار در این شهر بین پلیس و معترضان منجر شد. همچنین دستیابی به صنعت اتمی از جمله رویاهای بلندپروازانه دولت حزب عدالت و توسعه رجب طیباردوغان است که از سال ۲۰۰۲ قدرت را در ترکیه در دست دارد. حالا شاید باید گفت که سرمایهگذاری هنگفت در انرژی اتمی تنها پروژه بلندپروازانه دولت اردوغان نیست. این دولت شماری از پروژههای «بزرگترین» دیگر را هم در دست اجرا دارد که عمدتا بر توسعه مهمترین قطب اقتصادی کشور، یعنی استانبول متمرکز است. اخیرا قراردادی ۲۲میلیاردی با شرکتهای ساختمانی ترک امضا شده تا آنها«بزرگترین» فرودگاه جهان با ظرفیت ۱۵۰میلیونمسافر در سال را برای این شهر بسازند. همچنین بهزودی با بودجهای معادل 3/5 میلیاردیورو پروژه ایجاد سومین پل روی بسفر شروع میشود. این پل بخشی از اتوبان مرمره است که جزیی از اتوبان ۸۰ اروپا خواهد شد و لیسبون پایتخت پرتغال را به مرزهای ترکیه و ایران وصل میکند. ایجاد یک تنگه مصنوعی میان دریای سیاه و دریای مرمره نیز از
دیگر پروژههای دولت اردوغان است. اردوغان در انتخابات سال ۲۰۱۵ اجازه نامزدی برای یک دور دیگر نخستوزیری را نخواهد داشت. قصد او این است که با تغییر احتمالی در قانون اساسی و افزایش اختیارات ریاستجمهوری، خودش از سال ۲۰۱۵ بر این مسند تکیه زند و تا سال ۲۰۲۳ که صدسالگی برپایی جمهوری ترکیه است در این مقام بماند. رویای اردوغان این است که پروژههای یادشده را تا آن سال به پایان برد و نام خود را در تاریخ ترکیه ثبت کند. البته گرایش مذهبی او نیز در صدسالگی برپایی جمهوری سکولار آتاتورک باید تبارز داشته باشد. از همینرو در حال حاضر در استانبول ساخت مسجدی را شروع کردهاند که گنجایش ۳۰هزارنفر را خواهد داشت و شش مناره آن«بلندترین» در سطح جهان خواهند بود. این مسجد نیز باید تا صدسالگی ترکیه افتتاح شود. پروژههای یادشده همهجا با استقبال و خشنودی مواجه نیستند و بعضا از آنها بهعنوان پروژههایی عظمتطلبانه و پرهزینه یاد میشود ولی بهخصوص پروژههای اتمی آماج انتقادهای بیشتری هستند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- واکنش روزنامههای ترک رها مختار، روزنامه وطن: این یک پروژه معجزهآمیز است که افقهای پیشروی این کشور و مردمش را ترسیم میکند. سلیمان سولماز، از اتحادیه مهندسان و معماران ترکیه، روزنامه رادیکال: اول اینکه هیچکدام از واگنها ایمن نیستند. دوم اینکه شبکه برقرسانی آن امن نیست. این تونل، مرکز کنترل ایمنی ندارد. طاها آقیول، روزنامه حریت: بیایید افتتاح این پروژه معرکه و تاریخی را به سمبل غلبه بر اختلافات داخلی بدانیم. این پروژه با مالیات همه ۷۵میلیوننفر ساخته شده و دولت باید لحنی فراگیر داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.