|

«ان‌اس‌ای» تلفن همراه صدراعظم آلمان و ۳۵ رهبر جهانی دیگر را شنود می‌کرده است

آمریکا و روزگار رسوایی‌های پیاپی

اتمسفر اضطراب و بی‌اعتمادی ناشی از افشای ابعاد وسیع جاسوسی سازمان اطلاعات امنیت آمریکا که «ادوارد اسنودن»، بنیان فاش‌شدن آن را گذاشت، از عصر چهارشنبه به این سو تنش‌‌های تازه‌ای آفریده و احتمالا وارد مرحله جدی‌تری شده است. در آن روز «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان به باراک اوباما رییس‌جمهور آمریکا تلفن زد و از او خواست درباره گزارش‌هایی که می‌گوید NSA تلفن همراه او را شنود می‌کرده است، توضیح دهد. سخنگوی مرکل می‌گوید در این مکالمه به‌طور غیرمعمول تندوتیز بود و نیز مرکل از کندی آمریکا برای پاسخگویی و روشن‌کردن رسوایی NSA از ماه ژوئن تاکنون خشمگین بود. سخنگوی مرکل افزود این اتفاق شکاف جدی در اعتماد آلمان به آمریکا وارد کرده و باید فورا روشن و مهار شود.» مرکل در کنفرانس خبری پنجشنبه‌شب خود گفت که تغییرات مهمی باید در آینده روابط کشورش با آمریکا رخ دهد. مرکل می‌گوید براساس نتیجه تحقیقات سرویس امنیتی آلمان -که در هفته‌نامه «اشپیگل» منتشر شد- به این قضیه پی برده و در صحت آن هیچ شک چندانی وجود ندارد. در مقابل اوباما در این گفت‌وگوی تلفنی به مرکل اطمینان داد که آمریکا مکالمات او را شنود نمی‌کند. با این همه مشخص نیست که آیا این کار قبلا انجام می‌شده است یا نه و سخنگوی کاخ سفید نیز از دادن توضیح بیشتر درباره آن سر باز زده است. تنها چند روز پیش از آن هم فرانسوا اولاند، رییس‌جمهور فرانسه تماس مشابهی با کاخ سفید داشت و از استراق سمع میلیون‌ها مکالمه تلفنی و پیامک شهروندان و مقامات فرانسوی گلایه کرده بود. خشم مرکل با واقعه دیگری همزمان و تشدید شد. روزنامه گاردین که برای نخستین‌بار در ماه ژوئن 2013، افشاگری ادوارد اسنودن را در رابطه با جاسوسی NSA منتشر کرد، روز پنجشنبه اسناد تازه‌ای فاش کرد. این اسناد حاکی از آن است که NSA روی صدها شماره تلفن متعلق به 35نفر از رهبران جهان عملیات جاسوسی انجام می‌داده است. گزارش گاردین یادداشت محرمانه اسنودن است که براساس آن NSA دولتمردان و گروه‌های اطلاعاتی این کشور را به اشتراک‌گذاری اطلاعات تماس با همتایان خود، تشویق کرده است. جیمز بال، گزارشگر گاردین می‌گوید در این یادداشت از مقامات ارشد اداره «مشتریان» آژانس امنیت ملی آمریکا یا مقامات کاخ سفید، وزارت خارجه و پنتاگون خواسته شده تا اطلاعات تماس‌های بین‌المللی خودشان را به اشتراک بگذارند تا به شماره‌ها در فهرست اهداف اطلاعاتی اضافه کند. در این یادداشت به یک مقام آمریکایی اشاره شده که حدود 200 شماره تلفن در اختیار این آژانس قرار داده است؛ شماره‌هایی که متعلق به 35 نفر از رهبران جهان است و به ادعای این یادداشت به همراه بسیاری از شماره‌های دیگر کنترل می‌شده‌اند. در عصر همان روز، گوییدو وستروله، وزیر خارجه آلمان در اقدامی کم‌سابقه سفیر آمریکا در برلین را فراخواند تا درمورد کنترل تلفن همراه مرکل از او توضیح بخواهد. اقدام وزیرخارجه آلمان از این جهت کم‌سابقه است که در عرف دیپلماتیک تذکر و دیدگاه‌های کشور میزبان از طریق دیپلمات‌های زیردست وزیر به سفیر کشور مورد نظر منتقل می‌شود. در مورد اخیر به علت حساسیت موضوع، وستروله شخصا با سفیر جدید آمریکا، که از اواسط ماه آگوست در برلین مستقر شده گفت‌وگو می‌کند. همچنین برزیل و آلمان اعلام کرده‌اند که مشترکا تلاش‌ خواهند کرد قطعنامه‌ای در سازمان‌ملل علیه اقدامات آمریکا صادر کنند. از سوی دیگر در پی افشاگری تازه، دولت‌های آلمان و فرانسه تا پیش از آغاز سال جدید میلادی خواستار مذاکره و تفاهم با آمریکا و حل این مناقشه هستند. روز گذشته آنگلا مرکل، در پایان نخستین روز اجلاس اتحادیه اروپا با اعلام این موضوع تاکید کرد که بی‌اعتمادی ایجادشده همکاری اطلاعاتی با آمریکا را مشکل کرده است. همچنین رهبران اتحادیه اروپا در این نشست در بروکسل، با صدور بیانیه‌ای گفته‌اند که بی‌اعتمادی به آمریکا به دلیل شنود مکالمات می‌‎تواند بر جنگ علیه تروریسم و همکاری‌های اطلاعاتی بین کشورها تاثیر بگذارد. با این همه در بیانیه مذکور تاکید شده که روابط نزدیک با آمریکا برای کشورهای اروپا حایزاهمیت است. مرکل هم گفت به‌دنبال ادامه همکاری با آمریکاست ولی تاکید کرد که به جای عذرخواهی کلامی، خواهان واکنشی عملی از سوی این کشور است. همچنین نخست‌وزیر سابق بلژیک، گای فیرهوفشتان به بی‌بی‌سی گفت: «جاسوسی از آنگلا مرکل هیچ منطقی ندارد، این رسوایی واقعا افتضاح است. با توجه به چنین اقداماتی، توافقنامه جدیدی میان آمریکا و اتحادیه اروپا لازم است.» جالب اینجاست که روز گذشته مشخص شد یکی از منتقدان دولت اوباما برای پروژه جاسوسی، مایکل هایدن، رییس سابق آژانس امنیت‌ملی و سازمان سیا است. البته اظهارات او غیررسمی و به‌طور ناخواسته در شبکه توییتر منتشر شد. در مقابل مقامات آمریکایی برای توجیه جاسوسی خود از متحدانشان می‌گویند که اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط NSA تنها شرح همکاری آژانس‌های اطلاعاتی آنهاست. بحران رسوایی جاسوسی NSA درحالی عمیق شده است که با توجه به اطلاعات بیشتری که اسنودن با خود برده است، احتمال می‌رود حتی ا‌ز این هم چالش‌برانگیزتر شود. به نوشته روزنامه واشنگتن پست، در میان این اسناد، اسناد مربوط به همکاری محرمانه دستگاه‌های اطلاعاتی برخی کشورها مانند روسیه، ایران و چین نیز وجود دارد که قاعدتا متحد آمریکا به شمار نمی‌روند. به نوشته واشنگتن پست، درصورت افشای این اسناد، به عملیات اطلاعاتی آمریکا در این کشورها لطمه وارد خواهد شد. با عمیق‌تر شدن این رسوایی، تلاش غیرمعمول آمریکا برای بازگرداندن ادوارد اسنودن از هر طریق ممکن به خاک آمریکا، کاملا قابل درک است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.