|

مجموعه مقالات «نشانه‌های شر»

درباره شر و هیولا

کتاب «نشانه‌های شر» مجموعه مقالاتی از اندیشمندانی چون ژرژ باتای، فرد باتینگ، اسکات ویلسن، استیون اشنایدر، ژوزه مانلیئون، ماری روسو، مارلی الن - اوئه و جنیفر وایک با گردآوری و ترجمه شهریار وقفی‌پور توسط نشر زاوش منتشر و راهی بازار نشر شد. بخش اول این کتاب «شر» و بخش دوم «هیولا» نام دارد. بخش اول کتاب شامل سه‌مقاله است که به ترتیب عبارت‌اند از «بی‌شکل» نوشته ژرژ باتای، «مثله‌کردن به‌مثابه قربانی و گوش بریده‌شده ونسان ونگوگ» نوشته ژرژ باتای و «ساختار روانشناختی آرمان‌شهر» از فرد باتینگ و اسکات ویلسن. در بخش دوم نیز پنج مقاله درج شده است که به ترتیب عبارتند از: «هیولا در مقام استعاره (غریب): فروید، لیکاف و بازنمایی هیولاییت در وحشت‌ سینمایی» نوشته استیون اشنایدر، «1848: تجاوز به عقلانیت» نوشته ژوزه ب. مانلیئون، «عجیب‌الخلقه‌ها» نوشته ماری روسو، «پیشگفتاری بر تخیل هیولایی» نوشته مارلی الن - اوئه و «تایپ خون‌آشامی دراکولا و رسانه‌های آن» نوشته جنیفر وایک. در بخش دوم، مساله «شر» در «هیولا» پیکربندی شده و ابزاری نظری برای تاریخ‌نگاری فرهنگی فراهم می‌شود. به این ترتیب این مجموعه مقاله از حالت صرفا تفریحی شخصی بیرون می‌آید و به پروژه‌ای فکری یا حداقل تلاشی برای شروع آن تبدیل می‌شود. وقفی‌پور در مقدمه‌ای بر کتاب نوشته است: «نوشتار نه ساختمان که خرابه‌ای است، ‌نه نشانه‌ چیزی که تکرار محو‌شدن چیزهایی است که تنها ردپاها یا آثارشان باقی مانده است، ‌مثل رد گلدانی غایب روی غبار طاقچه‌ای ویران که در عین حال، می‌تواند حاصل جابه‌جایی اتفاقی خرده‌ریزهای دیوار یا سقف بر اثر باد باشد. اینچنین دیدگاهی در باب نوشتار ما را به مساله شر مرتبط می‌سازد: ‌غیبتی که برسازنده اصول و قوانین است. از آنجا که تاریخ، ردگیری توحش در تمدن و فرهنگ است، نوشته‌های ژرژ باتای یکی از نقاط مرجع این فعالیت فکری است. آثار نویسنده‌ای که به قول ژان پل سارتر «عارفی امروزی» بود و شمار کثیری از متفکران مهم معاصر از فوکو و کریستوا گرفته تا دریدا و لاکان را تحت تاثیر قرار داده بود؛ به‌‌‌ویژه متفکر آخر که باتای با او درگیری شخصی داشت.» در بخشی از مقاله «هیولا در مقام استعاره (غریب): فروید، لیکاف و بازنمایی هیولاییت در وحشت‌ سینمایی» می‌خوانیم: «یکی از نتایج مثبت هم‌ردیف‌کردن تبیین روانکاوانه‌مان با نظریه مفهومی لیکاف در باب استعاره این است که حالا امکاناتی را داریم که می‌توانیم به کمک آنها مغایرت ظاهری تفاسیر عمومی‌ساز و خاص‌گرا را توجیه کنیم. ما می‌دانیم که انواع پایه‌‌ای هیولاهای سینمای وحشت (یعنی هیولاهای تناسخ‌یافته، هیولاهای روانپریش و هیولاهای دوگانه) به لحاظ روانشناختی ضروری‌اند، به آن معنا که روایات غریبی که هیولاها به لحاظ استعاری تجسد آنها هستند با مجموعه‌ای خاص و محدود از باورهای دوران کودکی متناظرند (در واقع آن باورهایی که کنار گذاشته شده‌اند).»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.