|

مذاکره برای رابطه

مصطفی ایزدی . فعال سیاسی

مذاکره و رابطه همیشه و همه‌جا با هم آغاز می‌شود. همین‌که در رابطه باز شد، در مذاکره هم باز می‌شود، بار دیگر این سخن بدیهی، تصویری ابتدایی از رابطه بین ایران و آمریکا را که دو، سه هفته پیش با مذاکره مستقیم ظریف و کری آغاز شد، نشان می‌دهد. 34سال قبل و در پی تسخیر سفارت آمریکا در تهران، رابطه دو کشوری که ده‌ها سال رابطه- البته نابرابر- داشتند، توسط آمریکایی‌ها قطع شد و رهبری انقلاب، در همان موقع آن را به نفع اسلام و انقلاب دانستند، اما امام خمینی، به‌رغم عبارات محکم و درخور توجهی که علیه آمریکا و در ضرورت این قطع رابطه بیان کردند و دیگر مقامات کشوری و لشکری ایران نیز به تبع بنیانگذار جمهوری اسلامی در صف مخالفت با آمریکا ایستادند، هرگز به اینکه دیگر رابطه برقرار نخواهد شد، فکر نمی‌کردند. چراکه هر زمان، منافع ملی کشور را می‌سنجند و در رابطه با آن تصمیم می‌گیرند. کاملا قابل پیش‌بینی بود که روزی باب مذاکره و رابطه بین ایران و آمریکا باز خواهد شد. دولت اعتدال که برای تغییر توسط مردم روی کار آمد، عزم خود را برای بازکردن باب مذاکره به منظور رابطه با آمریکا در راستای رفع مشکلات فراوان در عرصه بین‌المللی جزم کرد و در زمان کمی پس از آغاز به کار، شجاعانه بر یک تابوی سی‌وچند ساله فایق آمد. پیش از آن، بسیاری از دلسوزان ملک و ملت معتقد بودند و بعضا به صراحت می‌گفتند که نباید موضوع دشمنی ایران و آمریکا را بیش از این طولانی کرد. بدیهی است، حرف من در این نوشته، بی‌اهمیت جلوه‌دادن، کینه‌توزی‌ها و دشمنی‌های سهمگینی که صهیونیست‌ها از طریق آمریکا بر ملت و دولت ایران اعمال کردند نیست، بلکه اهمیت دادن به این پند عقلایی است که جلو ضرر را از هر کجا بگیرید، نفع است. آیت‌الله حسینعلی منتظری، در پاسخ به تعدادی پرسش به مناسبت بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، از جمله پرسش از رابطه بین ایران و آمریکا، پس از ذکر مقدمه‌ای گفتند: «نظر به اینکه آمریکا محرک کودتای 28 مرداد زاهدی علیه دکتر مصدق و برگشت شاه بود و پس از کودتا، آمریکا تقریبا همه شوون سیاسی و اقتصادی کشور را قبضه کرد و پس از انقلاب نیز پول‌های ایران را بلوکه کرد، در آغاز انقلاب مردم ایران از آمریکا عصبانی بودند و در نتیجه دانشجویان سفارت آن را در ایران تسخیر نمودند و آمریکا هم رابطه خود را با ایران قطع نمود و بر این اساس مرحوم امام (ره) آمریکا را شیطان بزرگ نامیدند و ارتباط با آن را به طور کلی نهی کردند، ولی واضح است که چنین حکمی موقتی است و ممکن است برحسب شرایط سیاسی و اقتصادی عوض شود و این امر در گرو این است که رابطه به نفع کشور باشد و به اصطلاح از قبیل رابطه دو کشور مستقل باشد نه از قبیل رابطه گرگ و میش. این موضوعی است که افراد متخصص و کارشناس در سیاست خارجی ایران هماهنگ با متخصصین وزارت خارجه باید بدون ملاحظه حب‌وبغض‌ها و جناح‌بندی‌های کشور، منافع و مضار آن را در شرایط فعلی بررسی نمایند و اگر تشخیص دادند مصلحت در تجدید رابطه است، قاطعانه اقدام شود. اگر بنا باشد سوءسابقه موجب ترک رابطه باشد انگلیس و روس در گذشته بیش از آمریکا به ایران ضربه زده‌اند. پس ملاک، شرایط فعلی کشور و جهان و مصالح انقلاب و نظام است نه جریانات گذشته. امروز همه جهان به منزله یک خانه دارای چند خانواده است که رابطه با یکدیگر برای آنان ضرورت حیاتی دارد و این نکته قابل ذکر است با آنکه صهیونیسم، خود دست‌پرورده آمریکاست ولی صهیونیست‌ها در نقاط حساس سیاستگذاری آمریکا از جمله در تعیین سیاست‌های خارجی آن نقش کلیدی و تعیین‌کننده‌ای دارند و از برخی قراین و شواهد سیاسی استنباط می‌شود که صهیونیست‌های آمریکا مخالف ارتباط ایران و آمریکا می‌باشند و بالاخره اگر- فرضا- ترک رابطه با آمریکا حکم خدا هم بود یک حکم مقطعی بود نه حکم دایم.» (12/11/1377- بر گرفته از سایت دفتر آیت‌الله منتظری) ایشان در مقدمه این اظهارنظر، مثال‌های متعددی می‌زند که در دوران زندگی حضرات معصومین(ع) نیز دستوراتی صادر می‌شد، ولی با تغییر شرایط، آن دستورات لغو می‌شد. شاید یکی از بحث‌انگیزترین مسایل دوران اعتدال، موضوع رابطه ایران و آمریکا باشد. این امر که موافقان و مخالفان فراوان دارد و موضوعی است که در سطح سیاسیون و فرهیختگان پیش می‌آید، می‌تواند تا چندین سال چالش برانگیز شود. لذا هیچ اشکالی ندارد که نظرات مخالفان و منتقدان نیز در رسانه‌ها مطرح شود و از میان این بحث‌ها و اظهارنظرها، آنچه به نفع اسلام و ایران و مردم است، حاصل آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.