در انتظار گام اول
غلامعلی خوشرو . عضو تیم مذاکره هستهای دولت اصلاحات
در مورد مذاکرات دو روز گذشته در ژنو باید به دو نکته توجه داشت. نخست اینکه حق ایران بهعنوان عضو «انپیتی» برای غنیسازی مورد تایید و تاکید قرار بگیرد و به طرفهای غربی تفهیم شود موظف به تایید این حق هستند. دوم، اگر عدم اعتمادی نسبت به نیت ایران در طرفهای مقابل وجود دارد، با مکانیسمها و ابزارهای قانونی و دارای مشروعیت، به مرتفعشدن این نگرانیها کمک شود. البته «بیاعتمادی» امری ذهنی است یعنی همه میتوانند از بیاعتمادی به طرف مقابل سخن بگویند و خواستار اقداماتی برای رفع آن شوند! نیاز به اعتماد، نیازی مشترک میان ایران و غرب است و بهدستآوردن آن، هم از ابعاد فنی برخوردار است و هم سیاسی. در حوزه فنی، همکاری ایران با آژانس میتواند بهصورت کامل صورت گیرد که این جنبه مشکلی نیست. اما در بعد سیاسی، طرفین میتوانند به سمتی حرکت کنند که نسبت به نیات و تلاشهای سیاسی یکدیگر، احساس آرامش داشته باشند. این طبیعتا کار دشوارتری است، زمان بیشتری نیاز دارد و با حرف به دست نمیآید. با این حال غرب میتواند با شنیدن پیام انتخابات در ایران که رای به دولت تدبیر و امید و رای به اعتدال و خردورزی و تعامل با جهان بود با مردم
ایران همگام شود و این مشارکت مدنی و حضور تعاملگرا را ارج نهاده و مسیر همکاری را در پیش بگیرد. از این منظر، شرایط مناسب است. اگرچه پیرامون مذاکرات اخیر، اخبار خاصی اعلام نشده اما همه امیدوار هستند طرفین در قدم اول به یک چارچوب مشترک برسند که به نظر نگارنده میتواند دربرگیرنده این باشد که در انتهای این مسیر، حق غنیسازی برای ایران به رسمیت شناخته شده و ایران هم نکات مدنظر جامعه جهانی برای تضمین صلحآمیزبودن برنامه هستهای خود با تکیه بر فتوای مقاممعظمرهبری را مدنظر قرار دهد. اگر این تفاهم حاصل شود و غرب دریابد با تاکید روی تحریمها نمیتوان مردم ایران را به زانو درآورد و پیام رفتار مدنی ملت ایران در انتخابات را فهم کند، مسیر فعلی را رها میکنند تا تحریمها هرچه سریعتر برداشته شود. در این میان، دیدارهای دوجانبه صورتگرفته ایران و ایالات متحده و برخی دیگر از هیاتهای حاضر در مذاکرات، از این جهت دارای اهمیت است که هرکدام از این کشورها منافع و نگرانیهای خاص دارند. دیدار با طرف آمریکایی مهم است چه اینکه بارها حتی از سوی مسوولان آژانس اتمی گفته شده این آمریکایی هستند که فشار اصلی را بر دیگر کشورها وارد
میکنند تا تحریمها افزایش یافته و ماهیت حقوقی و فنی برنامه هستهای کشورمان، به فضای امنیتی تبدیل شود. این گفتوگوها برای روشنشدن آمریکاییها شده و اهداف صلحآمیز، فنی و حقوقی برنامه هستهای ما را تشریح میکند. اخیرا نکات مثبتی در برخورد آنها بوده که حتما باید روی این نکات مثبت کار کرد. اینکه در سخنان آقای اوباما، حق ایران برای غنیسازی به رسمیت شناخته شده، یک گام قابل قبول است. آنها اگر بتوانند ملاکهای عینی برای دریافت واقعیت صلحآمیز فعالیتهای هستهای ایران معرفی کنند و مسیر درستی و نیکی را در پیش بگیرند حتما میتوانند به ایران اعتماد کنند. جنبه عینی آن با مکانیسمهای آژانس و بازرسیهای بر طبق معاهده عدم اشاعه قابل حصول است. جنبه سیاسی نیز با همکاریهای منطقهای و جهانی قابل دسترسی است. توجه به نیازها و خواستههای عمومی، بشری، مبارزه با مواد مخدر و افراطیگری و تروریسم و توجه به حقوق پناهندگان است - که ایران همیشه دنبال آن بوده- مسیر خوبی برای همکاری است. در خاتمه ذکر این نکته ضروری است که این مذاکرات، پیچیده بوده و دارای ابعاد فنی، حقوقی، اقتصادی، امنیتی و سیاسی است. برای گشودن هرکدام از مسیرها،
نیاز به مشورت با پایتختهای شش کشور وجود دارد. سرعتدادن به مذاکرات، امری مثبت است و اگر طرفهای غربی در همین مذاکرات در اقدامی نمادین، لغو یا کاهش تعدادی از تحریمها را اعلام کنند نوعی پاسخ مثبت به رویکرد تعاملگرای دولت جدید و گامی برای پیشبرد مسیر مذاکره تلقی خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.