|

به بهانه تولد محمد زکریای‌رازی، کاشف الکل

کیمیایی که قربانی می‌گیرد

سعید برآبادی

محمد زکریای‌رازی، راضی نبوده و نیست که کشفش اینطور قربانی بگیرد. تنها در سال گذشته 40نفر به اعلام سازمان پزشکی‌قانونی با الکل مرده‌اند و تنها در یک واقعه، در رفسنجان، بیش از 200نفر را همین الکل مسموم کرده و به بیمارستان فرستاده. اگرچه هنوز مقامات رسمی درباره مصرف الکل روزه سکوت گرفته‌اند اما اگر این پوست دلخوشکنک و شیک‌وپیک شهر را بالا بزنی، زیر آن، اوضاع اگر نه ناجور، لااقل نافرم است. کشف جنجال‌برانگیز زکریای‌رازی، حالا با قیمت نه‌چندان گرانی، رقیب اصلی قوطی‌ها و شیشه‌های شیک مشروبات الکلی است که از مرزهای غرب قاچاق می‌شدند. در تهران، الکل «اتحادیه» که از گندم و خرما به دست می‌آید با غلظت‌های 70 و 90‌درصد به وفور فروخته می‌شود. سوپرمارکتی‌ها، در فروش این الکل منع قانونی نمی‌بینند و حتی می‌گویند هیچ‌ گیری هم در این زمینه نیست و می‌دانند اگر مشتری‌های چنین ماده عجیب‌وغریبی زیاد شده، نه برای مصرف دارویی است و نه برای گل‌انداختن زغال! جالب اما اینجاست که 12قرن بعد از زکریای‌رازی، کشف او هنوز قربانی می‌گیرد، یعنی هنوز هستند آدم‌هایی که نمی‌دانند به دلیل سوءاستفاده کارگاه‌های زیرپله‌ای چه بلایی دارند بر سر کبد و دستگاه گوارش خود می‌آورند و هر بار که بالا می‌روند، باید بیشتر و بیشتر نگران قدرت بینایی‌شان باشند که کوری یکی از اصلی‌ترین عواقب نوشیدن «اتانول» است.
تابوی سخن‌گفتن درباره الکل، پارسال شکسته شد وقتی که بهزیستی اعلام کرد می‌خواهد برای این مسئله در کشور فکری کند و «سند ملی مقابله» با آن را تهیه کرد. از همین‌جا بود که کم‌کم در مورد اطلاعات مصرف الکل سخن گفتند و بعضی‌ها همچنان سکوت را گارد دفاعی خود قرار دادند. حالا تنها رقم موجود در این میان، همان 200هزار نفر معتاد به الکلی است که ستاد مبارزه با موادمخدر اعلام کرده و بعید است که در این شرایط کسی بخواهد به این رقم بیفزاید یا از آن بکاهد. با وجود این، زیر پوست شهر، علاوه بر تولید و خرید و فروش و مصرف الکل‌های طبی، الکل‌های دست‌ساز هم به قیمتی ارزان در دسترس قرار دارند به این شرط که بتوانید فروشنده‌اش را پیدا کنید! آنچه روزگاری ابوریحان بیرونی از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین کیمیاگری زمان نام برده بود و هم او باعث شد، دانشمند گمنامی چون زکریای‌رازی به سرفهرست دانشمندان شیمی ایران بدل شود، حالا به نوشیدنی دردسرسازی بدل شده که هم مصرف آن آسیب اجتماعی است و هم آمار مرگ‌ومیر و بیماری‌هایش، غیرقابل چشم‌پوشی. با این همه می‌توان 700سی‌سی از همین بلای جان را ارزان‌تر از 10 هزار تومان خرید و به خندق بلا ریخت! ناگوارتر اینکه خرید و فروش اتانول در سوپرمارکت‌ها، این زمینه را برای نوجوان‌ها هم فراهم کرده که بی‌دغدغه و ارزان، سری گرم کنند و هنوز معلوم نیست که اخطاریه وزارت بهداشت مبنی بر طعم‌دارکردن الکل‌های طبی را کارخانه‌های تولید‌کننده این ماده شنیده‌اند یا نه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.