|

نگرانی‌های قابل درک

حامد طبیبی

1- شنیدن «هشدار» از زبان یک چهره سیاسی باتجربه به جریان سیاسی متبوعش، هر چه برای «رقیب» خوشایند است برای هم‌جناحی‌ها، با چاشنی تلخی همراه خواهد بود. آنها اگر باتدبیر باشند، می‌توانند از این رهگذر، عیوب را شناسایی و به ترمیم آن، اهتمام ورزند. ماجرا از سخنان محمدرضا باهنر در اجلاس دبیران استان‌های حزب موتلفه آغاز شد؛ جایی که دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین به صراحت اعلام کرد که اگر دیر بجنبند، گرایش فکری مجلس آینده هم عوض خواهد شد چرا که «رقیب» -بخوانید اصلاح‌طلبان- «برنامه خود را شروع کرده است». اگرچه پس از پیروزی معتقدان به اصلاحات و اعتدال در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم آن هم با حداقل شرایط و فضا و با تکیه بر برنامه‌ریزی دقیق رهبری اصلاحات، اصولگرایان به جای شنیدن پیام«ملت، کار را تمام کرد»، فرافکنی و تاکتیک «مصادره‌به‌مطلوب» را بر «درس‌گرفتن» از اشتباهات تاکتیکی و استراتژیک، ترجیح دادند اما بودند افرادی که به همفکران اصولگرای خود یادآور شدند مردم از نتایج هشت‌سال حاکمیت آنها در دولت، مجلس و سایر نهادها رضایت ندارند. سخنان باهنر اما با وجود هشدار به دوستان، فرازی داشت که تعجب بسیاری از اهالی سیاست را برانگیخت: «اصولگرایان چند دفعه باید از عدم اتحاد چوب بخورند و سرخط نیایند؟ ما از سال 76 تا 92 که روسای‌جمهور تغییر کردند، توفیقی نداشتیم در صورتی که در انتخابات‌های پارلمانی اکثریت اصولگرا انتخاب شده‌اند، اگرچه علت تامه اتحاد نیست و همان مثال سال 76 مصداق پیدا می‌کند، اما یکی از علل‌ها بوده است»! 2- محمدرضا باهنر، در عرصه سیاسی با مواضع متناقض و گاه متضاد، برای ناظران این عرصه و اصحاب رسانه، شناخته می‌شود. او روزی خود را کاشف محمود احمدی‌نژاد نامید و از گفت‌وگو با وزیر اطلاعات دولت اصلاحات برای درج «مهر تایید» روی پرونده استاندار سابق اردبیل برای تصدی‌گری شهرداری تهران سخن گفت. براساس آنچه خود باهنر مطرح کرده، وی در آن دیدار خطاب به یونسی می‌گوید که احمدی‌نژاد، فقط گزینه شهرداری تهران نیست بلکه گزینه جناح راست برای انتخابات ریاست‌جمهوری نهم نیز به شمار می‌رود! طرفه اینکه پس از حدود دو سال، باهنر در کنار علی لاریجانی برای موفقیت این چهره سیاسی متعلق به اردوگاه اصولگرایان سنتی در انتخابات سال 84، قرار گرفت چرا که لاریجانی، خروجی شورای هماهنگی نیروهای انقلاب - به ریاست ناطق‌نوری- بود و البته، کمتر کسی شانسی برای محمود احمدی‌نژاد قایل بود وقتی لاریجانی، ولایتی، باقر قالیباف و محسن رضایی برای اول‌شدن، «میدانداری» می‌کردند و از آن مهم‌تر، آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، نیم‌نگاهی به «آمدن» داشت. باهنر اما پس از انتخابات، ناگهان به محور اصلی لابی در مجلس هفتم برای گرفتن رای اعتماد برای وزرای دولت نهم بدل شد و برخی نمایندگان اصولگرای مجلس، از «سهمیه»‌های باهنر در کابینه سخن‌ها گفتند. در طول دوران حمایت تمام‌قد مجلس هفتم از محمود احمدی‌نژاد، نمایندگان فراکسیون اصولگرایان مستقل مجلس، بارها از رایزنی‌های پشت‌پرده «آقای بانفوذ» لب به‌شکوه و انتقاد گشودند. «ثمره‌هاشمی»، خواهرزاده باهنر هم در طول دوران هشت‌ساله احمدی‌نژاد، نفر سوم دولت بود و دایی او یعنی باهنر - به‌جز مقعطی کوتاه- نایب‌رییس مجالس هفتم تا نهم. پس از وقایع انتخابات ریاست‌جمهوری دهم اما نوک پیکان تندروهای جریان اصولگرا به‌سوی لاریجانی و باهنر گرفته شد و آنان متهم شدند که برای رای‌نیاوردن احمدی‌نژاد و موفقیت میرحسین موسوی، برنامه‌ها داشتند. بعد گفته شد که از سهمیه‌های باهنر در کابینه دهم، خبری نیست و این اتفاق نیز رخ داد. او هم پس از رای اعتماد به کابینه اعلام کرد اگر نظر رهبری نبود، هشت‌گزینه معرفی‌شده برای تصدی وزارتخانه‌ها، رای اعتماد نمی‌گرفتند؛ نقل‌قولی که در فضای خاص تابستان 88، بازتاب‌های بسیاری یافت. 3-در تمام هشت‌سال گذشته هم، مواضع جالب توجه باهنر، نقل مجالس بوده. یک‌بار احمدی‌نژاد را پرکار و حاصل مدیریت اصولگرایی نامیده و بار دیگر وی را عامل نابسامانی کشور خوانده است. گاهی از اینکه او تحریم‌ها را کاغذپاره نامیده، به‌وجد آمده و بار دیگر، تحریم‌ها را عامل شرایط نگران‌کننده کشور دانسته است. مواضع منتقدانه او البته در مدت کوتاهی که سودای تبدیل‌شدن به کاندیدای اجماعی اصولگرایان سنتی برای انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر را داشت، به‌مراتب پررنگ‌تر شد تا شاید داغ‌کردن تنور انتقادات از دولتی که روزگاری، معجزه‌اش می‌خواندند، بتواند آرای بخش‌های قابل‌توجه ناراضی جامعه را به‌سوی آنان جلب کند. او مانند دیگر همقطاران خود کوشید با سواکردن خرج اصولگرایان از دولت احمدی‌نژاد، امیدوار باشند که حافظه تاریخی مردم، همه «نذر و نیازها»ی جناح راست سابق برای رسیدن نیروی میانی آنها به ریاست‌جمهوری و سپس حمایت کم‌نظیر تا اردیبهشت 90 از احمدی‌نژاد را «ثبت» نکرده باشد. 4-شاید برخی تحلیلگران معتقد باشند مواضع چنین فردی را نباید چندان جدی تلقی کرد اما این زاده خطه کرمان و این چهره کهنه‌کار اصولگرایان سنتی، از باسابقه‌ترین پارلمانتاریست‌های این جریان به‌شمار رفته و در مواردی، نقش محوری را در فعالیت‌های جناح متبوع خود، ایفا کرده است. شاهد مثال، انتخابات شوراهای دوم شهر و روستا که پس از چهار ناکامی پیاپی از اصلاح‌طلبان، محمدرضا باهنر ذیل مدیریت عالی علی‌اکبر ناطق‌نوری، محوریت کار را به‌دست گرفت و با گماردن محمود احمدی‌نژاد عضو تشکل متبوع وی - جامعه اسلامی مهندسین- برای مدیریت اجرایی، فهرست «آبادگران ایران اسلامی» را متولد کرد تا جناح راست، با «موتور روشن، چراغ خاموش»، گام به‌میدان رقابت‌ها بگذارد. آنها از نام تازه و چهره‌های جوان‌تر و کمتر شناخته‌شده این جریان استفاده کردند تا ناکامی‌ دوباره، آنها را به ورطه غم سوق ندهد. مشارکت پایین تهرانی‌ها در زمستان سال 81 سبب شد تا این فهرست، وارد ساختمان بهشت شود و احمدی‌نژاد از فهرستی که خودش گزینشگر آن بود، رای اعتماد برای شهرداری تهران بگیرد. پس از آن اصولگرایان، شهرداری و شهردار را نمونه‌ای از مدیریت جریان خود، معرفی کردند. احمدی‌نژاد، نیروی باهنر در این مقطع سیاسی به شمار می‌رفت. 5-او از توفیق در انتخابات مجلس، پس از مجلس ششم هم سخن گفته اما به هر دلیلی علاقه‌مند نبوده، مختصات آن انتخابات و فضای ایجادشده از حیث رقابت برای اصلاح‌طلبان را هم بیان کند. نگرانی وی و سایر اصولگرایان از احتمال از دست‌رفتن انتخابات مجلس دهم برای آنان، البته قابل درک است. آنها می‌دانند مدل منسجم و هماهنگ خاتمی و سایر رهبران سیاسی اصلاح‌طلب و میانه‌رو، در انتخابات مجلس هم امکان تکرار دارد. اما احتمالا او، تجربه دولت هفتم - مجلس‌ششم را بار دیگر محتمل می‌بیند. وقتی مجلس پنجم که اکثریت آن در اختیار نیروهای جناح راست بود، از همراهی کافی با برنامه‌های دولتی که رای 20میلیونی مردم را همراه خود داشت سر باز زد، مردم نیز نمایندگانی همسو با برنامه‌های خاتمی به ساختمان سابق مجلس گسیل داشتند. نحوه مواجهه بخشی از مجلس نهم با دولت روحانی - که در ماجرای رای اعتماد تجلی یافت- نشانه‌هایی از تکرار تاریخ دارد که از ورای آن، بهتر می‌توان ریشه نگرانی اصولگرایان از رویکرد مردم به‌جریان آنها را دریافت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.