دفترهای «شکرستان» تجربهای موفقتر از «سارا و دارا» است
اسکندر و سلطان و ننهقمر روی دفتر مشق بچهها
علی حیدری
«یک ساعت توی فروشگاه شهروند ایستاده بودیم و سبد دفترها را زیرورو میکردیم. دنبال بهلول میگشتیم؛ همه بهلولها نقاشی بود و خطدار پیدا نمیشد. کلی سلطان بود، کلی ننه قمر یا بازرگان یزدی، ولی بهلول خطدار پیدا نمیشد. مثل بچه کوچکها دفترها را بالا و پایین میکردیم. آخرش یک خطدار پیدا کردیم ولی 80 برگ بود.» آرزو یکی از دفترها را با عکسهای شخصیتهای سریال کارتونی «شکرستان» روی جلد آنها، سر کار برده است و به همکارانش نشان میدهد. آرزو؛ 31ساله از تهران، مهندس ساختمان. سریال «شکرستان» مجموعه کارتونهایی است که تاکنون بیش از صد قسمت آن از شبکه دوم تلویزیون ایران پخش شده است. این سریال در نوروز 90 و 91 هم قسمتهای ویژهای برای کودکان داشت. شکرستان شهری است که در آن، شخصیتهای مختلف مردم با یک سلطان زندگی میکنند و هر قسمت، داستانی جدا دارد. داستانها تلاش میکنند حاوی پندهای اخلاقی برای کودکان نیز باشند اما پندها معمولا به قدری رو نیست که مخاطب را دلزده کند. شکرستان با تکنیک بریده مقوا ساخته شده و سازندگانش برای این سریال، حدود 180شخصیت خلق کردهاند. مرتضی احمدی کار نقالی این سریال را برعهده داشت و مرحوم
جلال ذوالفنون نیز موسیقی مجموعه را ساخت. بابک نظری و سعید ضامنی کارگردانان شکرستان هستند و این سریال، تولید مشترک مرکز انیمیشن حوزه هنری و شبکه دوم سیماست. سریال شکرستان بهسرعت بین کودکان و به همان اندازه، بین بزرگترها دیده و مشهور شد. از اردیبهشت امسال، دیویدیهای سریال شکرستان نیز، بهصورت دنبالهدار وارد بازار ویدیوی خانگی شده و تاکنون چهار دیویدی به بازار آمده است. حوزه هنری خود این فیلمها را در بازار پخش میکند. در روزهایی که مسوولان فرهنگی ایران در تلاش فراوان برای یافتن یک شخصیت ایرانی برای چاپ روی دفترهای مشق هستند، سریال شکرستان با استقبالی که از آن شده، یکی از گزینهها برای آنها بوده است. حوزه هنری تهران، بهدنبال شرکتی برای بستن قرارداد چاپ عکس شخصیتهای شکرستان، به شرکت «آزاده» رسید و امتیاز انحصاری استفاده از شخصیتهای این سریال را در ساخت لوازمالتحریر به این شرکت سپرد. رضا حدیدی مدیر شرکت «آزاده» است که 23سال در تولید لوازمالتحریر و دفاتر فانتزی تجربه داشته. او به «شرق» میگوید: «ما اواخر فصل بازار لوازمالتحریر، کار روی دفترهای شکرستان را شروع کردیم و توانستیم در فروش موفق عمل
کنیم. در کمترین زمان بهترین کار برای فروش محصولات شکرستان صورت گرفت.» دفترهای شکرستان در نمایشگاه لوازمالتحریر در اول شهریورماه رونمایی شد؛ در این نمایشگاه، سفره شکرستان پهن شد و بچهها با موضوع شکرستان روی سفره نقاشی کردند و برای هر نقاشی، یک دفتر با شخصیتهای این سریال کارتونی روی جلد آن گرفتند. استقبال بچهها از دفترها که زیاد شد، صداوسیما هم گزارشهایی از این دفترها پخش کرد و اشتیاق بازار را بیشتر کرد. آزیتا مادر دو دختر پنج و 10ساله است. دختر بزرگش دفترهای زیادی برای سال تحصیلی جدید خریده اما دفترهای شکرستان در آنها جایی نداشته است. مادرش میگوید: «دخترم همه دفترها، مدادها و کیفش را با انگری بردز «ست» کرده است. اینها سریال شکرستان را دیدهاند اما بین دفترهایی که میخواهند بخرند، اول انگری بردز را دوست دارند. البته از باب اسفنجی هم بدشان نمیآید ولی شکرستان، نه.» مدیر شرکت آزاده میگوید: «بچههای ما باید امروزی باشند و نمیتوانیم بگوییم که دفترهایی را با شخصیتهای خارجی نخرند. اما وقتی که شخصیتهایی مثل کارتون شکرستان، کلاهقرمزی و سنجد وجود دارد، میتوانیم آن را به نقطه موفقیت خود تبدیل کنیم.»
شرکت چاپکننده دفترهای شکرستان، تاکنون هشت شخصیت این سریال را روی جلد دفترها چاپ کرده و بناست که به تدریج شخصیتهای دیگر را وارد کند تا چند سال آینده، بازار را بتواند به تدریج به دست بگیرد. به گفته مدیر این شرکت، شخصیتهای «اسکندر» که نوزاد در سریال شکرستان است و «ننهقمر» پیرزنی خمیده که همیشه حرفهایش را بدون رودربایستی میزند، بیشترین فروش را میان هشت شخصیت چاپشده داشته است. با اینکه دفترهای شکرستان تلاش کردهاند از شخصیتهای ایرانی استفاده کنند، اما در برخی از نسخههای این دفاتر، به جای عبارت فارسی «شکرستان» از اصطلاح «Sugar Land» استفاده شده است. حدیدی میگوید: «در نسخههای اولیه دفترهای شکرستان، اول از کلمات انگلیسی استفاده کردیم و مشتری که به ما اعتماد کرد، از کلمات فارسی استفاده شد.» هنوز ورود دفترهای شکرستان به دو ماه نرسیده، کارش به کپی غیرمجاز هم کشیده است؛ مدیر شرکت تولیدکننده دفترهای شکرستان میگوید که یک شرکتی در اصفهان شروع به انتشار بیکیفیت دفترهای شکرستان کرده و حتی روی جلدش صد برگ چاپ کرده در حالی که داخلش 80 برگ بوده اما حوزه هنری کودک و نوجوان با اقدامات قانونی جلو آنها را گرفته
است. یکی از مشکلات بزرگ دفترهای شکرستان، گرانبودن آنهاست. تا به حال، دفترهای شومیز، فنری، نقاشی دستهدار و یادداشت دستهدار از مجموعه شکرستان وارد بازار شده است. دفترهای شومیز معمولی 50 برگ شکرستان دوهزارو500تومان و دفترهای 80 برگ این مجموعه، سههزارتومان است. مدیر شرکت تولیدکننده این دفترها میگوید: «امسال فرصت بسیار کمی داشتیم اما بنا داریم که برای سال آینده، در طرحها و سایزهای مختلف با قیمتهای متنوع دفترهایی تولید کنیم که خریداران در نقاط دور و نزدیک ایران به این کالا دسترسی داشته باشند. البته آن دفترها شومیز نیستند و مفتولی خواهند بود تا کسی که الان نمیتواند دفترها را بخرد، بتواند از دفترهای شکرستان استفاده کند.» رضا حدیدی، مدیر شرکت «آزاده»، آماری از فروش دفترهای شکرستان ارایه نمیکند. او میگوید: «برای ارایه آمار فروش، باید بگذاریم که فصل فروش تمام شود و بعد جمعبندی کنیم. ما فروش محصولات شکرستان را در آینده از طریق رسانه اعلام خواهیم کرد.» علی که یکی از خریداران دفترهای شکرستان بوده، میگوید: «پنج تا از دفترهای شکرستان را گرفتم. نه بچه دارم و نه خودم خیلی دفتر مصرف میکنم ولی کارتونهای
شکرستان را میدیدم و خوشم آمده بود. این دفترها را موقعی دیدم که با خانمم توی یک فروشگاه میچرخیدیم. او خوشش آمد و گفت یکی دو تا بخریم برای بچههای برادرش.» حالا، در فروشگاههای زنجیرهای سطح تهران، میتوان دید که قفسههای دفترهای شکرستان به همان شلوغی قفسه دفترهایی است که شخصیتهای کارتونی خارجی روی آن نقش بستهاند. به نظر میرسد مجموعه شکرستان با الهام از کارتونهای بزرگ دنیا، مجموعهای از شخصیتها را خلق میکند که میتواند در کنار کارتون، لوازمالتحریر، عروسک و اسباببازی نیز داشته باشد. پیش از اینکه دفترهای این مجموعه به بازار بیاید، عروسکهای شخصیتهای شکرستان وارد برخی مغازههای اسباببازیفروشی شده بود و حالا، شرکت «آزاده» قصد دارد شخصیتهای شکرستان را برای ساخت تخته شاسی و جامدادی نیز بهکار بگیرد. حدیدی، مدیر این شرکت میگوید: «ما برای رقابت با باب اسفنجی و بنتن و انگری بردز، همین ابزارهای فرهنگی را داریم؛ مثل شکرستان، کلاهقرمزی و شخصیتهای دیگر کارتونی ایرانی که باید قدر آنها را بدانیم.» در هر حال، شاید با شکرستان، تجربه ناموفق پروژه سارا و دارا تا حدودی در ذهن عموم مردم کمرنگتر شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.