|

هم‌بالین دریا، همرزم آفتاب

داریوش معمار

متولد مهرماه، درگذشته آبان، به خاک سپرده شده در کنار دلیران دلبار و دشتستان، دریا و آفتاب، منوچهر آتشی، سراینده سرنا و اسب سفید وحشی، جاودانه‌شده با عبدوی جت و اندوه نیلوفری، نیمای جنوب، شاعر نخل و سپیده و فایز، آنکه کودکی‌اش با رویا و عشق و افسانه گذشت و ادبیاتش با خیال و عشق و غزل غزل‌ها ماندگار شد. منوچهر آتشی صدای نوستالژی روستا در زمانه‌ای بود که آرام‌آرام برج‌ها شکل تازه‌ای از زندگی را بر فراز می‌بردند، او را جزو شاعرانی دانسته‌اند که معنای شعرش حاوی حسن‌نیتی غریزی در قبال طبیعت بی‌پیرایه دشت و کوه و دریاست، هرچند نام آتشی در کنار پنج ستاره درخشان شعر فارسی ننشسته، اما شعر او کرانه‌های وسیعی دارد که شاعران زمانه‌اش از فروغ فرخزاد تا شاملو، براهنی، رویایی و رحمانی و... را تحت‌تاثیر قرار داده، در میان هم‌عصران آتشی؛ سپانلو شعر او را دارای مایه‌هایی از رمانتیسم مردانه می‌داند و جواد مجابی آهنگ شعر وی را در آغاز همنشین شاعری یک شهرستانی، یک روستایی و یک ایلیاتی دانسته که شعر شهری و شهرنشینی را کوچک می‌انگاشت و با بغض به زندگی شهری نگاه می‌کرد. اما خود آتشی در مورد این حیات بدوی تعبیر جالبی دارد؛ او می‌گوید اجداد من در سال‌های دور به سبب‌های معلوم و نامعلوم به جنوب کشور کوچیده‌اند و ما اگر پدربزرگ‌ها را حدفاصل نسل‌ها در نظر بگیریم می‌شود گفت کمتر از 300سال است که از ریشه‌های خود دور افتاده‌ایم، اشاره او به کوچ اجباری کردهای زنگنه به جنوب ایران بوده که نسبتش را تمام‌عیار از ایشان می‌داند. این سرگشتگی و حیرانی معنای غایی همرزمی و همنوایی کلمه در شعر آتشی است و احتمالا از همان‌جا برای وی معنای روشن‌تری پیدا کرده که پدرش همرزم «چاه‌کوتاهی»ها و فرمانده تفنگداران ایشان می‌شود و خودش در نهایت هم‌خاک ایشان شده، آن‌وقت که بالینش دریا و سرزمینش قطعه کوچکی از مزار خانوادگی ایشان در بوشهر است اگر در کنار اینها خاطرات او از شروه‌خوانی و فایزخوانی مادر را هم بگذاریم، جنبه‌های پیوند روحی شاعر با آن سرانجام بی‌سرانجامی که در آخر برابر ساختمان‌های کشیده و ردیف تهران برایش رقم خورد، تابناک می‌شود. آتشی شاعری از سرزمین چوبک و رسول پرویزی و کنار محمد بیابانی و محمدرضا نعمت‌زاده و هم عصر باباچاهی، ابوالقاسم ایرانی و صدها شاعر است که دامنه‌های تاثیر کلامش بر کنارشان شکوه و هیبتی یگانه دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.