|

گره کور کهنه‌فروشان در اقتصاد

کهنه‌فروشان یا همان سمساری‌ها در کمال ناباوری نقش مهمی در اقتصاد دارند. امکان دارد ما را از جریان تکنولوژی جا بگذارند و حتی می‌توانند در اوج گرانی تامینمان کنند. محمدحسین کریمی‌پور، عضو اتاق بازرگانی تهران با ذکر چند نمونه از بازار کهنه‌فروشی ایران و جهان، نقش کهنه‌فروشان را در اقتصاد بیشتر نمایان می‌کند. او درباره پیامدهای اقتصادی رونق بازار کهنه‌فروشان به «شرق» اظهار کرد: این پرسش، یکی از پرسش‌های شایعی است که در مصاحبه مقطع دکترای اقتصاد از دانشجویان متقاضی سوال می‌شود و گرچه به ظاهر ساده به نظر می‌رسد اما در واقع یکی از پیچیده‌ترین پرسش‌های اقتصادی است. اینکه کهنه‌فروش‌ها چه تاثیری بر اقتصاد یک کشور می‌گذارند از چند وجه قابل بررسی است. اول اینکه سیاست‌های اقتصادی یک کشور بر چه مبنایی پایه‌گذاری شده و چه مدل اقتصادی بر آن کشور حاکم است و دوم آنکه در مورد چه کالایی صحبت می‌کنیم و در چه برهه زمانی؟ به‌عنوان مثال در آلمان دهه 80 رونق فروش اتومبیل دست‌دوم تاثیر منفی بر اقتصاد این کشور داشت زیرا کمپانی‌های خودرو‌سازی در آن برهه زمانی تبدیل به منابع رشد اقتصادی آلمان شده بودند و رونق کهنه‌فروشی خودرو، کمبود تقاضای اتومبیل ‌گرانقیمت را رقم زد و این پیامد منفی به شمار می‌آمد اما در دهه 90 و با اتحاد دو آلمان شرقی و غربی و عطش شدید به مظاهر زندگی غربی که اتومبیل گرانقیمت یکی از شاخصه‌های آن بود، رونق کهنه‌فروشی با توجه به تقاضای بالا و محدودیت منابع، تبدیل به پیامد مثبت می‌شود. یا رونق فروش‌ پوشاک گرم دست دوم در یوگسلاوی در شرایط جنگ، پیامد مثبت داشت زیرا صنایع نساجی آن کشور در زمان بحران قادر به پاسخگویی به تمام تقاضاهای موجود نبود. وی افزود: اگر از بعد تامین ابزار کار و سطح تکنولوژی یک کشور، به این موضوع نگاه کنیم می‌توان مکزیک و کشورهای آفریقایی را مثال زد. در این کشورها به دلیل پایین‌بودن سطح تکنولوژی تامین 80درصد ابزار کار و ماشین‌آلات صنعتی به صورت نو و دست اول نه ممکن است و نه صرفه اقتصادی دارد و در این کشورها بی‌شمار بنگاه‌های خرید ابزار کار دست دوم خارجی و بازسازی و تعمیر آن وجود دارد که از یک‌سو به نفع صنعت این کشورها و از سوی دیگر به لحاظ استهلاک این ماشین‌آلات به زیان محیط زیست است و در مورد یکسری از کالاها بحث استاندارد و بهداشت مطرح است مانند واردات اسباب‌بازی‌های دست دوم چینی به مصر که سرشار از آلودگی‌های نفتی و شیمیایی است. این اقتصاددان تصریح کرد: اما در کشور ما در شرایط فعلی از یک سو بحث سونامی جوانان مطرح است که در تحلیل دکتر نوری این سونامی در کشورهای مصر و تونس باعث فروپاشی‌های اجتماعی شد و در ایران نیز با توجه به شرایط اقتصادی و نیازهای اصلی این خیل عظیم جمعیتی، مشکلات اساسی در تامین معیشت جوانان ایجاد شده است و رونق کهنه‌فروشی‌ها می‌تواند تا حدی هزینه‌های زندگی قشر غالب جمعیتی را کاهش دهد و از سوی دیگر وضعیت اقتصاد تولیدی کشور مطرح است که در بازار رقابت‌های سنگین جهانی عقب افتاده است و شرایط تحریم و بی‌ثباتی اقتصاد داخلی فشار بر تولیدکنندگان را مضاعف کرده است که در صورت رونق بازار کهنه‌فروش‌ها، تیراژ تولید پایین می‌آید و اقتصاد تولیدی آسیب بیشتری می‌بیند. از طرف دیگر بحث عقب‌ماندگی تکنولوژی هم مطرح است که با رونق بازار کهنه‌فروش‌ها، مشتریان ایرانی از بازار تکنولوژی و پیشرفت آن عقب می‌مانند که این نیز در نوع خود و در بلندمدت آسیب زاست. کریمی‌پور در پایان تاکید کرد: با توجه به تمام وجوه این مساله، برای به کنترل درآوردن وضعیت بازار کهنه‌فروشان ایران، باید بسته شفاف سیاست‌های اقتصادی تهیه شود و اطلاعات تولید و مصرف و تقاضای هر کالا به صورت دقیق مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد و سپس برای این موضوع برنامه‌ریزی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.