|

گام متقابل ایران و «1+5»

پیتر جنکینز * . فرنگیس بیات

«حسن روحانی» از زمان روی‌کارآمدن به اندازه کافی نشان داده است که اکنون، عنان حکومت در ایران در دستان کسانی است که می‌توانند با غرب به مصالحه برسند. «اوباما» هم به سهم خود نشان داده که درک درستی از پیش آمدن این فرصت دارد. ساده‌ترین راه مذاکره برای رسیدن به یک راه‌حل، در ژنو در روز سه‌شنبه احتمالا این است که بر مواد اصلی معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و توانایی دولت جدید روحانی در محاسبه منافع ایران پرداخته شود. وقتی قرار به تامین منافع ملی ایران هم باشد، «ظریف» و روحانی تصمیم درستی خواهند گرفت. ایران در سال 2003 پیشنهاد بریتانیا، آلمان و فرانسه را برای توقف غنی‌سازی به مدت دوسال و ادامه همکاری با سازمان بین‌المللی انرژی اتمی پذیرفت. من به‌عنوان نماینده دایم بریتانیا در آژانس می‌توانم شهادت دهم که ایرانی‌ها در ارزیابی پیشنهاد‌ها جدا با فراست عمل می‌کنند. در این مورد خاص منافع ایران ایجاب می‌کند که اتفاقا این کشور به سمت تسلیحات هسته‌ای پیش نرود. ایران هیچ نیازی به بازدارندگی هسته‌ای ندارد. دشواری امنیتی این برنامه به‌قدری است که یک گام حساسیت‌برانگیز از سوی ایران می‌تواند یکی از همسایگان عرب این کشور را به ساخت بمب اتم سوق دهد. من باید روی ملاحظه دیگری هم تاکید کنم. حسن روحانی هم در سال 2003 و هم در نطق اخیرش نشان داد که نسبت به اینکه جهان چگونه ایران را می‌بیند، بی‌تفاوت نیست. اگر ایران عضو مورد احترامی از جامعه بین‌المللی در نظام بین‌الملل باشد، همچنان عضو ان‌پی‌تی و دولتی غیراتمی در کنار 185 عضو دیگر باقی خواهد ماند. از ایران می‌توان خواست تا ذخیره فعلی اورانیوم غنی‌شده سطح پایین خود را از دو نیروگاه غنی‌سازی خارج کند، آن را تحت پلمب سازمان بین‌المللی انرژی اتمی قرار دهد یا اینکه آن را از ایران خارج کند. در مقابل مذاکره‌کنندگان غربی باید دو پیشنهاد برای ایران آماده کنند. اول، لغو تحریم‌ها به‌ویژه تحریم‌های بخش ارتباطات مالی و صادرات نفت. دوم، نوعی ضمانت صریح که بعد از یک دوره ‌گذار، آمریکا و متحدانش آزادی ایران را برای کاربرد صلح‌آمیز فناوری هسته‌ای شامل غنی‌سازی برای تولید سوخت رآکتور مورد پذیرش قرار دهند. هرگونه بی‌میلی یا مقاومت برای فراهم‌کردن «تضمین وضعیت پایانی» آن هم در مراحل اولیه رسیدن به توافق بسیار خطرناک است. نگران‌کننده است که اوباما زیر فشار اسراییل یا کنگره بخواهد همچنان تحریم‌ها را سفت‌وسخت نگه دارد. اگر رییس‌جمهوری آمریکا تصمیم بگیرد بین از دست دادن این فرصت و تضمین رسیدن به یک توافقنامه، دست به انتخاب بزند، باید بپرسیم آیا انتخاب او انتخابی بی‌دغدغه خواهد بود؟ *نماینده پیشین بریتانیا در سازمان بین‌المللی انرژی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.