|

پناهندگان، مغضوبان روی زمین

حسین احمدی‌نیاز . حقوقدان بین‌الملل

غرق‌شدن کشتی حامل 500نفر پناهجویان از شمال آفریقا در آب‌های ساحل ایتالیا، تراژدی دیگری از وضعیت رقت‌بار پناهجویان را رقم زد. اگرچه از این دست حوادث به‌طور معمول هر ماه یا هر هفته در آب‌های اندونزی و استرالیا برای پناهجویان خاورمیانه‌ای اتفاق می‌افتد و مرگ آنان به امری عادی تبدیل شده است، شرایط سخت و رقت‌بار زندگی در شرق آفریقا، سوریه، افغانستان، پاکستان، یمن، عراق و سومالی باعث گسترش پناهندگی و افزایش موج آن شده است. کمیساریای عالی پناهندگان سازمان‌ملل متحد تاکنون چنین گستردگی از آوارگان به خود ندیده است. از سوی دیگر کشورهای مهاجرپذیر با تصویب و اجر‌ای قوانین سختی به‌شدت با ورود و پذیرش پناهجویان برخورد و عمل می‌کنند و متاسفانه سازمان‌ملل متحد نیز به علت فقدان بودجه و نبود اعتبارات کافی و عدم همکاری و همراهی دولت‌های عضو نتوانسته است به این وضعیت رقت‌بار پناهجویان سامان دهد. پناهنده حسب تعریف و شرایطی که کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد و کنوانسیون‌های بین‌المللی ارایه داده است، به کسی گفته می‌شود که در کشور محل تولد خود امکان تداوم حیات به صورت مسالمت‌آمیز نداشته و جان، مال و خانواده او در خطر باشند یا در وضعیتی باشد که حیات او تهدید می‌شود. متاسفانه فقدان استانداردهای زندگی سالم در کشورهای مبدا پناهندگان و وجود شرایط بهتر در کشورهای مقصد باعث شده ‌است تا پناهنده جان و هستی خود را به امید یافتن شرایط بهتر به خطر اندازد. تاکنون سازمان‌ملل متحد و نهادهای دولتی و غیردولتی دست‌اندرکار در این زمینه نتوانسته‌اند مکانیسم مناسبی برای حفظ جان پناهجویان فراهم کنند و برخوردهای خلاف مقررات حقوق بین‌الملل بشر از سوی دولت‌های مهاجرپذیر باعث ایجاد وضعیت‌های رقت‌انگیزی برای پناهجویان شده است. تراژدی غرق‌شدن کشتی حامل پناهجویان در ایتالیا و کشته و مفقودشدن حداقل 300نفر از آنان اولین و آخرین مورد نخواهد بود، سازمان‌ملل متحد و نهادهای مدنی بین‌الدولی و غیردولتی همانند دیده‌بان حقوق بشر و عفو بین‌الملل باید در پی ایجاد شرایط بهتر زیست در کشورهای مبدا پناهجویان باشند و با اتخاذ مکانیسم مناسب مانع بروز این شرایط شوند اگرچه امروزه انتقال غیرقانونی پناهجویان به یک تجارت پرسود تبدیل شده، متاسفانه دیوان بین‌المللی کیفری لاهه نتوانسته است برای برخورد قانونی و محکومیت این باندهای مافیایی اقدام خاصی انجام دهد. در جریان دزدی‌های دریایی در خلیج عدن و سومالی، همه کشورهای جهان متحد و به مبارزه با این پدیده شوم پرداختند اما برای مبارزه با باندهای قاچاق انسان تاکنون توفیق خاصی حاصل نشده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.