|

نشانه‌های «امید» بر بوم‌ها و دیوارها

مرتضی کاظمی . مشاور اقتصاد فرهنگ و هنر وزیر ارشاد

موفقیت گالری گلستان در برگزاری نمایشگاه «100اثر، 100هنرمند» در کنار موفقیت‌های هنر ایران در یکی، دو سال اخیر حاوی نشانه‌هایی بارز از تحولاتی است که در متن هنر ایران در حال شکل‌گیری است. در این یادداشت کوتاه علاقه‌مندم به بعضی از این نشانه‌ها اشاره کنم. 1 اولین نشانه دلیلی است بر امواج تحولات فرهنگی که چند سالی است شروع شده و به‌طور گسترده و فراگیر دیده می‌شود. این تحولات نشان از آن دارد که فرهنگ را دیگر به‌عنوان پدیده‌ای هزینه‌بر و غیر اقتصادی نمی‌توان قلمداد کرد و اتفاقا باید فرهنگ را به‌عنوان یک محرک اقتصادی و تاثیرگذار ببینیم. درواقع این نشانه، هشدار و در عین حال نویدی است به مسوولان و برنامه‌ریزان کشور که رویکردشان را نسبت به فرهنگ اصلاح کنند و به ظرفیت‌های اقتصادی فرهنگ و هنر مملکت توجه داشته باشند. 2 نشان دوم تحولات فرهنگ در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی است. به نظر من این موفقیت‌ها ثابت می‌کند فرهنگ ما به نیروی جدید در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی کشور تبدیل شده است. شواهدی از آن را می‌توانیم اینگونه ذکر کنیم كه «انتقال فرهنگ و هنر از حاشیه به متن زندگی مردم ما در ایران شروع شده است». این نکته به‌این معناست که هویت ملی ما رو به تقویت است و نقش فرهنگ در تثبیت امنیت ملی روزبه‌روز بیشتر می‌شود و توجه مردم ایران به ارزش‌های فرهنگی خودشان به‌عنوان یک ثروت معنوی در حال افزایش است. این تحولات با شروع دوران جدید حیات سیاسی و اجتماعی ایرانیان بعد از انتخابات مرداد 92 باعث شده که نقش و سهم فرهنگ در شکوفایی، ذوق، اندیشه و ادراک زیبایی‌شناسانه مردم ما بیش از پیش خودش را نشان دهد. 3 نشانه دیگر از منظر هنری است. این موفقیت‌ها به‌ویژه همین موفقیت اخیر گالری گلستان نشان می‌دهد که هنر ما اگرچه قبلا هم واجد ارزش‌ها و قابلیت‌های فراوانی بود اما این ارزش‌ها و قابلیت‌ها شناسایی و معرفی نشده بود و جامعه ما از آن بی‌خبر بود، جامعه ما آرام‌آرام ارزش‌های خودش را به رخ می‌کشد و امید می‌رود در طی سال‌های آینده به یکی از بازیگران اصلی صحنه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور تبدیل شود. 4 مبحث دیگر درمورد مدیریت فرهنگی است. موفقیت خانم لیلی گلستان، مدیر گالری گلستان در برپایی نمایشگاه 100 اثر، 100 هنرمند نشان می‌دهد که اگرچه گالری‌داری در مملکت ما عمری در حدود 65سال دارد و آغاز آن در مهر 1328 با تاسیس گالری آپادانا توسط استادانی چون محمود جوادی‌پور، حسین کاظمی و هوشنگ آجودانی شروع شد - و البته در طول این 65سال فرازونشیب‌های فراوانی داشته- اما نهاد خصوصی به اسم گالری در این دوران وارد مرحله جدیدی شده است. در واقع مدیریت گالری در مملکت ما در استانداردهای جهانی امروز مطرح می‌شود و این را باید به مدیران گالری‌ها تبریک گفت. این موفقیت یک پیشرفت در ارتقای مدیریت فرهنگی کشور به‌ویژه در عرصه هنر‌های تجسمی و نهاد مهم گالری در بخش خصوصی به‌حساب می‌آید که باید آن را تبریک گفت؛ هم به خانم لیلی گلستان که سابقه بسیار درخشان و طولانی در این پدیده دارند (که شأنشان فراتر از یک مدیر گالری به عنوان مترجم و نویسنده‌ای مجرب، چهره‌ای شناخته شده در جامعه هنری کشورمان است) و هم به جامعه تجسمی ایران. 5 نشانه آخری که فکر می‌کنم این موفقیت‌ها با خودش دارد حاکی از ورود هنر ایران به صحنه جهانی هنر است. اطلاع دارید امروزه فرهنگ و هنر یکی از الگوهای جدید رشد اقتصادی کشورهاست. اقتصاد فرهنگ یکی از بازیگران اصلی عرصه‌های اقتصادی است. صنایع فرهنگی با رشد چشمگیری که داشته حامل و ناقل ارزش‌ها و مفاهیم و مباحث جدید در حوزه‌های اندیشه، فلسفه و حکمت است. جای ایران، هنر ایران و هنرمندان ایران در صحنه‌های جهانی مدت‌هاست که خالی است ولی خوشبختانه با موفقیت‌های اخیر شناخت جهان نسبت به هنر ما به‌خصوص در عرصه هنرهای تجسمی روزبه‌روز در حال افزایش است و این نشان می‌دهد هنر مملکت ما توانسته با گام‌های بسیار وزین و موفق وارد این صحنه‌ شود. من به شخصه پیش‌بینی می‌کنم در آینده نزدیک حداقل در سطح آسیا خواهیم توانست یکی از بازیگران اصلی عرصه‌های هنری باشیم. از این جهت فکر می‌کنم مسوولان، هنرمندان و مردم ایران باید این نشانه‌ها را جدی بگیرند. این نشانه‌ها وظیفه و مسوولیت همه ما را سنگین‌تر می‌کند. ظرفیت جدیدی که در مسیر هنر ایران در حال شکل گرفتن است نیازمند حمایت همگی عواملی است که ذکر کردم و طبعا با شایستگی‌هایی که همه جای مملکتمان سراغ داریم می‌توانیم امید داشته باشیم که روزبه‌روز هنر ما پله‌های نردبان ترقی را بپیماید و در سطح جهان بدرخشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.