پاییز حافظیه
مزدک علینظری
15سال پیش در شیراز، پاییز شروع شد و من عاشق شدم. میگویند شیراز در اردیبهشت بهشت میشود و عطر بهارنارنجهایش چنان سکرآور است که شاعر هم نباشی، شعر خودش میآید. ولی من به پاییز آن شهر دل بستم. بعید است آنوقتها «کولی کنار آتش» منیرو را خوانده باشم، چون هرگز برای کشف کوچهباغهای قصردشت نرفتم. «شرق بنفشه» مندنیپور هم همینطور؛ بعدها خواندمش. حافظیهای که من شناختم، جایی بود ناکجا که هیچچیزِ هیچچیز درباره سحرش نه خوانده بودم، نه شنیده بودم. زمان کوتاه بود و شهر شیراز بزرگ و پر از دیدنی. همین شد که بیشتر شهودهایم در حافظیه رخ داد. چند سال پیشتر، با تیمی از بچههای دانشگاه به این شهر سفر کرده بودیم. وقت بازگشت، پای پلههای اتوبوس، آرزو کردم بتوانم یکبار دیگر به اینجا بیایم. حالا خیلی زود آرزویم برآورده شده بود. 70روز دوره آموزشی سربازی را در پادگانی شمال شهر شیراز گذراندم. جایی درست چسبیده به کمربندی و کوههای کناره، که شبها وقتی توی راهپلههای اضطراری خوابگاه مینشستیم، تکچراغ سبزرنگ قبه «باباکوهی» را میدیدیم. و نمیدانم چند نخ، چند پاکت سیگار دود کردیم به افتخار آن پیر حامی عاشقان. در چنین
حالوهوایی، اگر کسی دلش میگرفت و اشکش در میآمد، بچهها شروع میکردند به کفزدن و آوازهای شاد میخواندند تا جای غم، لبخند روی صورت همخدمتیمان بنشیند. بعد از خاموشی بود و افسرنگهبان که پیدایش میشد، از پایین داد میزد و انگشت هشدار تکان میداد و ما از طبقه سوم سیب و گلابی سمتش پرتاب میکردیم! یکبار که بقیه خواب بودند، رفته بودم توی تاریکی «چراغخانه» نشسته بودم پای شعله بزرگی که آبگرم درست میکرد برای صبحانه فردا. برای خودم آواز غمگینی میخواندم. یکدفعه دیدم کسی کنارم ایستاده؛ افسرجانشین بود که آمده بود برای سرکشی. جوان بود و خیلی مهربان با من حرف زد و از دردم پرسید. پرسید: «عاشقی؟» گفتم: «نه.» هنوز عاشق نشده بودم، یا شاید شده بودم و نمیدانستم. فقط یک میدان «اطلسی» میان پادگان ما و حافظیه فاصله بود. شبها، هرجای شهر که وقت مرخصی میگشتیم، مقصد آخرمان حافظیه بود. هوا سرد شده بود و کمکم با یکلا پیراهنی که لباس شخصی داشتیم، سردمان میشد. حتی پاهایمان توی پوتین، که زیر پاچه جینآبی قایمش میکردیم، یخ میزد. شب آخر بلیتهایم را شمردم؛ درست 40 تا بلیت پاره. درست چهلشب در حافظیه. بعضی وقتها که پول
داشتیم، میرفتیم توی چایخانه باصفایش و چای میخوردیم، بچهها قلیان میکشیدند. اما اکثر شبها روی نیمکتهای توی محوطه مینشستیم، لابهلای نارنجزاران حافظیه. همانجایی که مندنیپور نوشته روح خواجه بین درختهایش در رفتوآمد است. همانجا بود که چشمهای سیاهی راهم را بست، اما آن قصه دیگری است. من پیش و بیش از هرچیز عاشق پاییز حافظیه شدم. ستارهها شب شیراز را جوری چراغان میکردند، انگار نه انگار که در شهری. شببوها آه تو را در میآوردند و با همین چشمهایم آدمهایی را دیدم که هر شب دیوانه میشدند. کنار آرامگاه خواجه همیشه خلوت بود و از بلندگوها صدای شجریان و ناظری میآمد که حافظ میخواندند. احمد فالفروش که زال بود و میگفت 30سال است در حافظیه فال میفروشد و جمعهها در استادیوم آنطرف خیابان، به تماشاچیان فوتبال تخمه و سیگار میفروشد؛ حتی او هم رفته بود. انگار از تمام دنیا فقط تو مانده بودی و تو. انگار جهان همینجا بود و تنها تو مانده بودی و تو. تو بودی و حافظیه، در پاییزی که داشت قشنگترین فصل تمام عمرم را رقم میزد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.