|

با مخالفان «تنش‌زدايي» چه کنيم؟

داوود محمدي . سردبیر

عزم جدي و گام‌هاي مصمم تهران - واشنگتن در مسير تنش‌زدايي و پايان‌دادن به قهر 35ساله، بازتاب‌هاي متنوعي را در کشورمان به‌همراه آورده است. اکثريت قاطع افکارعمومي و فعالان سياسي جناح‌ها و گروه‌هاي مختلف، از رويکرد «نرمش قهرمانانه» و تدابير موثر روحاني و ظريف استقبال و حمايت خود را از روند موجود اعلام کرده‌اند، بخش ديگري از مردم و سياسي‌ها، قضاوت نهايي را به مشاهده نتايج مذاکرات و برآورد هزينه / فايده آن موکول کرده‌اند، اما گروهي از همان ابتدا، مخالفت و نارضايتي جدي خود از آشتي ايران و آمريکا را اعلان و در صف منتقدان ديپلماسي دولت يازدهم قرار گرفته‌اند. هرچند، شمار منتقدان در حدي است که بايد آنان را «اقليت» دانست اما بي‌تفاوتي يا کم‌توجهي احتمالي به نحوه تعامل اکثريت با آنان در زمره رخدادهايي است که بايد خطايي نابخشودني دانست. در اين ارتباط مراعات چند نکته، مفيد به‌نظر مي‌رسد:
1- اصولا يکي از وجوه تمايز جوامع توسعه‌يافته با ساير جوامع در آن است که «اقليت» مي‌تواند بدون هراس از برخورد امنيتي / قضايي و بي‌واهمه از فشار رسانه‌اي تخريبي، صداي خود را بلند کرده و استدلال خويش را به گوش ديگران برساند. در جوامع درحال‌گذاري همانند ايران که عادت به شنيدن صداي يکديگر و تحمل «چندصدايي» در فرهنگ سياسي و اجتماعي‌مان هنوز از استحکام لازم برخوردار نيست، ترويج گفت‌وگو ميان موافقان و مخالفان رابطه با آمريکا مي‌تواند تمرين مناسبي براي تقويت «گفتمان» در حوزه‌هاي مختلف باشد. در اين ميان، رسانه‌ها و به‌ويژه صداوسيما از طريق دادن تريبون به موافق و مخالف، قادرند نقش عمده‌اي در نهادينه‌شدن فرهنگ گفت‌وگوي ملي در مباحث حساس، ايفا کنند.
2- «دشمني» ديرپاي 35ساله با ايالات‌متحده که از پشتيباني رسانه هاي رسمي هم برخوردار بود، چنان در تاروپود انديشه بخشي از جامعه ريشه دوانده که نمي‌توان انتظار داشت؛ آنان در فاصله کوتاه چندهفته‌اي به اردوگاه موافقان بپيوندند و حامي تجديد رابطه با «شيطان بزرگ» شوند. واقعيت آن است سرعت حيرت‌انگيز و عمق غافلگير‌کننده تنش‌زدايي تهران - واشنگتن، در حدي است که اين گروه از ايرانيان در «شوک» فرو رفته‌اند و رواست «اکثريت» ضمن احترام به حق ابرازنظر آنان و پرهيز از تخطئه‌شان، بکوشند در روندي «اقناعي»، منتقدان را به موافق تبديل کنند. به اين‌ترتيب، خطر «زيرزميني»شدن حاملان انديشه مخالف و «اقدامات» تند احتمالي طيفي از آنان، در آينده، مهار خواهد شد. 3- فراموش نکنيم يکي از انتقادهاي طرفداران تنش‌زدايي با ايالات‌متحده طي سال‌هاي گذشته آن بود که هواداران ادامه خصومت با واشنگتن به آنان مجال طرح موضع و دفاع از استدلالشان را نمي‌دهند. اکنون که «بادها خبر از تغييرفصل مي‌دهند» زيبنده نيست همان شيوه عمل مورد انتقاد، به راهنماي موضع‌گيري در قبال منتقدان آشتي با کاخ‌سفيد مبدل و فرصت بيان ديدگاه از اينان سلب شود. 4- ديپلمات‌هاي کشورمان سر ميز مذاکره مي‌توانند با ارجاع آمريکايي‌ها به وجود منتقدان سرسخت ايراني که خواهان عادي‌سازي رابطه نيستند، قدرت «چانه‌زني» خود را افزايش دهند و بکوشند با دريافت حداکثر امتيازات، حداقل امتياز را به رقيب واگذار کنند. بي‌ترديد، ديپلمات‌هاي ايالات‌متحده هم با به‌رخ‌کشيدن مخالفان آمريکايي آشتي با ايران، اهداف مشابهي را تعقيب خواهند کرد و اينجاست که حضور منتقدان ايراني مذاکرات، از «تهديد» به «فرصت» تغييرماهيت داده و نقش کنترل‌کننده لابي اسرایيل در واشنگتن را ايفا خواهند کرد. 5- ناگفته پيداست، به همان ميزان که مجريان و حاميان بهبود مناسبات با آمريکا بايد نگاه منصفانه به منتقدان خود داشته باشند، منتقدان نيز وظيفه دارند مراعات الزامات نقد منطقي را در دستور کار خويش قرار دهند. بر اين اساس، زدن انگ‌هايي مانند «خائن»، «جاسوس» و... به مجريان و هواداران تنش‌زدايي با آمريکا يا اقداماتي مثل هجوم فيزيکي يا پرتاب لنگه‌کفش به رييس‌جمهوري کشور و همراهان وي، اقدامات مذموم و غيرقابل‌دفاعي است که نمي‌توان آنها را زير شعار «آزادي مخالف» استتار کرد. تضارب ‌آرا و تفاوت ديدگاه‌ها از اصلي‌ترين نشانه‌هاي پويايي و سرزندگي جوامع است و رخداد بحث‌برانگيز تنش‌زدايي تهران - واشنگتن، بزنگاه مناسبي است تا تحمل رقيب و مدارا با مخالفان، بيش‌ازپيش تقويت شده و الگويي تاثيرگذار و جذاب براي آينده و آيندگان، به يادگار گذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.