|

«نشر» خوابیده است

حکم معاون فرهنگی روی میز وزیر

فرزانه ابراهیم‌زاده : 45روز پیش که علی جنتی اتاق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را از سیدمحمد حسینی تحویل گرفت؛ همه تصور می‌کردند نخستین معاونتی که معرفی شود؛ معاونت فرهنگی باشد؛ معاونتی حساس و در عین حال مهم که از 12 شهریور سال 92 با «سرپرست» اداره می‌شد. این معاونت پیش از حضور جنتی در هشت‌سال گذشته و با تغییر متوالی مدیران و سیاست‌های سلیقه‌ای آنان با فرازونشیب‌های فراوانی مواجه بوده. ممیزی‌های سلیقه‌ای، بلاتکلیف‌نگه‌داشتن کتاب‌ها در زمان‌های طولانی، بررسی چندباره و ممیزی کتاب‌های چاپ چندم، معلق‌کردن و نگاه‌داشتن پروانه ناشران و ممنوع کردن فعالیت برخی از آنها، بالا رفتن قیمت کاغذ و منابع نشر، بلاتکلیف ماندن ساخت و راه‌اندازی شهرک‌های چاپ و کارخانه‌های کاغذ و... تنها بخشی از مشکلات چاپ و نشر در هشت‌سال گذشته بود که باعث قهر و دلگیری بسیاری از اهالی فرهنگ شد و در یک کلام، فرهنگ را با چنان بحرانی روبه‌رو کرد که در دو دوره گذشته ریاست‌جمهوری دهم و یازدهم رفع این مشکلات جزو شعارهای تبلیغاتی نامزدها شد. اما با روی‌کارآمدن دولت میانه‌روی حسن روحانی و تاکید او بر احترام به اهالی فرهنگ و هنر به نظر می‌رسید عزم دولت در تغییراتی در رویه فرهنگی جدی باشد. با مشخص شدن حضور علی جنتی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، او در نخستین گفت‌وگو‌هایش با اشاره به مشکلات فرهنگی کشور از برداشتن ممیزی پیش از انتشار صحبت کرد؛ موضوعی که بین اهالی فرهنگ و هنر با واکنش‌های زیادی روبه‌رو شد. طرحی که یکی، دو هفته بعد از رای‌اعتماد جنتی گفته شد مخالفت ناشران باعث عملی‌نشدن آن شده است. جنتی در نخستین هفته حضورش در بهارستان تکلیف دو معاونت هنری و سینمایی را مشخص کرد ولی معرفی معاونت فرهنگی را به آینده‌ای نزدیک موکول کرد. او در مراسم تودیع و معارفه معاون هنری در پاسخ به سوال «شرق» درباره این معرفی ضمن تاکید بر مهم‌بودن معاونت فرهنگی از دقت و بررسی بیشتر برای انتخاب این معاونت خبر داد. آخرین گمانه‌‌زنی‌ها اما با گذشت بیش از یک‌ماه از استقرار دولت جدید و در حالی که معاونان دیگر دست به تغییر و تحولات در سطح مدیران کل زده‌اند؛ معاونت فرهنگی همچنان بدون معاون جدید با مدیران قبلی رویه خود را ادامه می‌دهد؛ رویه‌ای که باعث شد ناشران و نویسندگان زیادی بلاتکلیف باقی‌ بمانند. در چند ماه گذشته بسیاری از ناشران از سپردن کتاب تازه به اداره کتاب دست نگه داشته و منتظر مانده‌اند ببینند چه کسی قرار است بعد از محسن پرویز، بهمن دری و علی اسماعیلی سکان معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به دست بگیرد و این کشتی‌به‌گل‌نشسته فرهنگی را به ساحلی امن هدایت کند. گزینه‌ای که بعد از پیگیری‌های «شرق» به نظر می‌رسد انتخابش قطعی شده و قرار است تا روزهای دیگر نامش به‌طور رسمی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شود، «سیدعباس صالحی» است؛ چهره‌ای کمترشناخته‌شده که ظاهرا حضورش در ساختمان شماره‌یک بهارستان قطعی شده است. منابع آگاه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با تایید قطعی شدن توافق میان جنتی و صالحی گفتند که حکم صالحی در انتظار امضای نهایی وزیر و ابلاغ است. در این بین به‌نظر می‌رسد نگاه اهالی فرهنگ و ناشران به این انتخاب، مثبت است. اما سیدعباس صالحی کیست؟ از حوزه علمیه تا نظریه‌پردازی سیدعباس صالحی مانند حسین انتظامی معاون مطبوعاتی، متولد مشهد است. او در سال 1342 در مشهد به دنیا آمده است و دکترای فلسفه دارد. صالحی از سال 1351 وارد حوزه علمیه مشهد شد، دروس مقدماتی، سطوح مقدماتی و عالی را در حوزه علمیه مشهد گذراند؛ از سال 60 به حوزه علمیه قم عزیمت کرد و دروس خارج را تا سال 68 در آن حوزه گذرانیده و مجددا به مشهد عزیمت داشته و در دروس خارج استادان مشهد ادامه تحصیل داد. در سال 76 مجددا به حوزه علمیه قم مراجعت تحصیلی و علمی داشت. او از شاگردان حضرات آیات وحیدخراسانی، شیخ‌جواد تبریزی، ‌آیت‌الله زنجانی، آیت‌الله علم‌الهدی در حوزه علمیه بوده است و مدتی نیز در کسوت روحانی فعالیت کرد. اما ظاهرا بعد از ادامه تحصیل در رشته فلسفه از کسوت روحانیون خارج شد و در محضر استادانی چون ابراهیمی‌دینانی، انصاری‌شیرازی و حسن‌زاده‌آملی فلسفه را خوانده است. صالحی همچنین از ابتدای ورود در حوزه، فعالیت‌های تدریس داشت و به تدریس اصول فقه، شرح لمعه، معالم و مکاسب مشغول بود. در سال‌های 67-65 سردبیر مجله حوزه و در سال‌های 76-73 مسوول دفتر تبلیغات اسلامی خراسان بود، از سال 76 تاکنون در سه دوره متوالی عضو هیات‌مدیره دفتر تبلیغات اسلامی (و سپس عضو هیات‌امنای آن) شد. صالحی از سال 78 مدیرمسوولی و سردبیری نشریه «پگاه» را برعهده داشت که تاکنون 176 شماره از آن منتشر شده است. گزینه احتمالی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین تالیفاتی از جمله «تفسیر راهنما»، کتاب «حوزه و روحانیت»، «‎دانشگاه و دانشجو» داشته است، البته 22 مقاله هم نوشته که از آن جمله می‌توان به، ‎ابوذر امام، اسوه امام، ‎امام و سلوک تفسیری و... اشاره کرد. صالحی در چند سال گذشته همچنین یادداشت‌ها و مقالاتی در حوزه‌های فرهنگی و معارفی در روزنامه‌ها و مجلات و خبرگزاری‌ها از جمله خبرآنلاین داشته است که از آن جمله می‌توان به یادداشت «زخم چرکین شنود و تجاوز به حریم خصوصی» اشاره کرد که در تیر سال‌جاری درباره شنود از دفتر علی مطهری نوشته است. او همچنین سال گذشته در برابر صحبت‌های حسن عباسی از تئوریسین‌های دوره دولت دهم پاسخ‌هایی به شبهاتی که از سوی او مطرح شده بود داد. اما در نظرات منتشرشده صالحی نکته‌ای درباره اندیشه‌های فرهنگی و نظراتش در حوزه کتاب وجود ندارد و به نظر می‌رسد که باید منتظر ماند تا عملکردش در معاونت پرده از این اندیشه‌ها بردارد. البته تلاش روزنامه «شرق» برای تماس با سیدعباس صالحی بی‌نتیجه ماند. همه کسانی که می‌توانستند معاون باشند اما از زمان مشخص‌شدن وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به جز صالحی، گزینه‌های دیگری برای تصدی این سمت وجود داشتند که بعضی از آنها بارقه‌های پررنگ امید را برای اهالی فرهنگ رقم زدند و قبول کردن این سمت از سوی آنها می‌توانست یک گام مثبت برای احقاق شعارهای فرهنگی جنتی باشد. نام طه هاشمی به‌عنوان گزینه جدی مطرح بود. طه هاشمی که مهم‌ترین سمتش معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی بود با توجه به سوابقش گزینه‌ قطعی به نظر می‌رسید اما ناگهان خبر انتصاب وی به‌عنوان معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی، بار دیگر معادلات را برهم زد. در این ماه‌ها نام خسرو طالب‌زاده، محمود برازش (مدیر انتشارات به‌نشر)، طه مرقاتی (قائم‌مقام و رییس مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی) هم مطرح شد آنها نیز قطعی نشدند. در این میان خسرو طالب‌زاده یکی از گزینه‌های مناسب برای این سمت بود. اما در کنار اینها گزینه‌های نگران‌کننده‌ای برای اهالی فرهنگ چون محمد اللهیاری که از شش سال پیش ریاست اداره کتاب را برعهده داشته و بیشتر فشار را بر اهالی کتاب و ناشران وارد کرده است نیز مطرح بود. البته در این میان گزینه کمی عجیب‌وغریب فرزاد جمشیدی هم مطرح شد. حالا به نظر می‌رسد با قطعی‌شدن احتمالی حضور سیدعباس صالحی در معاونت فرهنگی باید منتظر ماند تا گزینه‌ ناشناس علی جنتی چقدر می‌تواند شعارهای فرهنگی و وعده‌هایش را به اهالی فرهنگی برای خانه پدری دانستن وزارت فرهنگ عملی کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.