|

زبان زور را کنار بگذاريم و متمدن باشيم

ولاديمير پوتين . مترجم: جاويد ثمودي

حوادث اخير در قبال بحران سوريه مرا وادار کرد تا به‌طور مستقيم با مردم آمريکا و رهبران سياسي آنها صحبت کنم. اين امر از آن جهت حايز اهميت است که هم‌اکنون ارتباط و تعامل چنداني ميان جوامع ما وجود ندارد. روابط مسکو-واشنگتن مقاطع مختلفي را پشت‌سر گذاشته است. ما در دوره جنگ سرد مقابل يکديگر قرار داشتيم. اما در برهه‌اي متحد هم بوديم و توانستيم در کنار يکديگر آلمان نازي را شکست دهيم. پس از آن نيز سازمان ملل متحد با هدف جلوگيري از ويراني‌هاي مجدد تشکيل شد. بنيانگذاران سازمان ملل متحد به‌خوبي مي‌دانستند تصميم‌هايي که بر جنگ و صلح اثرگذارند، باید با اجماع تمام اعضا اتخاذ شوند. همچنين با رضايت ايالات‌متحده، حق وتو توسط اعضاي دايم شوراي امنيت سازمان ملل متحد در منشور سازمان‌ملل گنجانده شد. هيچ‌کس تمايل ندارد که سازمان ملل متحد نيز به سرنوشت جامعه ملل دچار شود، سازماني که به‌خاطر عدم برخورداري از قدرت واقعي از هم فروپاشيد. اگر چنانچه کشورهاي بانفوذ و پرقدرت سازمان ملل را دور زده و بدون مجوز شوراي امنيت اقدام به حمله نظامي کنند، امکان تحقق چنين سناريويي براي سازمان ملل نيز وجود دارد. حمله احتمالي ايالات‌متحده به سوريه، به‌رغم مخالفت بسياري از کشورها و رهبران مذهبي و سياسي مهم از جمله پاپ مي‌تواند به کشتار انسان‌هاي بي‌گناه و اوج‌گيري خشونت‌ها منجر شود و منازعه به خارج از مرزهاي سوريه گسترش يابد. هرگونه حمله مي‌تواند ضمن افزايش خشونت‌ها، موج جديدي از تروريسم را به‌دنبال خود به ارمغان آورد. اين امر مي‌تواند تلاش‌هاي چندجانبه براي حل‌وفصل بحران هسته‌اي ايران و روند صلح ميان اسراييل و فلسطين را تضعيف کند و موجب بروز بي‌ثباتي بيشتر در خاورميانه و شمال آفريقا شود. چنين شرايطي مي‌تواند تمام موازنه و نظم و نظام حقوق بين‌الملل را نيز از بين ببرد. ما در سوريه شاهد جنگ براي تحقق دموکراسي نيستيم، بلکه منازعه‌اي مسلحانه ميان دولت و مخالفان در جريان است، آن هم در کشوري که اديان مختلفي در آن وجود دارد. هم‌اکنون در سوريه عده معدودي به‌دنبال استقرار دموکراسي هستند. در مقابل، ما با گروه‌هاي افراطي و جنگجويان القاعده روبه‌رو هستيم که با دولت روسيه در حال جنگ هستند. وزارت‌خارجه ايالات‌متحده جبهه النصره و دولت اسلامي عراق و شامات را در فهرست گروه‌هاي تروريستي قرار داده است. اين منازعه داخلي که با کمک تسليحاتی کشورهاي خارجي به معارضان شعله‌ور شده، يکي از خونبارترين منازعه‌ها در طول تاريخ است. ورود مزدوران مسلح از کشورهاي عرب و صدها شبه‌نظامي از کشورهاي غربي و حتي روسيه موجب نگراني عميق ماست. آيا اين امکان وجود ندارد که آنها با تجربياتي که در سوريه کسب مي‌کنند به کشورهاي ما بازگردند؟ بسياري از گروه‌هاي افراطي پس از جنگ در ليبي وارد مالي شدند. بي‌ترديد، اين شرايط براي همه ما خطرناک است. هنوز هم حقوق بين‌الملل پابرجاست، حال چه خوشايند ما باشد چه ما آن را نپسنديم. طبق مفاد حقوق بين‌الملل کنوني، توسل به‌ زور تنها با مجوز شوراي امنيت يا دفاع از خود امکان‌پذير است. هر اقدام يا شيوه ديگری طبق منشور سازمان‌ملل غيرقابل‌قبول است و اقدام خصمانه تلقي مي‌شود. هيچ‌کس ترديدي ندارد که در سوريه از گازهاي سمي استفاده شده اما دلايل کمي وجود دارد که من بپذيرم ارتش سوريه از آن بهره برده باشد. درمقابل، به باور من اين سلاح‌ها از سوي گروه‌هاي مخالف استفاده شده تا از اين طريق بتوانند زمينه دخالت خارجي را به‌وسيله حاميان قدرتمند خارجي خود فراهم کنند؛ حامياني که از اين بنيادگرايان پشتيباني مي‌کنند. هم‌اکنون گزارش‌هايي وجود دارد که نشان مي‌دهد شبه‌نظاميان خود را آماده حمله به اسراييل مي‌کنند و ما نبايد چنين گزارش‌هايي را ناديده بگيريم. نکته‌اي که بايد به آن توجه داشت اين است که مداخله نظامي در منازعات داخلي کشورها به موضوعي پيش‌پاافتاده براي ايالات‌متحده تبديل شده است. آيا چنين اقدام‌هايي در راستاي تامين منافع بلندمدت آمريکا قرار دارد؟ من که ترديد دارم. ميليون‌هانفر در سرتاسر جهان ديگر آمريکا را به چشم يک الگوي دموکراسي نگاه نمي‌کنند، بلکه اين کشور را تنها متکي به استفاده از قدرت و زور عريان مي‌بينند؛ کشوري که به بهانه شعار «يا با ما هستيد يا عليه ما» اقدام به ائتلاف مي‌کند. در شرايط کنوني، توسل به زور ديگر کارايي خود را از دست داده و بي‌فايده شده است. افغانستان از شرايط مطلوبي برخوردار نيست و هيچ‌کس نمي‌داند که پس از خروج نيروهاي بين‌المللي چه بر سر اين کشور خواهد آمد. ليبي به قبايل و گروه‌هاي مختلف تقسيم شده است. در عراق هم‌اکنون جنگ داخلي وجود دارد که در آن هرروز ده‌هانفر کشته مي‌شوند. در ايالات‌متحده، بسياري به مقايسه سوريه و عراق مي‌پردازند و اين پرسش را مطرح مي‌کنند که چرا دولت آنها بار ديگر مي‌خواهد اشتباه‌هاي پيشين خود را تکرار کند. آنچه اهميت دارد اجتناب‌ناپذيربودن تلفات هم در ميان کودکان و هم در ميان افراد مسن است؛ افرادي که حمايت از آنها بهانه اصلي حمله احتمالي به سوريه است. واکنش جهان به چنين حمله‌ای مطرح‌ساختن اين پرسش خواهد بود: «اگر نتوان به حقوق بين‌الملل تکيه کرد، پس آيا نبايد به فکر يافتن راه‌هاي ديگر براي تامين امنيت خود بود؟» از اين‌رو، کشورهاي بيشتري درصدد دستيابي به سلاح‌هاي کشتارجمعي برخواهند آمد. درواقع، اين گزاره منطقي است: «اگر بمب داشته باشيم، هيچ‌کس به ما آسيبي نخواهد رساند». حال، در شرايطي که ما به‌دنبال تقويت معاهده منع گسترش سلاح‌هاي اتمي هستيم، در حقيقت با چنين اقدام‌هايي خودمان و با دست‌هاي خودمان آن را تضعيف خواهيم کرد. ما بايد استفاده از زبان زور را کنار بگذاريم و به مسير حل‌وفصل سياسي و ديپلماتيک متمدنانه بازگرديم. در روزهاي گذشته فرصت جديدي براي اجتناب از توسل به اقدام نظامي به‌وجود آمده است. ايالات‌متحده، روسيه و تمام اعضاي جامعه جهاني بايد از تمايل دولت سوريه براي موافقت با نظارت و کنترل جهاني بر زرادخانه‌هاي شيمیايي و معدوم‌ساختن متعاقب آنها استقبال کنند. از سخن باراک اوباما اينگونه برمي‌آيد که ايالات‌متحده اين تغيير و تحولات را جايگزيني مناسب براي اقدام نظامي مي‎داند. من از علاقه رييس‌جمهور آمريکا در تداوم گفت‌وگوها درخصوص سوريه استقبال مي‌کنم. ما با همکاري با يکديگر باید اين اميد را زنده نگه‌داريم. همان‌گونه که ما در اجلاس گروه هشت در ايرلندجنوبي در ماه ژوئن به توافق رسيديم، اين گفت‌وگوها بايد ادامه پيدا کند. اگر چنانچه بتوانيم از اعمال زور در سوريه اجتناب کنيم، شرايط موجود در نظام بين‌الملل بهبود خواهد يافت و اعتماد متقابل نيز افزايش مي‌يابد. تحقق چنين شرايطي درواقع به‌منزله موفقيت مشترک ماست و زمينه را براي همکاري بيشتر درخصوص موضوعات مهم ديگر فراهم خواهد ساخت. هم‌اکنون اعتماد ميان من و باراک اوباما درحال افزايش است و من به اين خاطر بسيار خرسندم. من به‌دقت سخنراني اخير وي را گوش دادم. البته بايد به اين موضوع اشاره کنم که من مخالف نظرات وي درخصوص استثناگرايي هستم، به‌ويژه جايي که باراک اوباما به اين موضوع اشاره کرد نوع سياست‌هاي آمريکا وجه‌تمايز اين کشور با ساير دولت‌هاست و اين کشور را به يک استثنا تبديل کرده است. اين امر بسيار خطرناک است که رييس‌جمهور آمريکا شهروندان خود را تشويق کند خود را متفاوت از ديگران ببينند و خود را استثنا بدانند. حال انگيزه اصلي وي از اين نوع اظهارات هرچه مي‌خواهد باشد. کشورهاي بزرگ و کوچک، ثروتمند و ضعيفي در دنيا وجود دارند. کشورهايي وجود دارند که از ديرباز داراي دموکراسي هستند و برخي نيز به‌دنبال رسيدن به دموکراسي هستند. سياست‌هاي اين کشورها با يکديگر متفاوت است. ما همه با يکديگر تفاوت داريم اما زماني که خواستار بهره‌مندي از الطاف خداوند هستيم، نبايد فراموش کنيم که خداوند همه ما را يکسان و برابر آفريده است.
منبع: نيويورک‌تايمز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.