|

«خط سرخ» پنجاه ساله شد

ترجمه: نگار حسینی

«خط داغ یا خط سرخ راه‌اندازی شد تا داغی احساسات به شعله‌ور شدن بحران‌ها منجر نشود. نوشتن، با حذف بخشی از احساسات، می‌تواند فضا را آرام‌تر کند و البته که خط داغ به‌واقع یک خط صوتی نبود، یک امکان نوشتاری یا تلکس بود. امکانی که در آغاز راه‌اندازی، ابتدایی بود و البته هنوز هم هست. این جمله‌ای است که «جک متلوک»، سفیر اسبق ایالات متحده آمریکا در اتحاد جماهیر شوروی در 50سالگی خط داغ میان واشنگتن و کرملین می‌گوید. «خط داغ» میان کاخ سفید و کرملین، سپتامبر امسال 50ساله شد. زمانی که کندی، رییس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا و و «نیکیتا خروشچف»، همتای روس او به این نتیجه رسیدند برای ارتباط دو ابرقدرت در زمان‌های بحرانی و لحظات اورژانسی یک خط مستقیم نیاز است. در سال 1963 اما تصویری که از خط داغ در فیلم‌ها و داستان‌ها نمایش داده می‌شد، واقعی نبود. این خط درواقع یک تلکس برای نوشتن پیغام بود نه یک تماس تلفنی واقعی. اما راه‌اندازی خط داغ به پیش از سال 1963 برمی‌گردد. درواقع ایده راه‌اندازی چنین سازوکاری در جریان بحران موشکی کوبا به وجود آمد، بحرانی که می‌توانست جهان را به سمت یک جنگ هسته‌ای پیش ببرد. «جک ماتلوک»، می‌گوید: به یاد می‌آورم فرآیند مبادله پیام میان دو رهبر قبل از این، یک فرآیند گسترده و کسل‌کننده بود با این توضیح که: «برای ترجمه یک پیغام رسیده باید دوساعت زمان در نظر گرفته و البته همه‌چیز کنترل می‌شد، بعد از آن باید این به شکل تلگراف درمی‌آمد و رمزگشایی می‌شد و در نهایت منتقل می‌شد.» کندی، رییس‌جمهوری وقت ایالات متحده آمریکا از این فرآیند طولانی‌مدت عصبانی بود، بنابراین به این نتیجه رسید که به فرآیندی فوری‌تر برای تبادل پیام میان دو رهبر نیاز است. در نهایت توافق‌ها حاصل و خط داغ در سی‌ام آگوست 1963 راه‌اندازی شد. متلوک می‌گوید: «این خط تنها در زمانی استفاده می‌شد که مورد فوری همچون بحران اتمی درمیان بود و طرف مقابل باید ظرف چند لحظه پیام را دریافت می‌کرد.»با وجودی که خط داغ در سال 1963 ایجاد شد، اما تا زمانی که در سال 1967 رییس‌جمهوری «لیندون جانسون» در جریان جنگ شش‌روزه اسراییل و همسایگانش از آن استفاده کرد، مورد استفاده قرار نگرفت. «هال ساندرس»، متخصص خاورمیانه و مشاور رییس‌جمهوری ایالات متحده درباره پیام رسیده در این جنگ می‌گوید: «پیغامی در ساعت 7:35 صبح رسید که در آن اشاره شده بود جنگ نیمه‌شب به شکست انجامیده است. این پیغام در عرض یک ساعت پاسخ داده شد. بنابراین در عرض یک بازه زمانی دو ساعته شما می‌توانستید یک پیغام و پاسخ آن را داشته باشید.»البته در مقایسه با استانداردهای امروزی به نظر می‌رسد یک ساعت برای پاسخ‌دهی، زمانی طولانی است، اما باید پذیرفت که در آن زمان این یک اتفاق خارق‌العاده در زمینه ایجاد ارتباط بوده است. ساندرس معتقد است که وجود خط داغ در سال 1967 مانع از ایجاد یک برخورد بالقوه میان دو ابرقدرت جهانی بوده است با این توضیح که: «ما معمولا در مورد خاورمیانه نگران بودیم. هر مناقشه‌ای در این منطقه می‌توانست دو ابرقدرت را درگیر یک جنگ هسته‌ای کند. ممکن است در حال حاضر و در دوران شکوفایی فناوری، استفاده از چنین امکانی برای ارتباط میان دو رهبر اندکی غیرقابل توجیه باشد اما باید توجه داشت که هنوز هم ارتباط میان دو رهبر به‌سادگی انجام نمی‌شود و لازم است در مورد آن ملاحظاتی انجام شود.» به گفته «جک ماتلوک»، با در نظر گرفتن این واقعیت که ایالات متحده آمریکا و روسیه هنوز بزرگ‌ترین قدرت‌های هسته‌ای دنیا هستند و البته با دانستن اینکه هر دو این ابرقدرت، موشک‌هایشان را در حالت آماده‌باش نگاه می‌دارند، این خط داغ امکانی است که در موقعیت‌های غیرعادی از آن استفاده شود. اما در جایی که تنش‌های میان ایالات متحده آمریکا و روسیه تا امروز ادامه داشته است، مشخص نیست که چطور هنوز هم این خط داغ می‌تواند در مورد مساله سوریه مورد استفاده قرار گیرد. متخصصان معتقدند این می‌تواند یکی از دلایلی باشد که صلح میان دو ابرقدرت شرق و غرب، پنج دهه ادامه داشته است.
منبع: PRI

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.