|

دیپلماسی موبایلی

فرزاد خلفی . دانشجوی دکترای علوم سیاسی

پنجم مهرماه 92 یک رویداد تاریخی شد. اولین تماس روسای جمهور ایران و آمریکا در دقیقه 90 کلید خورد و دیپلماسی پینگ‌پنگی جای خود را به «دیپلماسی موبایلی» داد. «حسن روحانی» و «باراک اوباما» روسای جمهور ایران و آمریکا تابوی مذاکره را در تاریخ 35‌ساله جمهوری اسلامی ایران شکستند. در دقایقی که روحانی از محل اقامت خود در نیویورک نزدیکی مقر سازمان ملل به سمت فرودگاه برای بازگشت به ایران راهی شده بود، در اقدامی غیرمنتظره با پیش‌دستی اوباما آن هم نه از نوع پیش‌دستانه جرج بوشی در افغانستان، بلکه با باب گفت‌وگو در قاب یک تماس موبایلی رییس‌جمهور آمریکا مواجه شد. صورت ماجرا چنین بود که این تماس به گفت‌وگو پیرامون مسایل دوجانبه انجامید و در نتیجه آن «جواد ظریف» و «جان کری» وزرای خارجه دو کشور ماموریت یافتند تا برای حل مسایل پیش‌رو از جمله پرونده هسته‌ای گام بردارند. البته روز پنجشنبه نیز ظریف وکری برای اولین بار در تاریخ نظام جمهوری اسلامی ایران در حاشیه اجلاس گروه 1+5 به صورت دوجانبه به گفت‌وگو پرداختند. روحانی قبل از سفر از داشتن اختیارات تام درخصوص پرونده هسته‌ای و مذاکره در موضوعات مختلف سخن گفته بود. پیش‌تر رهبری انقلاب نیز سخن از «نرمش قهرمانانه» به میان آورده بود تا ضمن در جریان قراردادن افکارعمومی به نوعی زمینه برای فروریختن دیوار بی‌اعتمادی بین ایران و آمریکا را کلید بزند. البته نامه‌نگاری‌های رییس‌جمهور آمریکا به رهبری و رییس‌جمهوری اسلامی و تاکید بر احترام به نظام جمهوری اسلامی و پذیرش آن به‌عنوان یک واحد سیاسی نقش‌آفرین و اثرگذار در نظام بین‌الملل و پاسخ مقامات عالی نظام، بستری برای وقوع اتفاقات تازه و بی‌بدیل را فراهم کرد. بی‌تردید سیاست تعامل سازنده دکتر روحانی و رویکرد صلح‌طلبانه وی علاوه بر اثرات مثبت داخلی و امیدآفرینی در کشور موجب شده است تا حرف تازه و متفاوتی از ایران در دنیا شنیده شود و بر اساس عزت، عقلانیت و احترام، گسترش و تحکیم روابط حسنه با دنیا در دستور کار قرار گیرد تا ضمن تامین منافع ملی بر اساس برنامه کلان توسعه، اهداف سیاست خارجی‌مان که رابطه مستقیمی با پیشرفت کشور دارد نیز محقق شود. ذکر این نکته ضروری است که باید گفت، شخم‌زدن گذشته مشکلی را برای گشودن گره‌های روابط باز نمی‌کند بلکه نگاه به آینده و بازکردن درهای گفت‌وگو بر اساس عزت، منافع ملی و اهداف مشترک می‌تواند مشکلات موجود را مرتفع سازد. اما اکنون آغاز ماجراست و تا تحقق همکاری توام با احترام و منافع مشترک میان ایران و آمریکا راهی پیچیده وجود دارد که باید هموار شود. در سه دهه اخیر دو جریان منطقه‌ای از نزدیکی روابط ایران و آمریکا به شدت هراسان هستند. یکی جریان صهیونیستی با لابی‌اش در هرم قدرت به‌خصوص در کنگره و وزارت خارجه آمریکا و دیگری برخی کشورهای عربی منطقه که با طرح هلال شیعی و ایران‌هراسی با مجموعه‌سازی در سه دهه اخیر نقش جانشینی ایران را در روابط با آمریکا بازی کرده‌اند. رژیم صهیونیستی تلاش‌های زیادی برای متقاعدکردن آمریکایی‌ها به منظور کاربرد گزینه نظامی علیه ایران کرده که تاکنون موفق نبوده است. اما نقش محوری این رژیم در اعمال تحریم‌های ظالمانه آمریکا و اروپا علیه ایران را نباید از یاد برد و اکنون اتفاقات اخیر زمینه تنهایی این رژیم در هماوردی علیه ایران را موجب شده است. برخی کشورهای عربی نیز بیشترین منافع اقتصادی را از دشمنی ایران و آمریکا به دست آورده‌اند. این کشورهای ریزقدرت با مجموعه‌سازی در قالب شورای همکاری خلیج‌فارس تلاش داشته‌اند تا به نوعی با تهدید تلقی‌کردن جمهوری اسلامی ایران ضمن توجیه حضور نظامی آمریکا در خلیج‌فارس سطح روابط گسترده اقتصادی، سیاسی و امنیتی با این کشور داشته باشند. براین اساس بهبود روابط ایران و آمریکا چندان خوشایند برخی‌ها نخواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.