|

سکته دیپلماتیک

یوسف مزارعی

حالا پس از گذشت یک روز از سخنرانی دکتر روحانی در سازمان‌ملل و واکنش منفی بازار به سخنانش، می‌توان تحلیل درست‌تری از این رویداد انجام داد. تیم دیپلماسی روحانی برخلاف رویه محتاط پیشین، ناگهان در آستانه نشست سازمان‌ملل دست به یک دیپلماسی عمومی گسترده زد. علت این کار البته روشن بود؛ دولت روحانی مایل بود، پیش از آنکه موانع جدی در داخل و خارج رخ نماید، مناسبات سیاست خارجی ایران را بهبود و مذاکرات را روی ریل توفیق قرار دهد تا بتواند تحریم‌ها را زودتر کاهش دهد. یک سیاست خارجی منسجم با آهنگی پرشتاب اما دقیق و منظم دولت‌های غربی را در موضع واکنشی قرار داد. تیم سیاست خارجی ایران اهمیت زمان و فرصت کوتاه نشست مجمع‌عمومی را برای پیشبرد اهداف سیاست خارجی خود به‌خوبی دریافته بود، اما دولت آمریکا که ابتدا محتاطانه و سپس با خوشبینی قابل توجهی به استقبال دیپلماسی جدید ایران آمد، به‌سرعت توانست خود را با شرایط جدید وفق دهد و با سخنرانی اوباما که پیش از سخنان روحانی انجام شد، چنان سطح آمادگی و استقبال خود را بالا برد که از تمام توافقات پیشین فراتر رفته و آشکارا نشان از آمادگی برای دیدار دو رییس‌جمهوری داشت. این امر ایران را در موضع تدافعی قرار داد. اوباما نشان داده است در بحرانی‌ترین شرایط هم مانند وضعیت سوریه کوچک‌ترین امکان‌های دیپلماتیک را جدی می‌گیرد. او مرد دیپلماسی عمومی است و فشارآوردن به او از موضع دیپلماسی عمومی کار دشواری است. حالا این روحانی بود که باید به درخواست‌های آمریکا واکنش مثبت نشان می‌داد اما به طرز غیرمنتظره‌ای مواضع تیم روحانی دچار یک سکته دیپلماتیک شد و از هرگونه پیشروی بازماند. وی از حضور در میهمانی ناهار پرهیز کرد تا روشن شود سطح آمادگی ایران سقفی دارد.سخنرانی روحانی هنگامی که از کلی‌گویی عبور کرد، همانی بود که از هفته پیش انتظار می‌رفت. او به‌روشنی و با چارچوب از تعامل با آمریکا دفاع کرد، با تاکید مکرر بر صلح، مدارا، دموکراسی و مبارزه با افراطی‌گری؛ ولی این سخنان به هیچ‌وجه متناسب با شرایط و انتظاراتی نبود که فرآیند یک هفته گذشته و سخنان اوباما ایجاد کرده بود. روحانی که در تلاش بود با لحنی آشتی‌جویانه و تمایل به مذاکره غرب را در موضع دفاعی قرار دهد، با انعطاف و توانایی بالای طرف مقابل از تداوم این فرآیند بازماند. به‌طور مسلم ملاقات دو رییس‌جمهور به نفع ایران بود زیرا با بالابردن ریسک شکست برای آمریکایی‌ها آنها را وادار می‌کرد امتیازات بیشتری بدهند.این موضوع البته چیزی از دستاوردهای دولت نمی‌کاهد. واقعیت این است که سفر روحانی تا همین جا هم موقعیت و قدرت ملی ایران را در منطقه و دنیا به میزان قابل توجهی افزایش داده است در حالی‌که سال گذشته تمایل مشتاقانه رییس‌جمهور سابق به مذاکره با آمریکا از سوی کسی جدی گرفته نشد و نامه‌های او با بی‌اعتنایی مواجه می‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.