|

«کینگ» مات شد «کلی» ناک اوت

تانیا تجلی: «زمانی می‌آید که سکوت خیانت است؛ آن زمان اکنون است.» مارتین لوترکینگ چهارم آوریل 1967 در برجسته‌ترین سخنرانی‌اش تحت عنوان «فراتر از ویتنام: زمانی برای شکستن سکوت» در کلیسای ریورساید شهر نیویورک اینگونه مخالفت خود با جنگ ویتنام را اعلام کرد. «وقتی به جنون جنگ در ویتنام می‌اندیشم ناخودآگاه فکرم به مردم این شبه‌جزیره می‌رود، من از سربازان یک طرف سخن نمی‌گویم، از مردمی سخن می‌گویم که به مدت سه‌دهه تحت فشار جنگ بوده‌اند.» سخنرانی او در اصل بیانیه‌ای علیه جنگ و سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا بود؛ رهبر سیاهپوستان جنبش حقوق مدنی آمریکا، جنگ ویتنام را فاجعه‌ای برای حقوق‌بشر می‌دانست. هدف کینگ متحدکردن معترضان علیه بی‌عدالتی مدنی و سیاست سلطه و خشونت در خارج از کشور بود. این سخنرانی او یک‌سال قبل از ترورش انجام شد. حالا به گزارش بی‌بی‌سی اسنادی منتشر شده است که نشان می‌دهد آژانس امنیت ملی آمریکا، در اوج تظاهرات ضد جنگ ویتنام و اواخر دهه 1960 و اوایل 1970 از مارتین لوترکینگ و محمدعلی کلی، قهرمان سابق بوکس سنگین‌وزن جهان جاسوسی می‌کرد؛ افرادی که از منتقدان جنگ ویتنام بودند. پیش‌تر این آژانس از سفارت هند در واشنگتن و دفتر هند در سازمان ملل، روسای‌جمهور برزیل و مکزیک جاسوسی کرده بود. در سال ۱۹۶۷ قدرت‌گرفتن جنبش ضد جنگ در آمریکا باعث شد تا لیندون جانسون، رییس‌جمهوری وقت از سازمان‌های اطلاعاتی این کشور بخواهد تا در این مورد که آیا بخشی از تظاهرات ضد جنگ به تحریک دولت‌های خارجی صورت می‌گیرد یا نه تحقیق کنند. طبق اسنادی که منتشر شده‌، آژانس امنیت ملی آمریکا با همکاری سایر سازمان‌های جاسوسی، فهرستی از منتقدان ضد جنگ را تهیه کرد و به شنود مکالمات تلفنی آنها پرداخت. این آژانس همچنین خبرنگاران روزنامه‌های نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست و دو عضو مجلس سنای آمریکا را هم زیر نظر داشته است. به موجب این اسناد برخی از مقامات این آژانس استدلال می‌کردند که چنین اقداماتی «اگرچه مورد مناقشه، اما کاملا غیرقانونی» نبوده است. این عملیات که با نام رمز «مناره» شهرت داشت، در سال‌های دهه 70 میلادی برای اولین‌بار افشا شد اما اسامی افرادی که از سوی آژانس امنیت ملی آمریکا مورد جاسوسی قرار گرفته بودند، تا به حال منتشر نشده بود. اسناد این عملیات پس از آن منتشر شدند که یک هیات دولتی رای داد که محققان دانشگاه جورج واشنگتن حق دسترسی و استفاده از این مدارک را دارند. به جز مارتین لوترکینگ و محمدعلی کلی، این آژانس از ویتنی یانگ، از رهبران جنبش حقوق مدنی آمریکا، تام ویکر، خبرنگار روزنامه نیویورک‌تایمز و آرت بوخوالد ستون‌نویس روزنامه واشنگتن‌پست هم جاسوسی می‌کرد. آژانس امنیت ملی آمریکا همچنین مکالمه‌های تلفنی دو سناتور برجسته آمریکایی را شنود می‌کرد. فرانک چرچ، سناتور دموکرات و هوارد بیکر، سناتور جمهوریخواه آمریکایی از جمله افرادی بودند که تحت‌نظر بودند. حدودا یک ماه پیش یعنی 28 آگوست پنجاهمین سالروز سخنرانی تاریخی مارتین لوترکینگ بود. روزی که اوباما، بیل کلینتون و جیمی کارتر سخنرانی کردند. اوباما در سخنرانی خود گفت که تلاش برای برابری اقتصادی در آمریکا در ادامه همان راهپیمایی‌هاست و فرصت‌های برابر را «یک هدف برآورده‌نشده خواند.» در چنین روزی معترضان آمریکایی در واشنگتن شعار می‌دادند که دیگر نمی‌خواهند شاهد جنگ باشند. در حاشیه این مراسم، گروهی از فعالان ضدجنگ آمریکایی تظاهراتی علیه برنامه حمله به سوریه برپا کردند. سخنرانی لوترکینگ علیه جنگ ویتنام تنها سخنرانی برجسته او نبود. سخنرانی 17دقیقه‌ای کینگ در 28 آگوست 1963 با عنوان «رویایی دارم» در برابر بنای یادبود لینکلن در واشنگتن دی‌سی هم از تاریخی‌ترین سخنرانی‌های او به شمار می‌رود. او این سخنرانی خود را اینگونه به پایان برد: «رویای من این است که چهار فرزند کوچکم روزی در کشوری زندگی خواهند کرد که آنها را نه به سبب رنگ پوست، که با درونمایه شخصیتشان داوری خواهند کرد.» گرچه خود مارتین لوترکینگ پنج‌سال پس از این سخنرانی ترور شد و نتوانست مبارزه علیه نژادپرستی را ادامه دهد اما حالا شخصی که در کاخ سفید نشسته است خود از پس همین مبارزات سر برآورده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.