اعلام جرم برضد من
نطق قوام
در زمان ما اشخاصی هستند که در روز خطر پای فرارشان خیلی سریعوتند بوده و امروز که کار تمامشده و خطر مرتفع گردیده است، به جای آنکه خود را مدیون بدانند چیزی هم طلبکار شدهاند. هستند کسانی که هنگام رسیدن قوای متجاسرین به خرمدره به رفقای خود پیشنهاد فرار میکردند و با سرعت اثاث و نقدینه خود را به سایر نقاط منتقل مینمودند و یکسال وطن را با آلام و مصایب آن فراموش کردند. اینک که از گردش اقطار گیتی بازگشتهاند برای ما نقشههای استراتژیکی آذربایجان را میکشند و اظهارنظر میکنند که اگر در فروردینماه سال 1325 به آذربایجان حمله شده بود چنین و چنان میشد. درست است که این اشخاص کسانی هستند که وقتی ارتش ایران قبل از تصدی اینجانب به طرف آذربایجان رفت و در شریفآباد متوقف شد همه این اقدام دولت وقت را بیموقع دانسته بودند، لیکن شنیدم همین اشخاص گفته بودند که ما چندماه پیش از آذر 1325 باید به آذربایجان میرفتیم. برای اینکه نقطه تاریکی برای ملت باقی نماند، لازم میدانم تذکر دهم که یک علت بزرگ مدارای ما با متجاسرین عدماطمینان از قوای خودمان بود که در آنموقع افسران تشویق به فرار میشدند و در تهران از افسران و گروهبانان،
مراکز سری تشکیل میشد که نقشه آنها کمک به متجاسرین بود. افسران ما به آنها ملحق میشدند و هواپیماهای ما تسلیم آنها میشد. البته غرض من این نیست که افسران وظیفهشناس چنین بودند، زیرا من از نزدیک شاهد احساسات وطنپرستانه و قابل ستایش افسران جوان ارتش بودم و میدیدم وقتی که احساسات وطنپرستانه آنها تحریک میشد بعضی از امرای ارتش ما چقدر برای نجات آذربایجان بیتاب میشدند. بیش از این توضیح این نکته را لازم نمیدانم و سربسته تذکر میدهم که ارتش ما تا چند ماه اول زمامداری من به هیچوجه مستعد برای این کار نبود. گذشته از این من مایل بودم بدون برادرکشی و ایجاد جنگ خانگی این قضیه فیصله پذیرد، زیرا شروع جنگ خانگی آسان بود، ولی خاتمه آن را در آن موقع هیچکس پیشبینی نمیکرد و معلوم نبود که امروز ایران سرنوشت یونان را نداشته باشد. کسانی هم که امروز البته از راه وطنپرستی اظهاراتی میکنند و آنها آن روزها فقط از دور، یعنی از آمریکا و اروپا برای آذربایجان دلسوزی میکردند و همچنین اشخاصی که ناچار شده بودند دموکراتها قیمت املاک و اثاثیه آنها را بدهند و از ایران بروند، بیانصافی است که امروز زبان تنقید دراز کنند. من اگر با
بردباری و ملایمت رفتار نمیکردم و نمیتوانستم دو نفر افسر رشید و جوان را که محکوم به اعدام شده بودند و به پای دار رفته بودند از چنگال مرگ خلاص کنم و به عایله خودشان برگردانم. در این مدت یکی از گناهان کبیره من را توقیف اشخاص معین از طرف حکومت نظامی و شهربانی دانستهاند. من صریحا میگویم که سیاست آن روز مملکت و نجات وحدت ملی ما مستلزم این اقدام بود. عجب است کسانی که در آن ایام به مناسبت این تدابیر مرا میستودند، امروز همان اشخاص نسبت به همان اقدامات انتقاد میکنند. آقایان! وطنپرستی خیلی از اوقات حکم میکند انسان به محرومیتهایی تن در دهد؛ توقیف یکی یا چند تن که نتیجه آن اسکات خشم و غضب باشد، آن هم هنگامی که ارتشهای خارجی ایران را ترک نکرده بودند، قابل اغماض است. من که مسوولیت سرنوشت 15میلیوننفر بیگناه را بر عهده داشتم تشخیص میدادم که برای اغراض شخصی چند نفر انگشتشمار نمیتوان مملکت را تسلیم به سرنوشت موهوم و خطرناک کرد. خداوندا تو بهتر میدانی که علاقه به سرنوشت، من را مانع میشود بگویم کسانی که امروز اشک تمساح میریزند چه اشخاصی هستند و در چه اشتباهاتی بودند. بعضیها با کمال بیانصافی به من نسبت
سوءاستفاده میدهند. 22ماه در حساسترین اوقات مملکت زمامدار امور بودم و چند وزارتخانه را خودم اداره میکردم و در این مدت یک دینار حقوق نگرفتم، حتی از تشریفاتی که معمول همه بود استفاده نکردم. موضوع دادن چندفقره جوازهای صادراتی را برای من پیراهن عثمان کردهاند و هرچندگاه یکبار برای عوامفریبی و مشوب کردن اذهان عنوان میکنند، مثل این است که صدور پروانههای صادراتی به منظور استفادههای شخصی به عمل آمده است، برای اینکه اذهان عمومی در این باب کاملا روشن شود و از سکوت اینجانب و سایر مسوولان حزب دموکرات ایران سوءاستفاده نکنند، لازم میدانم تذکر بدهم که تاسیس حزب دموکرات ایران به منظور نجات مملکت از تجزیه و تفرقه بود و در قبال حزب دموکرات آذربایجان و سایر دستههای سیاسی که با آن همساز بودند، فقط یک حزب سیاسی و مبارزی که هدفش تجدید وحدت ملی و نجات مملکت باشد، میتوانست اوضاع را به نحو شایسته در دست گیرد و به راه راست برگرداند، کارگران اغفالشده را متوجه حقایق امور کند، مردم روشنفکر و بیگناه را ارایه طریق نماید. تاسیس حزب دموکرات ایران بزرگترین خدمت به تاریخ این مملکت است و روزی که حب و بغض پایان یافت و حقایق
آشکار شد، هر انسان باوجدانی ناچار به اعتراف این نکته خواهد گردید. از ترس اجتماع همین کارگران در دستههای غیرصالح بود که بسیاری شبها در خانه خود نمیخوابیدند و همه هراسناک بودند و انتظار حوادث شومی را داشتند. همین قوای منظم و باانضباط که دست مخالفین وحدت ایران افتاده بود، بعضی افسران ساده ما را تشویق به نافرمانی و فرار از تهران یا شرکت در دستهبندیها میکرد. اجتماعات و نمایشات آنها بود که تمام اقدامات آشوبطلبانه را صورت حق به جانب میداد و برخلاف حقیقت در دنیا منعکس میشد که مردم ایران یا اقلا گروه کثیر و مجتمعی از آنها پشتیبان این نهضتهای تجزیهکننده هستند. بعضی آقایان حق دارند گذشته را فراموش کنند، زیرا امروز بر اثر مساعی اشخاص وطنپرست و زحمات شبانه روزی اینجانب و عده زیادی از جوانان فداکار و سالخوردگان ایراندوست، آسوده از آن همه حوادث نشستهاند و در خود احتیاجی حس نمیکنند که گذشته را به یاد بیاورند و به همین جهت با کمال جرات کسانی را که برای مملکت زحمت کشیده و فداکاری کردهاند و آسایش امروز مدیون فداکاری آنهاست مورد ناسزا و بیاحترامی قرار میدهند، ولی باید بدانند که دنیا را میخکوب نکردهاند و
حوادث همیشه ممکن است تکرار شود. باید کاری کرد که بعد از این رجال ایران جرات کنند خود را به میدان مخاطره اندازند و پیش خود فکر نکنند که وقتی فداکاری و خدمت کردند، دستمزدشان فحش و ناسزا و هتاکی و اسنادات خلاف شرافت و وجدان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.