|

دشواری‌های آشتی ۲ نهاد بیگانه

پابه‌‌پای هم

سليمان فرهاديان

ارتباط صنعت و دانشگاه در همه کشورهای جهان، یک موضوع بسیار پیچیده و مهم است. این مشکل در عوامل مختلفی ریشه دارد. از یک طرف، ماهیت این دو نهاد از یکدیگر بسیار متفاوت است زیرا صنعت یک نهاد اقتصادی و تولیدی است ولی دانشگاه یک نهاد علمی است. با این‌همه باید در نظر داشت که رشد و تکامل این دو نهاد، بدون همکاری متقابل امکان‌پذیر نیست. ایجاد زمینه‌های تحقیقات و گسترش روابط بین دانشگاه و صنعت، یکی از اولویت‌های کاری هریک از این دو نهاد مهم (علم‌وصنعت) برای ایجاد بسترهای توسعه در بخش‌های مختلف جامعه از طریق کمک و همیاری متقابل است و یکی از وظایف هر دو نهاد، تلاش برای مستحکم‌تر کردن این ارتباط است. دانشگاه و صنعت بر حسب تاثیرگذاری خود دو محور اساسی برای توسعه و موتور محرکه تحول در جامعه به شمار می‌آیند. دانشگاه کانون اصلی تربیت نیروی انسانی متخصص و آموزش‌دیده است که با برخورداری از ایده‌ها و اندیشه‌های نو می‌تواند هر لحظه در شریان‌های حیاتی جامعه‌ای که حرکت رو به جلو دارد، نیروی نوینی را تزریق کند. صنعت نیز با به کار بستن ایده‌های نوظهور دانشگاهیان، می‌تواند اندیشه توسعه اقتصادی و پیشرفت جامعه را محقق کند. بنابراین هرگونه کاستی، خواه مقطعی و خواه مستمر، در استمرار همکاری این دو نهاد، مستقیما و بی‌واسطه همه جامعه را با مشکلات بسیار، از جمله مشکلات اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو می‌کند. در مجموع می‌توان گفت ارتباط دانشگاه با صنعت یکی از عوامل موثر در افزایش توانایی علوم و فناوری در هر کشور محسوب می‌شود و به همین دلیل هم دولت‌ها سعی می‌کنند به هر شکل ممکن، از این عامل به بهترین شکل بهره‌برداری کنند. کارآموزی دانشجویان در صنایع، پرورش محققان کارآزموده برای حل مشکلات صنایع، استفاده از خدمات مشاوره‌ای دانشگاهیان در صنعت و ... از زمینه‌های ارتباط دانشگاه با صنعت محسوب می‌شود. در بسیاری از کشورهای پیشرفته این دو نهاد همپای همدیگر پیش رفته‌اند و در توسعه یکدیگر نقش داشته‌اند. پیشرفت‌های علمی سبب به‌وجود آمدن صنایع ابتدایی شد که علاوه بر اثبات نظریه‌های علمی، ابزارهای لازم برای پیشرفت‌های بعدی را فراهم می‌کنند. هرچند دانشگاه و صنعت مشخصات، اهداف و راهکارهای متفاوتی دارند اما در کشورهای پیشرفته هرگاه که لازم باشد، همکاری این دو نهاد به بهترین وجه انجام می‌شود به ویژه آنکه هم صنعت از پشتوانه مالی بسیار قدرتمندی برخوردار است که بتواند از مشاوره دانشگاه بهره‌مند شود و هم دانشگاه، به لحاظ علم و دانش، آنقدر با تجربه است که بتواند فناوری‌های نوینی را برای صنعت ابداع کند. اما در کشورهای توسعه نیافته ارتباط این دو نهاد با یکدیگر بسیار ناکارآمد است. هرچه این ارتباط ضعیف‌تر باشد، توسعه فناوری به‌کندی صورت می‌گیرد و در نهایت موجب ضعف و وابستگی صنعتی، بهره‌برداری نامطلوب از منابع طبیعی، اتلاف سرمایه‌های اجتماعی و نظایر آن خواهد شد. چنین ‏وضعیتی منجر به معضلات اجتماعی و اقتصادی فراوان از جمله معضل بیکاری خواهد شد. یکی از مهم‌ترین دلایل کندی پیشرفت در این صنایع، دریافت کمک‌های دولتی به شکل‌های گوناگون است. از طرف دیگر ممکن است در دانشگاه‌ها نیز ضعف‌هایی مشاهده شود مانند نبود انگیزه برای استادان و دانشجویان یا فارغ‌التحصیل شدن افراد بدون داشتن بنیه علمی کافی برای تحقیق در نهادهای صنعتی. بدیهی است هرچند موانع ارتباط صحیح با دانشگاه بسیار است اما برخی بر این باورند که دولت می‌تواند با اتخاذ تصمیم‌هایی، برقراری این ارتباط‌ها را آسان‌تر کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.