|

در شب دوم از «شب‌های داستان» عنوان شد

يكي از بزرگ‌ترین آفات‌ ادبیات جنگ، سیاسی‌شدن است

شرق : شب‌های داستان برج میلاد تهران در دومین شب برگزاری این مراسم (دوشنبه اول مهر)، جدا از داستان‌خوانی، گفت‌وگوهایی را نیز درباره ادبیات و داستان جنگ به همراه داشت. جواد افهمی، نویسنده و دکتر حسین پاینده، منتقد و استاد دانشگاه ضمن تاکید بر پرداختن به ادبیات جنگ به‌عنوان یک ژانر ادبی گفتند: اگرچه جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، بخشی از تاریخ ماست اما اگر یک نویسنده، پرداختن به این موضوع را وظیفه و رسالت خود تلقی کند، جنبه‌های هنری را از اثر خود می‌گیرد. بنابر این گزارش، جواد افهمی که داستان «چتر کبود» را از مجموعه داستانی خود با همین نام خواند، گفت: جنگ، برای من به‌عنوان یک نویسنده، دغدغه است اما وظیفه و رسالت نیست چون معتقدم احساس وظیفه، کار داستانی را ضعیف می‌کند و آن را از چارچوب‌های یک اثر هنری بیرون می‌آورد. افهمی افزود: جنگ، سوژه نابی است که می‌تواند هزاران موضوع جالب برای نوشتن به نویسنده‌ها بدهد و حتی سوژه‌های دیگر می‌توانند زیرمجموعه این موضوع قرار بگیرند، به شرطی که نویسنده آنقدر توانایی داشته باشد که بتواند شکلی داستانی به این سوژه‌ها بدهد. در این مراسم، دکتر حسین پاینده، منتقد ادبی پس از افهمی، بازنمایی جنگ در رمان‌های ایرانی را بررسی کرد و گفت: امروز، ادبیات جنگ به‌عنوان یک ژانر ادبی پذیرفته شده و نمی‌توان آن را نادیده گرفت هرچند در این زمینه با مشکلاتی هم روبه‌رو هستیم. وی ادامه داد: یکی از بزرگ‌ترین آفت‌های ادبیات جنگ در کشور ما، سیاسی شدن آن است به این معنا که گاهی عده‌ای آن را بیش از اندازه باشکوه جلوه می‌دهند و این کار باعث می‌شود تا اثرشان جنبه هنری خود را از دست بدهد. دام‌چاله دیگری که گریبانگیر ادبیات جنگ ماست، درست در نقطه مقابل این مساله قرار دارد و این است که عده‌ای با ژست‌های روشنفکری می‌خواهند این نوع ادبیات را نادیده بگیرند. این در حالی است که با وجود گذشت سال‌های متمادی از جنگ جهانی، ادبیات اروپا همچنان به تولید آثار ادبی با موضوع جنگ مشغول است و این ژانر را بسیار جدی می‌گیرد. به نظر من برای نویسندگانی که ادبیات جنگ ایران را نادیده می‌گیرند، تنها می‌توان تاسف خورد چراکه آنها بخشی از ادبیات را بی‌اهمیت جلوه می‌دهند که بخشی از تاریخ کشورشان است و انکارناپذیر! نویسنده کتاب«نقد ادبی و دموکراسی» در بخش دوم سخنانش گفت: ادبیات جنگ همیشه در جبهه رخ نمی‌دهد و بنابر این اصل، تمام داستان‌هایی که پس از جنگ اتفاق می‌افتند، اما به نوعی آثار و تبعات جنگ را روایت می‌کنند، در ژانر ادبیات جنگ قرار می‌گیرند. پاینده در ادامه به آثار اسماعیل فصیح به‌عنوان یکی از پیشکسوتان ادبیات داستانی جنگ اشاره کرد و گفت: بلافاصله پس از آغاز جنگ، نویسندگان ایرانی مشغول نوشتن داستان در این‌باره شدند که احمد محمود و اسماعیل فصیح در این میان، جزو نخستین‌ها به حساب می‌آمدند. پاینده سپس به بررسی رمان «ثریا در اغما» پرداخت و گفت: به نظرم درخور توجه‌ترین رمان مرحوم فصیح، رمان «ثریا در اغما» است. در این رمان، جلال آریان به دلیل اینکه خواهرزاده‌اش به نام ثریا ضربه مغزی شده و کسی را در پاریس ندارد، از ایران به فرانسه می‌رود و در این میان با مهاجران ایرانی که هرکدام نماینده قشری از جمعیت ایران هستند، روبه‌رو می‌شود. این رمان در زمان جنگ می‌گذرد و درواقع یک جامعه‌شناسی تمام‌عیار درباره هموطنان خارج از کشور است. وی با بیان اینکه اخلاق، صفات و روحیات این مهاجران توسط فصیح با طنزی قوی و به‌دقت توصیف شده، افزود: در این کتاب، نظامیان فراری شاهنشاهی که در هنگام بروز مشکل از کشور خارج شده‌اند، شاعرانی که معتاد هستند و پس از خروج از کشور، شعر نمی‌نویسند، استادان دانشگاه، نویسندگان و... همه و همه مورد انتقاد شدید نویسنده قرار می‌گیرند چراکه این اقشار ظاهرا فرهنگی و روشنفکر فقط در کافه‌ها می‌نشینند، سیگار می‌کشند و برای وطن‌شان ابراز دلتنگی می‌کنند اما نسبت به سرنوشت کشورشان بی‌اعتنا هستند. این استاد دانشگاه در پایان سخنانش گفت: فصیح با نگارش این رمان بخشی از واقعیتی را نشان داد که ناشی از جنگ بوده و عنوان رمان نیز اشاره به کمای روشنفکران ایرانی دارد و بی‌تفاوتی آنها را به نقد و چالش می‌کشد. علیرضا محمودی ایرانمهر، سومین میهمان شب‌های داستان در برج میلاد تهران بود که داستان «ابر صورتی» را از مجموعه داستان «ابر صورتی» برای حضار خواند. گفتنی است شب‌های داستان در برج میلاد از 31 شهریور تا 6 مهرماه، هر شب از ساعت 18 تا 20 در سالن شماره شش مرکز همایش‌های برج میلاد برگزار می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.