|

اتحاد ضدروحانی تندروهای آمریکا و اسراییل

استفان‌ام والت . ترجمه:فرنگیس بیات

همه نشانه‌ها خبر از این دارد که رییس‌جمهوری ایران می‌خواهد به توافقی هسته‌ای با آمریکا برسد و برای این کار اقتدار لازم را هم دارد. مثل آفتاب روشن است که تندروها در آمریکا و اسراییل به‌دنبال از بین‌بردن فرصت چنین کاری هستند. این گروه‌ها 10 دقیقه بعد از اعلام خبر پیروزی «حسن روحانی» داستان «گرگ در لباس میش» و... را شروع کردند و غوغا راه انداختند که هیچ چیزی عوض نشده است. اما روحانی موجی از اقدامات میانجیگرانه را آغاز کرد؛ در مقابل سیاستمدار بدبینی مثل «نتانیاهو» پیشنهاد‌هایی مبنی بر شروط نقض توافق [احتمالی ایران با غرب] را مطرح کرد و دیگرانی هم که معتقدند دیپلماسی با ایران یعنی «وقت تلف‌کردن» جا پای او گذاشتند. اینها همان افراد و همان سازمان‌هایی هستند که زمانی حمله نظامی به ایران را تشویق می‌کردند و مسلما دشوار است فکر کنیم آنها حالا باید مروج دیپلماسی شوند. به خاطر داشته باشیم این افراد سال‌هاست مدعی هستند تنها فشار مداوم بیرونی ایران را مجبور به «چشم»گفتن به «عمو سام» می‌کند. بنابراین تحریم‌ها را تشدید کردند و مدام از تهدید توسل به زور سخن گفتند. اما نکته گیج‌کننده برای آنها این است که مسوولان جدید ایران هم‌اکنون آمادگی خود را برای توافق هسته‌ای اعلام کرده‌اند. آنان در مقابل همچنان تلاش می‌کنند که آمریکا در جریان مذاکرات خواستار گرفتن همه امتیازها از ایران شود یا اینکه همچنان پروژه تغییر رژیم را پیگیری کند. این دقیقا نکته‌ای است که به شما نشان می‌دهد آنها [آمریکایی‌ها] چقدر صادق هستند و چرا باراک اوباما کمترین توجهی به آنها نمی‌کند. در واقع آمریکا و ایران هر دو در برابر مشکل واحد و البته «کلاسیک» در روابط بین‌الملل قرار دارند؛ «وقتی یک دشمن بلوف می‌زند یا طرف مقابل را منحرف می‌کند، چگونه می‌توان مطمئن بود که یک ژست به ظاهر دوستانه صادقانه باشد؟» سیاست‌شناسی مثل «رابرت جرویس» این مساله را توضیح داده است: تفاوت مهم میان «نشانه‌ها» (اقداماتی که هیچ اعتبار ذاتی ندارد) با «شاخص»‌ها (که او آنها را اظهارات یا اقداماتی تعریف می‌کند که دارای بعضی مستندات واقعی است). بنابراین ما امروز باید گشایش‌های روحانی را جدی بگیریم؟ فکر می‌کنم باید اقدامات او را جدی بگیریم. همان‌طور که بالا اشاره کردم، احتمال اینکه ایران واقعا به‌دنبال رسیدن به توافق هسته‌ای باشد جدی و واقعی است. تکرار می‌کنم آیا اقدامات امروز ایران همان چیز‌هایی نیست که ما می‌خواستیم آنها انجام بدهند؟ مهم‌تر اینکه ایران مجموعه‌ای از اقدامات را سازماندهی کرده است. روحانی و ظریف، مسوولان مقتدر پرونده هسته‌ای و دارای اقتدار لازم برای رسیدن به توافق هستند. رییس‌جمهوری ایران مذاکره‌کنند‌گانی را منصوب کرده ‌است که مخاطب آمریکایی را خوب می‌شناسند. هر زمان که شما بدنه مذاکره‌کنندگان و مقامات را در پرونده‌ای تغییر می‌دهید، به تبع آن هزینه‌هایی را نیز متحمل می‌شود. زمانی که رهبری عالی نظام از «نرمش قهرمانانه» صحبت می‌کند، در عین حال نشان می‌دهد که اقتدار سیاسی خود را پشتوانه حل پرونده قرار داده است. همپای این مساله، این نکته ظریف هم مهم است که رهبری ایران از موضع روحانی حمایت کرده‌ است. حتی شاید باید در نظر داشته باشیم که ممکن است موضع جدید تهران موجب برانگیخته‌شدن مخالفت‌های تندروها شود. به‌حاشیه‌راندن تندروهایی که خارج از این لحن جدید حرف می‌زنند، خود «نشانه هزینه‌زا»یی است که نشان می‌دهد تهران در رویکرد خود جدی است. در کنار این رویکرد، ژست‌های سمبلیک دیگری را هم از جانب ایران دیدیم که تبریک سال نو عبری و محکوم‌کردن کاربرد سلاح‌های شیمیایی و آزادی تعدادی از زندانیان از جمله آنهاست. شاید عده‌ای از دوستان ما در آمریکا بگویند این اقدامات چیزی جز «حرف مفت» نیست، اما اگر شرایط سیاست داخلی ایران را بشناسیم، می‌دانیم که این اقدامات بدون پیامد نخواهد بود. این به این معناست که توافق صورت نخواهد گرفت؟ من نمی‌دانم. فقط می‌دانم که می‌توانیم نسبت به بی‌سابقه‌بودن چنین فرصتی اطمینان داشته باشیم. رهبران کنونی ایران در مطالبه‌شان برای رسیدن به توافق صادق هستند. البته حسن‌نیت آنها به این معنا هم نیست که در مذاکرات احتمالا بسیار سرسخت نباشند. شاید دو کشور گفت‌وگو‌ها را آغاز کنند و مسایل مختلفی را هم پیش بکشند و نهایتا هم به توافقی دست پیدا نکنند. تلاش‌های رسمی این دو کشور با مخالفت تندروهای هر دو طرف که هر لحظه منتظر هستند به نوعی بازی را به هم بزنند، روبه‌رو است. بنابراین مثمرثمر بودن این مذاکرات تا حد زیادی به کنترل سیاست‌های داخلی دو کشور بستگی دارد و به اینکه دو طرف برای مخالفان داخلی‌شان توضیح دهند که چرا حصول یک توافق برای هر دو طرف بهتر خواهد بود. به نظر من شرایط روحانی در مدیریت چنین موقعیتی از اوباما به مراتب بهتر است. تا حدی به این دلیل که اوباما با مخالفت پرقدرت اسراییل و حامیان آمریکایی‌اش و عربستان‌سعودی روبه‌رو است. این شرکا تلاش می‌کنند دست‌به‌دست داده و آمریکا و تهران را تا ابد روبه‌روی هم نگه دارند. بنابراین هر کاری را انجام می‌دهند تا زمان به عقب برگردد و آخرین تلاش‌ها برای بهبود روابط تهران - واشنگتن به بن‌بست برخورد کند. اوباما در قضیه سوریه، توجه چندانی به این گروه‌ها نکرد. تنها نگرانی من این است که ایران دیپلماسی ماهرانه‌تر و اراده سیاسی مصمم‌تری از اوباما و جان کری نشان دهد؛ در این صورت بیش از آنکه خشنود باشم، شگفت‌زده خواهم شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.