|

جنگ و صلح

مسعود رضوی‌فقیه . روزنامه‌نگار

هر سال در واپسین روز تابستان، زخم خاطره جنگ تحمیلی هشت‌ساله سر باز می‌کند که به‌حق از سوی ملت بزرگ ایران «دفاع مقدس» نام‌گذاری شد. زیرا در شرایطی نابرابر و نامتعارف، دشمنی دیوانه و خون‌ریز به مردمان بی‌سلاح و بی‌دفاع در غرب و جنوب ایران یورش آورد و به سلسله ننگین جنایت، فصل‌های تازه‌ای افزود. آنچه آن خودکامه پست و حقیر مرتکب شد، البته جای تعجب نداشت. حتی بعدها در موشکباران مدارس و بیمارستان‌ها و شهرها و بمباران شیمیایی حلبچه، که اوج دنائت و سبعیت در تاریخ معاصر بود جهان را به شگفتی فرو برد و اخیرا با ماجرای مشابهی در سوریه از سوی گروهی دیگر از جنایتکاران، خاطره‌اش زنده شد و زخمی تازه به خاطرها زد! باری، اینها عین ذات و طبیعت جانیان است. آنچه عجیب بود، شجاعت مدافعان وطن بود که با قلت و حتی فقدان امکانات، به چشم دشمن خون‌ریز خیره شدند و پنجه در پنجه این جنایتکاران بین‌المللی درافکندند و چنان درسی به او دادند که تاریخ به خاطر ندارد و اگر داشته باشد، در این ابعاد و با این معیارها، اندک است. یاد مردان رزمنده و شهیدان گلگون‌کفن ایران‌زمین جاویدان باد که درس شرف دادند و حماسه را دوباره معنا کردند. اما اگر از این وجوه تاریخی و عاطفی جنگ عبور کنیم به مسایل مهم دیگری برمی‌خوریم که نیاز به تاملات بیشتر دارد. ازجمله اینکه اگر ما از یک خاطره تاریخی و حماسه ملی سخن می‌گوییم، نباید با فلسفه صلح‌جویانه و مداراطلب ما تزاحم و تداخلی ایجاد شود و گرامیداشت دفاع شرافتمندانه ما، نباید هرگز به مدافعه از جنگ و تبلیغ میلیتاریسم و خشونت و تهدید تعبیر شود. بر عکس، باید فکر و ذکر ما بر صلح متمرکز باشد و بدانیم اگر به ناچار، پای رزماوران ما به جنگی باز شده، برای دفاع از صلح بوده و پشتیبانی از آرامش و رفق و حیات مسالمت‌آمیز و برابر همه انسان‌ها در سراسر این کره کوچک خاکی. پس در تبلیغات جنگی و فیلم‌ها و رمان‌ها و خطابه‌ها و حتی پلاکاردها و بیلبوردهای خیابانی و به‌خصوص آنچه دایما از صداوسیما پخش می‌شود، باید فلسفه صلح‌جو و اندیشه‌های انسانی ما که ریشه در تاریخ و باورهای اعتقادی ما دارد، در نظر گرفته شود. خاصه امروز که بیش از پیش نیازمند صلح و طالب آنیم و تبلیغات بی‌امان رسانه‌هایی خاص علیه ماست و دولت تازه، می‌کوشد برخی خامکاری‌ها و شتابزدگی‌های سابق و لاحق را جبران کند. یک نکته دیگر اینکه باید از مصادره تاریخ دفاع مقدس و بهره‌جویی اقلیتی خاص جدا امتناع کرد. در تاریخ چند کشور تجاربی در این زمینه دیده شده است، از جمله نظامیان کامبوج، کره، چین کمونیست، یوگسلاوی سابق و حتی برخی کشورهای آمریکای لاتین، که الیگارشی‌های اقلیت نظامی، با تبلیغات بر سر کار آمده‌اند و پس از آن، دست به منافع عمومی دراز کرده و نهایتا ناچار به سرکوب گسترده برای حفظ دایره نفوذ خود می‌شده‌اند. اما دفاع مقدس ما در جنگ هشت‌ساله، یک میراث ملی و سرمایه‌ای برای تمام نسل‌هاست. زیرا در تاریخ معاصر، پس از جنگ‌های ایران و روس که با شکست و از دست رفتن بخش عظیمی از سرزمین‌های غنی و مهم شمالی وطن همراه بود، ایرانیان جنگی را تجربه نکرده بودند. روسیه در تاریخ معاصر ایران همواره نقش خطرناکی داشته است و حتی در زمان کمونیست‌ها، آذربایجان را اشغال کرد که با فشار فراوان و کیاست و سیاست به دامان وطن بازگشت. اما این‌بار نه‌تنها ایرانیان در جنگ شکست نخوردند، که یک وجب از خاک میهن نیز از کف نرفت و درس بین‌المللی و ماندگاری به متجاوز داده شد. به این ترتیب باید از یاد نبریم که همه مردم ایران درگیر جنگ و مدافعه از وطن و ایمان و حیثیت ملی بودند. مردان و زنانی که با کمبودها ساختند و ذره‌ای شکایت نکردند و هرچه داشتند نثار فرزندان دلاور خود کردند. نگارنده این سطور، به‌عنوان رزمنده سابق که خاطره زخم‌هایی از دفاع مقدس را بر پیکر دارد و در زمره جانبازان جنگ تحمیلی است، بر این باور است که کودکان محروم و مادران صبور و تمام خانواده‌های شریف ایرانی که با کمبودها و سختی‌ها می‌ساختند (و گاه می‌سوختند)، اما چیزی طلب نمی‌کردند و نجابت بی‌پایان خود را با صبر و عبادت و آرامش و حمایت نشان می‌دادند. تاریخ به چنین ملتی می‌بالد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.