|

صدای پای دموکراسی در کردستان عراق

اردشیر پشنگ . کارشناس ارشد روابط بین‌الملل

روز گذشته (شنبه 30شهریور) چهارمین انتخابات پارلمانی کردستان عراق در سه‌استان دهوک، اربیل و سلیمانیه برگزار شد و طی آن مردم کُرد عراق با استقبالی قابل‌توجه به پای بیش از 1300 صندوق رای رفتند تا کاندیدا یا فهرست مورد نظر خود را از بین 31 فهرست حزبی و ائتلافی انتخاب کنند. پیش‌بینی می‌شود نتایج اولیه این انتخابات امشب (یکشنبه) و نتایج نهایی آن طی 24 تا 48 ساعت آینده از سوی کمیسیون عالی و مستقل انتخاباتی به‌طور رسمی اعلام شود. به این ‌ترتیب باید گفت عزم و تمرین مردم و مقامات کُرد عراقی برای تقویت و تداوم دموکراتیزاسیون در شمال عراق به‌طور جدی همچنان ادامه پیدا کرده و صدای پای دموکراسی در آنجا بیش از پیش شنیده خواهد شد.
3 انتخابات پس از سقوط صدام: هرچند تاریخ برگزاری اولین انتخابات پارلمانی در کردستان عراق به 21سال پیش‌تر از امروز (1992) باز می‌گردد که طی آن دو حزب اصلی دموکرات و اتحادیه میهنی توانستند بر اریکه قدرت در پارلمان تکیه دهند اما به علت رخدادهای خونین سال‌های میانی دهه1990 میان دو حزب مذکور، پارلمان اول دارای فرازوفرود بسیاری شد و پس از چند سال معلق‌بودن سرانجام دوباره تشکیل جلسه داد و تا سال 2005 عمر آن به درازا کشید. اما از فردای سقوط صدام حسین و نظام بعثی در عراق، کردها با استناد به قانون اساسی جدید این کشور که یک نظام جمهوری فدرال را تایید و پیش‌بینی کرده است بعد از پایان عمر دولت موقت تحت حاکمیت «پل برمر» آمریکایی در عراق، از سال 2005 به‌طور منظم هر چهارسال یک‌بار انتخابات پارلمانی خود را برگزار کرده‌اند که آخرین آنها همین دیروز برگزار شد.
تقویت دموکراسی نوپا: از این منظر می‌توان گفت کردها طی دهه اخیر نشان داده‌اند علاقه وافری برای برقراری یک سیستم دموکراتیک در منطقه تحت کنترل خود نشان داده‌اند و با تجربه گرفتن از وقایع تلخ دهه‌90، اینک قدرت تحمل آرای مخالف و گوش‌دادن به آنها را بسیار بیشتر از قبل دارند هرچند هنوز راه بسیاری تا دستیابی به یک سیستم دموکراتیک ایده‌آل در پیش دارند. اما روند موجود در انتخابات‌های 2005 و 2009 هرچند از یکسو تاییدی بر تداوم حاکمیت احزاب دوگانه دموکرات و اتحادیه میهنی بود اما از سوی دیگر با تقویت اپوزیسیون و به‌خصوص سربرآوردن حزبی جدید به‌نام گوران در پارلمان سوم، نوید چند صدایی شدن عرصه سیاسی این منطقه را به مردم و تحلیلگران آن داد. وضعیتی که به نظر می‌رسد با مرور زمان تقویت نیز خواهد شد و سیستم چند حزبی بیش از پیش در آنجا قوام خواهد یافت.
پیامدهای انتخابات چهارم: اما انتخابات مذکور دارای پیامدها و پیام‌های متعددی در سطوح مختلف نیز خواهد بود، به نظر می‌رسد در عرصه داخلی مهم‌ترین پیامدهای این انتخابات تعیین وزن دقیق‌تر احزاب اصلی و ترسیم آرایش سیاسی اتحاد و ائتلاف‌ها طی یک بازده زمانی میان‌مدت در بین آنها خواهد بود.
میزان آرای حزب اتحادیه میهنی و رقابت درون خانوادگی‌اش با گوران حتی می‌تواند اتحاد استراتژیک موجود میان دو حزب حاکم را هم تحت‌الشعاع خود قرار دهد. اما به نظر نمی‌رسد احزاب کوچک‌تر از جمله اسلامگرایان (اتحاد اسلامی و جماعت اسلامی) در این دوره بتوانند به جهشی قابل توجه نظیر روند حزب گوران در انتخابات پیشین (کسب 25کرسی از 111 کرسی پارلمان) دست پیدا کرده و وزن فعلی‌شان را در عرصه قدرت در این منطقه تحکیم ببخشند. اما با این حال کیفیت و کمیت آرای اپوزیسیون در عرصه داخلی همچنین می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر انتخابات ریاست اقلیم طی دوسال آینده بگذارد و حتی تداوم رهبری احتمالی مسعود بارزانی را با چالش‌هایی مواجه کند. در عرصه ملی نیز انتخابات مذکور که با امنیت و آرامش خوبی برگزار شد، خواهد توانست بر قدرت کردها در داخل عراق بیفزاید و این منطقه را به‌عنوان یک الگوی موفق نسبت به دیگر مناطق عراق همچنان معرفی کند چنین وضعیتی مطمئنا بر خواست‌های فدرال‌گرایانه داخلی میان شیعیان جنوب و اهل سنت تاثیر خواهد گذاشت؛ امری که خوشایند دولت مرکزی تحت رهبری نوری مالکی نیست. اما در عرصه منطقه‌ای به نظر می‌رسد چنانچه احزاب حاکم بتوانند یک‌بار دیگر قدرت را از آن خود کنند یا حداقل اپوزیسیون را نیز در سایه برتری خود، به دولت ائتلافی وارد کند، در چنین وضعیتی سیاست‌های منطقه‌ای دولت محلی شمال عراق، تغییر چندانی نخواهد کرد و همچنان شاهد تداوم سیاست‌های اخیر اقلیم در قبال بحران سوریه، صلح ترکیه و پ‌ک‌ک، تلاش برای نزدیکی بیش از پیش با قدرت‌های منطقه و فرامنطقه‌ای و کشاندن هرچه بیشتر پای شرکت‌های بزرگ اقتصادی و نفتی به شمال عراق خواهیم بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.